جەكە سوت ورىنداۋشىلار ينستيتۋتى – ۋاقىت تالابى

بيىل استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنىڭ جالپى وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى تۋرالى باياندادى. «100 ناقتى قادام» – بۇل جاھاندىق جانە ىشكى سىن قاتەرلەرگە جاۋاپ, سونداي-اق, ءبىر مەزگىلدە, جاڭا تاريحي جاعدايلاردا ەلدىڭ دامىعان مەملەكەتتەردىڭ وتىزدىعىنا كىرۋ جونىندەگى جوسپارى. اتالعان جوسپاردىڭ زاڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى 2-تاراۋىنداعى 27-قادامىندا جەكەمەنشىك سوت ورىنداۋشىلار ينستيتۋتىن ودان ءارى دامىتۋ جانە سوت ورىنداۋشىلاردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتىن بىرتىندەپ قىسقارتۋ ماسەلەسى قاراستىرىلعان. قازىرگى تاڭداعى مەملەكەتتىك سوت ورىنداۋشىلارى اتقارىپ جاتقان جۇمىستارعا جانە ولاردىڭ تاراپىنان ورىن العان زاڭ بۇزۋشىلىقتار دەرەكتەرىنە قاراعاندا, جەكە سوت ورىنداۋشىلاردىڭ شتاتتىق سانىن كوبەيتىپ, مەملەكەتتىك سوت ورىنداۋشىلاردى بىرتىندەپ قىسقارتۋ ماسەلەسىنىڭ وتە ماڭىزدى قادام ەكەنىن تۇسىنەمىز. جالپى, تاريح قويناۋىنا ۇڭىلسەك, جەكە سوت ورىنداۋشىلار ەڭ العاش رەت فرانتسيادا ەنگىزىلگەن. بالتىق ەلدەرىندە بۇل جۇيە وتە جاقسى جولعا قويىلعان. ەستونيا مەن لاتۆيا ەلدەرىندە دە جەكە سوت ورىنداۋشىسى ەرتە پايدا بولعان. كوپتەگەن دامۋشى مەملەكەتتەر ۇلگىنى فرانتسيادان الدى. بالتىق ەلدەرىندەگى زاڭ قازاقستاندا جەكە سوت ورىنداۋشىلار ينستيتۋتىن قۇرۋدا ءبىرشاما جاقىن بولدى. ۇلكەن باستامانى سول ەلدىڭ بىلىكتى ماماندارى دا قوشتادى. بولگاريا سەكىلدى بىرنەشە مەملەكەتتەردىڭ زاڭدارىن دا قاراي وتىرىپ, شەتەل ماماندارىمەن بىرلەسە وتاندىق جەكە سوت ورىنداۋشىلارى تۋرالى زاڭ جوباسى وسىلايشا دۇنيەگە كەلگەن. جەكە سوت ورىنداۋشىلار ينستيتۋتى سوت ورىنداۋدىڭ دەڭگەيىن, سوت ورىنداۋشىسى ماماندىعىنىڭ بەدەلىن قوسىمشا بيۋدجەتتىك شىعىندارسىز ەداۋىر كوتەرۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى. جەكە سوت ورىنداۋشىلار ينستيتۋتىن قۇرۋدى مەملەكەت باسشىسى 2005 جىلى وتكەن سۋديالاردىڭ IV سەزىندە تاپسىرعان بولاتىن. قازىرگى ۋاقىتتا مۇنداي ماماندار الەمنىڭ 65 مەملەكەتىندە بار. مىسال رەتىندە فرانتسيا, بەلگيا, نيدەرلاندى, يتاليا جانە گرەكيا سەكىلدى ەلدەردى ايتۋعا بولادى. ەلىمىزدىڭ تورىنەن ورىن العان زاڭ جەكە سوت ورىنداۋشىلاردىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن, قوعامدىق ءرولىن ايعاقتايدى. جالپى, زاڭ جەكە سوت ورىنداۋشىلاردىڭ وكىلەتتىلىگىن نىعايتۋعا, جان-جاقتى قولدانۋعا باعىتتاپ وتىرادى. قازىرگى تاڭدا, قىزىلوردا وڭىرىندە 30 مىڭ اتقارۋشىلىق قۇجاتتار بويىنشا بار بولعانى 15 مەملەكەتتىك سوت ورىنداۋشى قىزمەتىن جۇزەگە اسىرادى. اتالعان جاعداي, سوت اكتىلەرىنىڭ ۋاقىتىلى ورىندالۋىن ەداۋىر باياۋلاتىپ كەرى اسەرىن تيگىزسە, كەيبىر جاعدايلاردى اتقارۋ قۇجاتتارىنىڭ مۇلدەم جوعالۋ دەرەكتەرىنە الىپ كەلەدى. ماسەلەن, قىزىلوردا قالاسىنىڭ پروكۋراتۋراسى وبلىستىق ادىلەت دەپارتامەنتىنە قاراستى سوت اكتىلەرىن ورىنداۋ بويىنشا اۋماقتىق بولىمدەرىنىڭ ەسەبىندە تۇرعان اتقارۋ وندىرىستەرىنىڭ تولىقتىعى مەن شىنايىلىعىنا تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, ناتيجەسىندە 1 688 785 652 تەڭگە قۇرايتىن 1 125 اتقارۋ قۇجاتتارىنىڭ جوعالعانىن جانە جەكەلەگەن اتقارۋ قۇجاتتارى جىلدان-جىلعا ورىندالماي جاتقاندىعىن انىقتادى. سونداي-اق, قالالىق پروكۋراتۋرا 2015 جىلدىڭ باسىنان بەرى 45 زاڭ بۇزۋشىلىقتى جويۋ تۋرالى ۇسىنىس ەنگىزسە, 30 مەملەكەتتىك سوت ورىنداۋشىنىڭ تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىكتەرى شەشىلگەن. دەسەك تە, قالالىق پروكۋراتۋرا جىل باسىنان بەرى ەنگىزگەن ىقپال ەتۋ اكتىسى بويىنشا تەك مەملەكەتتىك سوت ورىنداۋشىلاردىڭ تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىكتەرى شەشىلۋمەن شەكتەلىپ, ناقتى ءوندىرۋ باعىتىندا جۇمىس ءالى دە بولسا ماردىمسىز. قازىرگى ۋاقىتتا, وڭىرىمىزدە جەكە سوت ورىنداۋشىلارعا 65 شتاتتىق ورىن بەرۋ كوزدەلۋدە. وسىعان سايكەس, مەملەكەتتىك سوت ورىنداۋشىلاردىڭ وندىرىستەرى بىرتە-بىرتە جەكە سوت ورىنداۋشىلارعا بەرىلسە, سوت اكىلەرىنىڭ ناقتى ورىندالۋىنا جانە بۇل تۇرعىدا ازاماتتاردان شاعىم ەدۋىر ازايۋىنا قول جەتكىزىلەتىنى ءسوزسىز. رۋسلان ءپىرنازار, قىزىلوردا قالاسى پروكۋرورىنىڭ اعا كومەكشىسى.