سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا وراي بيىلعى وقۋ جىلىندا 3 ملن-نان استام بالانى قوسىمشا بىلىممەن قامتۋ كوزدەلگەن. قازىرگى تاڭدا بالالار عىلىمي-تەحنيكالىق, مۋزىكالىق, كوركەم-ەستەتيكالىق, ەكولوگيالىق-بيولوگيالىق, تۋريستىك-ولكەتانۋ, اسكەري-پاتريوتتىق, الەۋمەتتىك پەداگوگيكالىق جانە تاعى باسقا دا باعىتتارداعى 1713 مەكتەپتەن تىس ۇيىمداعى 380 ۇيىرمەگە قاتىسۋ مۇمكىندىگىنە يە.
بالالاردىڭ شىعارماشىلىق قابىلەتىن وياتىپ, ەڭبەك ەتۋگە, ونەرگە باۋليتىن ورتالىق جەتەكشىسى كاسىپكەر جانات سمانقۇلوۆا بۇگىنگى جانە بولاشاقتىڭ ماماندارىن تۇلعالىق, ينتەللەكتۋالدىق, كاسىبي ساپالىق جاعىنان الەمدىك باسەكەگە قابىلەتتى ەتىپ دايارلاۋ, ءبىلىم مەن تاربيە مازمۇنىنىڭ ساپاسىنا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن العا تارتادى. «ەلىمىزدە جۇمىس ىستەپ جاتقان قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارىنىڭ اراسىندا كاسىبي باسەكەلەستىك قالىپتاسپاعان, جۇزدەن اسا بالا قابىلداپ العان ورتالىقتاردا بالانىڭ ءبىلىم ساپاسىنا نازار اۋدارىپ جاتقان ەشكىم جوق» دەگەن ويىن اشىق جەتكىزدى. مىسالى, بىلتىر ءوزى باسشىلىق ەتكەن ء«بىلىم جانە جاڭا يننوۆاتسيالىق ورتالىعىنا» روبوتتەحنيكا بويىنشا 35 بالا قابىلدانعان. ء«بىز بالالاردى وقىتىپ قانا قويماي, رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق چەمپيوناتتارعا الىپ شىقتىق. ماماندارىمىزدىڭ قولداۋىمەن وقۋشىلار روبوتتەحنيكادان تىڭ جوبالارىن ۇسىندى» دەيدى ورتالىق باسشىسى.
چەمپيونات عىلىم, تەحنولوگيا, ينجەنەريا جانە ماتەماتيكا (STEM) سالاسىنداعى داعدىلاردى دامىتۋدى, اتالعان سالالاردا شەت مەملەكەتتەر كوماندالارىمەن تاجىريبە الماسۋ, سونىمەن بىرگە حالىقارالىق بايلانىستار مەن جاستار اراسىنداعى دوستىقتى نىعايتۋدى كوزدەيدى. بۇل چەمپيوناتقا ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعى مەن بىرقاتار شەت مەملەكەتتەردەن 30-40 كوماندا, ياعني 250-دەن استام مەكتەپ وقۋشىسى قاتىسىپ, جاس ساناتى بويىنشا بىرىنشىلىك ءۇشىن سايىسقا ءتۇستى.
ورتالىق ماماندارى مۇنداي شارالاردىڭ روبوتتەحنيكا سالاسىنداعى بىرەگەي تاجىريبە الماسۋعا جانە وقۋشىلاردى شابىتتاندىراتىن الاڭ ەكەنىن ايتادى. سايىسقا قاتىساتىن جاس زەردەلىلەر ءوز شەبەرلىكتەرىن كورسەتىپ, جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ بولاشاقتاعى كوشباسشىسى بولۋىنا مۇمكىندىك الادى. جەتىستىككە جەتۋدە ولاردىڭ يننوۆاتسيالىق شەشىمدەرى مەن كوماندادا ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋ قابىلەتى ماڭىزدى ءرول اتقاردى. مۇنداي جارىستار شىعارماشىلىق جانە اناليتيكالىق داعدىلارىن شىڭدايدى ءارى وقۋشىلاردىڭ روبوتتەحنيكا بويىنشا حالىقارالىق تۋرنيردەگى جەتىستىگى بارلىق قاتىسۋشى ءۇشىن زور ماقتانىش. ەگەر دە ەلىمىزدەگى ورتالىقتار جۇمىسى دۇرىس باسقارىلاتىن بولسا, ولاردىڭ ناتيجەسى دە كەرەمەت بولاتىنى انىق.
– قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارىن حالىقارالىق بايقاۋلار مەن وليمپيادالارعا شىعارۋ دەڭگەيىنە قاراي باعالاي وتىرىپ, قاراجاتتى بالا سانىنا بەرۋ كەزىندە وسى كورسەتكىشكە باستى نازار اۋدارۋ قاجەت. تاپسىرىس بەرۋشى مەملەكەت بولسا, ورىنداۋشىدان, ياعني كاسىپكەرلەردەن ناتيجە تالاپ ەتىلگەنى ءجون. مىسالى, روبوتتەحنيكا ورتالىقتارىندا جابدىقتار دا قىمباتقا تۇسەتىنى بەلگىلى. بالالارىن اقى تولەپ وقىتىپ جاتقان اتا-انالار دا بار. بىراق قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ كەزىندە بالانى اتا-اناسى اقشا تولەگەن, نە بولماسا, مەملەكەت اقشاسىن تولەگەن دەپ ەكىگە جارىپ ءبىلىم بەرە المايمىز. مىسالى, مەملەكەت تاراپىنان ءبىر بالاعا عىلىمي-تەحنيكالىق باعىت بويىنشا 17 مىڭ تولەنەدى. بۇل ارينە, وتە از. الايدا بۇگىندە اقىلى قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارىن اشىپ الىپ, بيزنەس ماقساتىندا ىسكە اسىرىپ وتىرا بەرۋ, بالانىڭ بولاشاعىنا قيانات جاساۋمەن بىردەي. سول ءۇشىن قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارىنا ء«بىر جىلدا قانداي ناتيجە بەرە الاسىڭ, وقۋشىلاردى قابىلەتىنە قاراي بەلگىلى ءبىر سالا بويىنشا اۋداندىق, رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق وليمپيادالارعا شىعاراسىڭ» دەگەندەي تالاپ قويىلۋ كەرەك. ەگەر دە جاقسى ناتيجە شىقپايتىن بولسا, وندا قوسىمشا وقۋ ورتالىقتارىنا مەملەكەتتەن قارجى ءبولۋدىڭ قاجەت شامالى. ال ءبىلىم باسقارمالارىندا قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارىنىڭ جۇمىسىنا قاتىستى ستاتيستيكا جاساۋ جۇيەسىن جولعا قويۋ ارقىلى ساپانى باقىلاۋعا بولادى. ورتالىق اشۋ بالانىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى پايدالانۋعا ەمەس, قابىلەتىن اشۋمەن قاتار جاڭا زامانعا بەيىم, ەڭبەكسۇيگىش, بىلىمگە قۇشتار ازامات ەتىپ شىعارۋعا باعىتتالۋعا ءتيىس. سوڭعى كەزدە روبوتتەحنيكاعا بالالاردىڭ قىزىعۋشىلىعى ارتىپ كەلەدى. ونىڭ رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق جارىستاردىڭ ناتيجەسىنەن كورىپ ءجۇرمىز. وقۋشىلاردىڭ بۇل باعىتتاعى تالابى قۋانتادى. مىنە, وسى رەتتە جاراتىلىستانۋ جانە دە گۋمانيتارلىق پاندەرىن وقىتاتىن قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارى دا وسىنداي جوعارى ناتيجەگە جەتۋگە تالپىنۋعا ءتيىس, – دەيدى ج.سمانقۇلوۆا.
وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن دامىتۋدا كەشەندى جۇمىستاردى قولعا الىپ, بالالاردى ساۋىقتىرۋ, ولاردىڭ شىعارماشىلىق, زياتكەرلىك الەۋەتىن دامىتۋ جونىندەگى 2024–2026 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسى شەڭبەرىندە كەلەر جىلعا دەيىن اۋىلدىق مەكتەپتەردە دە مەكتەپتەن تىس قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ 1 مىڭ كوميۋنيتي-ورتالىقتارىن اشپاقشى. ال ەلىمىزدە 2027 جىلعا دەيىن 100 قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر.
بىراق وسىنداي قارقىندى جۇمىستارعا قاراماستان, ەلىمىزدەگى قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارىنىڭ جۇمىسى سىن كوتەرمەيدى. ماماندار پىكىرىنشە, قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارىنىڭ بىرقاتارى ءوزىنىڭ كاسىبي دەڭگەيىنە ساي ەمەس. ال بالالاردىڭ تالابىن, تالانتىن اشۋعا تىرىسىپ جاتقان ورتالىقتار وسى قويۋ شاڭنىڭ ىشىندە قالىپ قويىپ وتىر. سوندىقتان قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارىنىڭ باعدارلاماسىن كۇشەيتۋمەن قاتار, رەيتينگىن انىقتاۋدا اشىقتىق قاجەت.
الماتى
