سالەمەتسىز بە, زامانداس! ءبىز ءبىر-ءبىرىمىزدى كورمەسەك تە ءبىر عاسىردا, ءبىر قوعامدا ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتقان ادامدارمىز عوي. سوندىقتان ءبىر-بىرىمىزگە سالەم جولداپ, اماندىق ءبىلىسىپ جاتۋىمىزدىڭ ارتىقتىعى بولماس دەيمىن.
ءار ءۇيدىڭ اكەسى بولادى. اكە بالالارىنا قامقورلىق جاسايدى. بالالار اكە قامقورلىعىن ۇمىتپاي, ءومىر بويى ەستەرىندە ساقتاپ وتەدى.
سول سياقتى مەملەكەت تە – ءبىر ءۇي. ونىڭ پرەزيدەنتى – ەل اكەسى.
مەن بۇل حاتىمدا سول پرەزيدەنت – اكەمىز جايىندا ءسوز قوزعاپ, سىزبەن پىكىر بولىسسەم دەيمىن. ارينە, مەن سىزدەن جاۋاپ تالاپ ەتپەيمىن. سىزگە ءوز ويىمدى عانا ايتپاقپىن. زامانداس رەتىندە وزىڭىزگە جان سىرىمدى اقتارماقپىن.
ادەتتە مەن اكىمدەرگە حات جازۋعا جاسقانامىن. ولار مەنى بىلە مە؟ بىلسە, ايتقان ءسوزىمدى مىسە قۇرلى كورە مە؟ مۇرنىن ءشۇيىرىپ, جاۋاپسىز قالدىرا سالا ما دەپ قورقامىن. ويتكەنى, مەن وعان ادام دەپ جازىپ, ادامشا جاۋاپ السام دەپ ويلايمىن. جاۋاپ بەرمەسە, جانىم جاسىپ, ءمۇساپىر بولىپ قالامىن. ماسەلەن, ءبىر وبلىستىق اكىمگە حات جازدىم. جازدىم ەمەس, قولما-قول تاپسىردىم.
– ويلانايىق, جاۋابىن كەيىن الاسىز, – دەدى ول.
مەن ءبىر جىل كۇتتىم. جاۋاپ بولمادى. قايتادان حات جازدىم: “سىزدەن ءبىر جىل بويى زارىعىپ حابار كۇتىپ وتىرمىن”, دەپ. سودان كەيىن ول ءوزى ەمەس, ءبىر دەپارتامەنتىنىڭ باستىعىنا: ء“وتىنىشىڭىز ورىندالمايدى”, دەگەن جاۋاپ جىبەرتتى.
مەن مۇڭايىپ قالدىم. ءبىر جاس بالانىڭ جايداق جاۋابىن جىبەرتكەنشە, سول جاۋاپتى اكىمنىڭ ءوزى ايتسا بولار ەدى عوي. نەمەسە تەلەفون سوعۋىنا. مەن ونىڭ اكەسىندەي كىسىمىن. اكەسىنەن دە ۇلكەنمىن. ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى, قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى دەگەن اتاعىم بار.
اتاعى بار ماعان وسىلاي قاراعان اكىم اتاعى جوق, قاتارداعى قاراپايىم ادامداردى كوزىنە ىلە مە؟
ال پرەزيدەنتتىڭ ونەگەسى بۇدان وزگەشە. پرەزيدەنت قايتىس بولعان اتاقتى ادامداردىڭ وتباسىنا گازەت ارقىلى كوڭىل ايتادى. قايعىمەن قان جۇتىپ وتىرعان قارالى ادامدارعا كىمنىڭ دە بولسىن كوڭىل ايتقانى مەدەۋ. ال مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوزى كوڭىل ايتىپ جاتسا, ول وتباسىنا مەدەۋ دە, دەمەۋ دە عوي.
كەشەگى قىزىلاعاش وقيعاسى بۇكىل ەلگە ءمالىم بولدى. سوندا نۇرەكەڭنىڭ قايعىعا دۋشار بولعان جۇرتقا تەبىرەنە كوڭىل ايتۋى, كوڭىل ايتىپ قانا قويماي, قىزىلاعاش اۋىلىنىڭ ۇيلەرىن جاڭارتقىزىپ, قالاعا ۇقساس ەتىپ جىبەرتكەنى قانداي عاجاپ وقيعا بولدى دەسەڭشى!
نۇرەكەڭنىڭ دەمەۋى دەپ وتىرعانىم مىنە, وسى.
مەن توقسانىنشى جىلداردىڭ باس كەزىندەگى العاشقى كەزدەسۋدە پرەزيدەنتكە ۇلى ابايدىڭ:
سەنبە جۇرتقا تۇرسا دا قانشا ماقتاپ,
اۋرە ەتەدى ىشىنە قۋلىق ساقتاپ.
وزىڭە سەن, ءوزىڭدى الىپ شىعار,
ەڭبەگىڭ مەن اقىلىڭ ەكى جاقتاپ, – دەگەن ولەڭىن: “وسى ءسوزدى ءومىر بويى جادىڭىزدان شىعارماڭىز, نۇرەكە, جۇرتقا سەنبەڭىز, ءوزىڭىزدىڭ اقىلىڭىزعا سەنىڭىز”, دەپ حاتقا جازىپ بەرگەن ەدىم. پرەزيدەنت مەنىڭ وسى تىلەگىمدى ۇنەمى اۋزىنان تاستاماي ايتىپ ءجۇردى.
ايتقانىن اياق استىندا ۇمىتىپ قالاتىندار كوپ. قازىرگى ءبىرسىپىرا شەنەۋنىكتەرگە بۇل بۇلجىماس زاڭ بولىپ كەتكەن. “جارايدى, ىستەيمىز”, دەيدى. ىستەمەيدى. ىستەمەگەنىنە ۇيالمايدى, ۇيالماق تۇرعاي قىزارمايدى. “قىزارمايتىندار” كوپ. ولاردىڭ اتتارىن اتاپ تاۋىسۋ قيىن.
ال پرەزيدەنت ايتقانىن ەشقاشان دا ۇمىتپايدى.
پرەزيدەنت نازارباەۆتىڭ جاقسىلىعىن جالپاق جۇرت – جەتى جاسار بالادان جەتپىستەگى قارتقا دەيىن بىلەدى. حالىق ىشتەي ايقىن سەزىنىپ, جان جۇرەگىمەن تۇسىنەدى. ءتۇسىنگەندىكتەن ءارتۇرلى اۆتورلاردىڭ ونى ورىندى-ورىنسىز ماداقتاي بەرۋىن جۇرت جاراتپايدى. “نازارباەۆتى ءوزىمىز دە جاقسى كورەمىز. ءبىزدى ساناسىز, ساڭىلاۋسىز كورە مە بۇلار؟” دەپ ىشتەي رەنجيدى.
سوندىقتان پرەزيدەنت نازارباەۆتى قايتا-قايتا ماقتاپ, ماداقتاي بەرۋدىڭ قاجەتى جوق. ونىڭ ورنىنا:
تۇڭعىش پرەزيدەنت نازارباەۆتى جۇرەكتە ساقتاي ءبىلۋ كەرەك.
ونىڭ حالىق ءۇشىن قىزمەتىن جاقتاي ءبىلۋ كەرەك.
ەل ءۇشىن ەتكەن ەرەن ەڭبەگىن اقتاي ءبىلۋ كەرەك!
مەن وسىلاي ويلايمىن.
ءومىر بولعان سوڭ ءارتۇرلى بيىك لاۋازىمدى ادامداردان قۇتتىقتاۋ حاتتار الىپ تۇرامىن. ماسەلەن, بيىل مەنى جەڭىستىڭ 65 جىلدىعىنا بايلانىستى 9 مامىر كۇنى ۇيىمە تەلەفون سوعىپ 137 ادام قۇتتىقتادى. ءبارىنىڭ دە اتى-ءجونىن كۇندەلىگىمە ءتۇرتىپ قويدىم. بۇلاردىڭ كوپشىلىگى ءوز وقىرماندارىم, قاراپايىم ادامدار.
سولاردان باسقا 10-15 ادام جوعارى لاۋازىمدى كىسىلەر. ولاردىڭ ىشىندە رەسپۋبليكامىزدىڭ پرەمەر-ءمينيسترى كارىم ءماسىموۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى ورال مۇحامەدجانوۆ, رەسپۋبليكا ۇلانىنىڭ قولباسشىسى گەنەرال-لەيتەنانت اباي تاسبولاتوۆ, باس پروكۋرور قايرات ءمامي, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ جانە باسقالار بار. ال پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتان ءار مەيرام سايىن ۇزبەستەن قۇتتىقتاۋ حات الىپ تۇرامىن. (ويتكەنى, مەن سەنات توراعاسى توقاەۆتىڭ وتان قورعاعان جاۋىنگەر, جازۋشى اكەسى كەمەل توقاەۆ مارقۇممەن دوس بولدىم عوي. كەمەل دەسە, كەمەل ەدى جارىقتىق). پرەزيدەنت نۇرەكەڭنىڭ ءوزى جاڭا جىل سايىن جىلى لەبىزدى قۇتتىقتاۋ حاتتار جىبەرىپ تۇرۋدى ەشقاشان ۇمىتپايدى.
بۇل ىستىق ىقىلاستارى ءۇشىن اتالعان باۋىرلارىمنىڭ بارىنە شىن جۇرەكتەن العىس ايتامىن.
باسشىلاردىڭ حالىقتىڭ ءبىز سياقتى قارتتارىن مەرەكە- مەيرامدارمەن ۇمىتپاي قۇتتىقتاپ وتىرۋ ءداستۇرى بۇرىن بىزدە بار ما ەدى, زامانداس؟ جوق بولاتىن. بۇل دا نۇرەكەڭنەن تاراعان ءداستۇر.
جاڭاعى قۇتتىقتاعان ازاماتتاردىڭ كوپشىلىگى مەنى كورمەگەن. بىراق قازاقستاننىڭ قارت ادامدارىنىڭ ءبىرى ەكەنىمدى بىلەدى. سوندىقتان ولار ۇلتتىق ءداستۇر بويىنشا ۇلكەندەرگە قۇرمەت كورسەتىپ جاتىر. ويلاپ وتىرسام, وسىنىڭ ءبارى پرەزيدەنتتەن تاراعان ۇلگى. ەگەر پرەزيدەنت ەل قارتتارىن ەلەمەسە, اكىمدەر دە ەسكەرمەس ەدى.
نۇرەكەڭنىڭ تاريح الدىندا ءۇش ەرەكشە ەڭبەگى بار.
ءبىرىنشىسى – قازاقستاندى تاۋەلسىز مەملەكەت ەتىپ, قايتا قۇرعانى, تاريح تۇعىرىنا قوندىرىپ, مەرەيلى قاتارعا قوسقانى.
ەكىنشىسى – تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ ورتالىعى استانانى ءوز قولىمەن ورناتقانى.
ءۇشىنشىسى – سەمەي اتوم پوليگونىن ءوز جارلىعىمەن جاۋىپ, ادامزاتتى اتوم اجالىنان قۇتقارىپ قالۋعا دۇنيە جۇزىندە ءبىرىنشى بولىپ ءۇن كوتەرىپ, وزگەلەرگە ونەگە كورسەتكەنى.
ال قازاقستان حالقىنا جاساپ كەلە جاتقان اكەلىك قامقورلىعى ءوز الدىنا. ونى ايتىپ تاۋىسا المايسىڭ!
وسىلاي ەمەس پە, زامانداس؟
نۇرەكەڭنىڭ مەملەكەتتىك تۇرعىداعى, الەم اياسىنداعى ەرەسەن قىزمەتتەرى تۋرالى بىلىكتى ادامداردىڭ ءبارى ءوز ماقالالارىندا ايتىپ جاتىر. مەن ولاردى قايتالاماي, ازاماتتىڭ كوزگە كورىنبەيتىن كىشكەنتاي, ەلەۋسىز ەڭبەكتەرىن عانا ءسوز ەتىپ وتىرمىن. وقىرماندارعا بۇل كەرەك شىعار دەپ ويلايمىن.
مەن ەرتەرەكتە نۇرەكەڭنىڭ جەكە وزىنە ارنالعان باتا بەردىم. ول باتامدا ەلباسىنىڭ بويىنداعى اسىل قاسيەتتەردى ايتۋعا تىرىستىم.
ول باتا ءبىر-اق جەردە, نۇرەكەڭنىڭ الماتىداعى رەزيدەنتسياسىندا ايتىلدى. مەنىڭ جالپى جۇرتقا ايتاتىن باتام جانە بار.
قازاقستان كارتاسىنداعى جەر
امان بولسىن!
ول جەردى مەكەندەگەن ەل
امان بولسىن!
ول ەلدىڭ نەگىزىن قۇراپ وتىرعان قازاقتار
امان بولسىن!
قازاقتارمەن قويان-قولتىق ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتقان قوڭسىلار
امان بولسىن!
قازاقتاردى دا, قوڭسىلاردى دا
ءوسىرىپ, وركەندەتىپ, كوبەيتىپ,
كوركەيتىپ وتىرعان انالار
امان بولسىن!
انالاردان تۋعان بالالار
امان بولسىن!
بالادان ءوسىپ, ەر جەتىپ, ات جالىن تارتىپ مىنگەن ازاماتتار
امان بولسىن!
قازاق حالقىن ۇلت ساناتىندا ساقتاپ كەلە جاتقان انا ءتىلىمىز
امان بولسىن!
ەلدىڭ ەكونوميكاسىن, مادەنيەتىن, ادەبيەتىن, ونەرىن ورگە سۇيرەپ كەلە جاتقان زيالىلار
امان بولسىن!
مەملەكەتتىڭ ىشكى, سىرتقى ساياساتىن ساراپتاپ, ۇرىسقا ۇرىندىرماي, سوعىسقا سوقتىقتىرماي,
حالىقتى بەيبىت وركەندەۋ جولىمەن العا باستاپ كەلە جاتقان قۇرمەتتى پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان
امان بولسىن!
بۇل باتامدى مەن ۇلكەن جيىنداردا عانا بەرەمىن. ماسەلەن, سەمەيدە شاكارىمنىڭ 150 جىلدىق تويىندا, وسكەمەندە اباي ەسكەرتكىشى ورناعاندا, قىزىلوردا قالاسىنىڭ 190 جىلدىق تويىندا بەردىم.
جوعارى, ورتا وقۋ ورىندارىنداعى كەزدەسۋلەردە ءجيى بولامىن. سول جۇزدەسۋلەردە دە بۇل باتامدى جاستارعا جانە ايتىپ وتىرامىن. ولار ۇقسىن, ءبىلسىن دەيمىن.
وسىنىم دۇرىس ەمەس پە, زامانداس؟ ءبىز, قارتتار, باتانى وسىلاي بەرۋىمىز كەرەك قوي دەپ ويلايمىن.
باتا دەگەن سۋدىراتىپ ايتىپ, بەت سيپاي سالاتىن ءسوز ەمەس. ءار باتانىڭ قوعامدىق, فيلوسوفيالىق, تاربيەلىك استارى بولادى. باتا بەرۋشى سول قاسيەتتى مىندەتتەردى تىڭداۋشىلاردىڭ جۇرەگىنە جەتكىزۋگە, تىڭداۋشىنى تاربيەلەۋگە تىرىسادى.
ابايشا ايتقاندا: “اقىرىن ءجۇرىپ انىق باساتىن” نەمەسە “ۇندەمەي ءجۇرىپ ءۇيدەي ءىس تىندىراتىن” قاراپايىم دا قادىرلى ادامدار بولادى. ارينە, مەن ونداي ادامداردىڭ قاتارىنا كىرمەيمىن. كىرمەسەم دە, ۇلتىما پايدالى, ۇرپاققا كەرەك ءبىر اۋىز ءسوز دە بولسا ايتۋعا تىرىسامىن.
ءبىر جىلى ماعان ق.ي.ساتباەۆ اتىنداعى ۇلتتىق تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ, اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءبىر توپ ۇستازدارى كەلدى. ولار كوپتەن بەرى تۇرىپ جاتقان جاتاقحانالارىنان قۋىلىپ, ايدالادا قالعالى جاتقاندارىن ايتىپ, شاعىم جاسادى. ءبىزدىڭ جاعدايىمىزدى پرەزيدەنتكە جەتكىزىپ, ءبىزدىڭ كوشەدە قالماۋىمىزعا كومەكتەسىڭىز دەپ ءوتىنىش ايتتى. ولاردىڭ ىشىندە دوتسەنتتەر تالعات تولەگەنوۆ, ءاليا قابيقىزى, گۇلدارى سەرىكبوسينا, ماقپال نۇرجىگىتوۆا جانە باسقالار بار ەدى. وزگەلەرىنىڭ اتىن ۇمىتتىم.
مەن پرەزيدەنتكە حات جازدىم. ۇزاق جىل ەڭبەك ەتكەن ۇستازداردىڭ جاتاقحانادان قۋىلماۋىنا كومەكتەسۋىن سۇرادىم.
پرەزيدەنتتىڭ كومەگىمەن سول ۇستازداردىڭ ءبىرسىپىراسى وزدەرى تۇرىپ كەلە جاتقان جاتاقحانادا قالدىرىلدى. كەيبىرەۋلەرى قالالىق اكىمدىكتەن پاتەر الدى. تاعى ءبىر كۇنى شىمكەنتتەن ابدىعاني تاسقاراەۆ دەگەن ارداگەر اقساقال تەلەفون سوقتى. شىمكەنت قالاسىنىڭ ورتالىعىندا, قابانباي كوشەسىنىڭ بويىنا حالىق قاراجاتىمەن ورناتىلعان ەسكەرتكىشتىڭ قۇلاتىلىپ, شاھاردىڭ شەت جاعىنا جەر اۋدارىلعالى جاتقانىن ايتتى. حالىق قاراجاتىنا سالىنعان قابانباي ەسكەرتكىشىنىڭ قۇلاتىلماۋىنا, تۇرعان ورنىنان قوزعاماۋعا كومەكتەسۋىمدى سۇرادى.
مەن وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆكە حات جازىپ, وسى جاعدايدى ايتتىم. اسقار ءىنىمدى وڭتۇستىك قازاقستاندا تۇراتىن اقىن ءحانبيبى ەسەنقاراەۆانىڭ مەرەيتويىندا كەزدەستىرگەن ەدىم. ول كىسى اقىن ايەل تۋرالى بايانداما جاساعان. اكىمنىڭ اقىن تۋرالى بايانداما جاساۋى سيرەك وقيعا.
مەن ول كىسىنى وسى كىشىپەيىلدىلىگى ءۇشىن جاقسى كورىپ قالعانمىن. سول اسقار ىنىمە قابانباي ەسكەرتكىشىنىڭ جاعدايىن ايتىپ, حات جازدىم. جاقسى جىگىت جاعدايدى ءتۇسىنىپ, كەشەگى ەل قورعاعان, قازاق جەرىن قالىڭ جاۋدان ساقتاپ, كەيىنگى ۇرپاقتارعا قالدىرىپ كەتكەن باتىرلارىنىڭ ءبىرى قابانباي اتاسىنىڭ ەسكەرتكىشىن قالا ورتالىعىنان قوزعاماس دەپ ۇمىتتەندىم.
ول ەسكەرتكىشتى مەن دە كورگەن ەدىم. جاۋدى جايراتا قۋىپ سالىپ: “ەندى قازاق جەرىنە كەلىپ كورىڭدەر, بالەم!” دەپ جاۋ قاشقان جاققا قاراي قامشىسىن بىلەپ تۇرعان باتىردىڭ پاتريوتتىق مۇسىنىنە قۋانعانمىن.
شىمكەنتتەن جاۋاپ كۇتتىم. كۇتكەن جاۋابىم كەلدى. بىراق, ونى اكىم ەمەس, قالالىق ارحيتەكتۋرا دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى جازىپتى. “قابانباي ەسكەرتكىشىن تۇرعان ورنىنان قوزعاۋ ءالى شەشىلمەگەن ماسەلە”, دەپتى. ءبىرازدان كەيىن ابەكەڭ اقساقال شىمكەنتتەن تاعى تەلەفون سوقتى.
– قالالىق اكىمدىك اتامىزدىڭ ەسكەرتكىشىن قۇلاتقالى جاتىر. ءبىز قارسىمىز. ەل اقساقالدارى ءسىز پرەزيدەنتكە حات جازىپ, ەسكەرتكىشتىڭ تۇرعان ورنىنان قوزعالماۋىنا كومەكتەسسىن دەپ ءوتىنىش ايتىپ وتىر, – دەدى.
ەل ءوتىنىشىن, اقساقالدار تىلەگىن ايتىپ, پرەزيدەنتكە حات جازۋىما تۋرا كەلدى. پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنەن قولما-قول جاۋاپ الدىم: ء“سىزدىڭ ءوتىنىشىڭىز وقو اكىمىنە ءجىبەرىلدى. ولار جاۋابىن سىزگە دە, بىزگە دە حابارلايتىن بولادى”, دەلىنىپتى حاتتا.
مىنە, تاياۋدا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنەن ەكىنشى رەت حات الدىم. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمدىگى شىمكەنتتەگى قابانباي ەسكەرتكىشى جەر استىنداعى ەسكى قالانىڭ ۇستىنە ورناتىلعاندىقتان ول, اقساقالداردىڭ كەلىسىمىمەن, “اينالاسى ارنايى بەكىتىلگەن, تۇرعىندار دەمالاتىن ساياباق ءارى گۇلزار بولىپ سانالاتىن ىڭعايلى ورىنعا اۋىستىرىلاتىن” بولىپتى.
“اقساقالدار ريزا بولسا بولدى”, دەپ مەن دە قۋانىپ قالدىم. ونىڭ ۇستىنە وسى حاتتى ماعان جولداعان پرەزيدەنت اكىمشىلىگى ىشكى ساياسات ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى دارحان مىڭباي ءىنىمنىڭ حات سوڭىنداعى: “الداعى ۋاقىتتا دا اعا بۋىن وكىلى رەتىندە ەلدىك مۇرات, ۇلتتىق قۇندىلىقتار ءتوڭىرەگىندە وي-پىكىرلەرىڭىزدى ءبىلدىرىپ, جاس ۇرپاققا ۇلگى-ونەگە بولىپ جۇرە بەرۋىڭىزگە تىلەكتەسپىن”, دەگەن سوزدەرىنە قاتتى ريزا بولدىم. ريزا بولاتىنىم, حاتتى ەرىككەننەن جازبايسىڭ – ەلگە, ەرگە پايداسى تيە مە دەپ جازاسىڭ.
پرەزيدەنتتەن دە, ونىڭ اكىمشىلىگىندەگى ازاماتتاردان دا وسىنداي جان جىلىتاتىن جاۋاپ حاتتار الامىن. وسى ۇلگى وزگە اكىمدەرگە دە تاراسا ەكەن دەپ تىلەيمىن.
ءيا, پرەزيدەنت نۇرەكەڭنىڭ ۇلگىلى شاراپاتى وسىنداي ويلارعا جەتەلەيدى.
قازاق ادەبيەتىنىڭ ۇلى كلاسسيكتەرى, رەپرەسسياعا ۇشىراپ, اتىلىپ كەتكەن ساكەن, ءىلياس, بەيىمبەتتى جۇرتتىڭ ءبارى بىلەدى. ساكەن مەن ىلياسقا استانا مەن تالدىقورعاندا مۇراجاي اشىلعانى دا حالىققا ايان. ال قوستانايدا بەيىمبەتكە ارنالعان وبلىستىق مۇراجاي جوق.
قازاقتا ادەبيەت ارىستارىنىڭ قامقورشىسى, زەرتتەۋشىسى بولىپ, ولاردىڭ شىعارمالارىن جارىققا شىعارۋ ءۇشىن جان اياماي جۇرگەن ءۇش ازامات بار. ولار: پروفەسسور تۇرسىنبەك كاكىشەۆ (ساكەن مەن ءسابيتتىڭ زەرتتەۋشىسى), جازۋشى-عالىم توقتار بەيىسقۇلوۆ (بەيىمبەتتىڭ جانكۇيەرى) جانە پروفەسسور مەكەمتاس مىرزاحمەتوۆ (باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ شىراقشىسى).
مىنە, سول بەيىسقۇلوۆ بىرنەشە جىلدان بەرى قوستانايدا بەيىمبەتكە ارنالعان مۇراجاي بولۋىن قالاپ, جانتالاسىپ ءجۇر. قوستانايعا دا تالاي رەت حات جازدى. مادەنيەت مينيسترلىگىنە دە ايتتى. بىراق ەشقانداي ءىلتيپات جوق. عالىم-جازۋشىنىڭ ماڭدايى تاسقا ءتيدى.
سونىمەن مەن وبلىس اكىمى كۋلاگين مىرزاعا حات جازدىم. ونىڭ ورىنباسارىنان جاۋاپ كەلدى: “ب.مايلينگە ارنالعان ءبىر اۋداندا مۇراجاي بار. وبلىس ورتالىعىندا مۇراجاي اشۋعا مۇمكىندىك جوق” دەپتى.
سودان سوڭ كۋلاگينگە ەكىنشى رەت حات جازدىم. “ەگەر ءسىزدىڭ قازاق حالقىنىڭ قامقورى ەكەنىڭىز راس بولسا, ەگەر ءسىز قازاق مادەنيەتىنىڭ شىن جاناشىرى بولساڭىز, بەيىمبەتكە قوستاناي قالاسىنان مۇراجاي اشۋعا مۇمكىندىك تابۋعا ءتيىسسىز. بۇل ماسەلەگە ءسىز ءتيىستى ءمان بەرمەسەڭىز, وندا بۇل جايدى ايتىپ پرەزيدەنت نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆقا حات جازۋعا ءماجبۇر بولامىن”, دەدىم.
ارتىنان اكىم كۋلاگيننىڭ باياعى ورىنباسارىنان حات كەلدى: “قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى بەيىمبەت مايلينگە كەلەر جىلى قوستانايدا مۇراجاي اشىلاتىن بولدى” دەپتى ول.
مىنە, بۇل دا نۇرەكەڭنىڭ شاراپاتى.
الماتى وبلىسى اقسۋ اۋدانىنىڭ اكىمىنە حات جازىپ, ۇلى وتان سوعىسىندا وپات بولعان, سول اۋداننىڭ ازاماتى, مەنىمەن مايداندا, 100-اتقىشتار بريگاداسىندا بىرگە قىزمەت ىستەگەن باتالون كومانديرى ءجۇمادىل اۋباكىروۆكە اتالمىش اۋدانداعى ءبىر مەكتەپتىڭ اتىن بەرۋدى سۇراپ حات جازدىم. حاتىما اكىمنىڭ ورىنباسارى ءسابيت قورعانباەۆ دەگەن شەنەۋنىك: “جەرگىلىكتى جۇرت ج.اۋباكىروۆكە مەكتەپ اتىن بەرۋگە قارسى بولعاندىقتان, ءسىزدىڭ ءوتىنىشىڭىز ورىندالمادى”, دەگەن جاۋاپ جازدى.
بۇل بيۋروكراتتىق جاۋاپقا جانىم كۇيدى. وتان قورعاۋ جولىندا وپات بولعان قاھارمان كومانديرگە قانداي ادام قارسى بولماق؟ مەن قاتتى ىزا بولىپ, اكىمنىڭ ورىنباسارىنا قايتادان اشۋلى حات جازدىم. بىراق ول حاتتان ەشقانداي ناتيجە شىققان جوق.
كەي جەرلەردە وسىنداي توڭمويىن اكىمدەر, ولاردىڭ جاۋاپ جازۋعا جىلپوس ورىنباسارلارى بولادى. سوعان ىزا بولاسىڭ. ىزا بولعاندىقتان دا وعان اۋىر-اۋىر ءسوزدەر ايتتىم. قايتەيىن, ودان باسقا قولىمنان كەلەر جوق بولسا. بۇرىن ونداي بيۋروكراتتاردى گازەتكە جازساڭ, جەرگىلىكتى ورگاندار شارا قولدانىپ جاتۋشى ەدى. ء“سوز سۇيەكتەن وتەدى” دەگەن ءسوز بار عوي. ەڭ جوق دەگەندە ورىنباساردىڭ سۇيەگىنەن ءوتسىن دەپ ويلادىم.
قالاي دەپ ويلايسىز, زامانداس؟ مەن ارتىق كەتكەن جوقپىن با؟ ءسىزدىڭ جاقتا قورعانباەۆ سياقتى ەلدىڭ قامىن, ەردىڭ قامىن ويلامايتىن شەنەۋنىكتەر جوق پا؟ بولسا, ءسىز نە ىستەر ەدىڭىز؟
اكىمدەر وزدەرى جاۋاپ جازبايدى. جاۋاپكەرشىلىكتەن قاشادى. ورىنباسارلارىنا قول قويعىزىپ, بيۋروكراتتىق جاسايدى. كەيبىر كەۋدەمسوق باسشىلار ءتىپتى تەلەفوندارىن المايدى. كابينەتتە وتىرىپ حاتشىلارىنا “جوق” دەپ ايتقىزادى. ۇيالى تەلەفوندارىن ءسوندىرىپ تاستايدى. مۇنداي كىسىلەردىڭ قىلىعىنا جانىڭ كۇيىنەدى.
اكىمدەردىڭ ءبارىن جامانداي بەرمەيمىن. ولاردىڭ جاقسىلارى دا بار. كەيبىر اكىمدەر جاۋاپ جازباسا دا ءوتىنىشىڭدى تياناقتى ەتىپ ورىندايدى. قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى بولاتبەك قۋاندىقوۆقا حات جازدىم. قىزىلوردا وبكومىنىڭ ۇلى وتان سوعىسى كەزىندە حاتشىسى بولعان راقىمباي تولەباەۆقا لايىقتى قۇرمەت كورسەتىلۋىن سۇرادىم مارقۇمنىڭ 100 جىلدىعىنا بايلانىستى. بولاتبەك مەنىڭ جانە باسقالاردىڭ تىلەگىن ورىنداپ, قىزىلوردا قالاسىنان ر.تولەباەۆقا كوشە بەرگىزدى. 100 جىلدىعىن ويداعىداي ەتىپ وتكىزدى.
ءبىر كەزدە سەمەيدەگى اباي كىتاپ الىپ وقىعان كىتاپحانانى جاپپاق بولعاندا, كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرى ماعان تەلەفون سوقتى. وسىنداي قيىن جاعدايعا دۋشار بولىپ وتىرعاندارىن جازدى. مەن سەمەي قالاسىنىڭ اكىمى مەيرامحات اينابەكوۆكە حات جازدىم. تاريحي كىتاپحانانى جاپپاۋدى سۇرادىم. اكىم تىلەگىمدى ءتۇسىندى. كىتاپحانا ءوز قالپىندا قالدى.
الايدا مەيرامحات باۋىرىم ماعان جاۋاپ جازعان جوق. بۇل اكىم دە ۇندەمەي ءىس تىندىراتىن ادامداردىڭ قاتارىنا جاتادى.
جامبىل وبلىسىنىڭ بۇرىنعى اكىمى ءبورىباي جەكسەمبين دە ەل وتىنىشىنە سەرگەك قارايتىن قاراپايىم باسشى ەدى. جازعان حاتىڭا قولما-قول جاۋاپ بەرەتىن اكىمدەردىڭ ءبىرى شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ مىرزا. ول كىسى تەز جاۋاپ بەرىپ قانا قويماي, ءسىز كوتەرگەن ءماسەلە بويىنشا نە ىستەلگەنى تۋرالى ءوزى ءسىزدى حاباردار ەتەدى. دەپارتامەنت باستىقتارىنا حات جازدىرىپ, ولاردى اۋرەگە سالمايدى. مۇنداي اكىمنىڭ قىزمەتىنە جانىڭ سۇيسىنەدى. پرەزيدەنت نازارباەۆ اكىم ساپارباەۆتى حالىق ءۇشىن ايانباي ەڭبەك ەتەتىن قاسيەتى ءۇشىن جاقسى كورەتىن بولار دەپ ويلايمىن, زامانداس.
سول سياقتى قاي تەلەفوننان دا قاشقاقتاماي, حاتشىسى ارقىلى دا كىمگە بولسا دا قولما-قول جاۋاپ بەرەتىن الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ مىرزا. ادام جانىن پرەزيدەنت نۇرسۇلتاننىڭ وزىندەي ۇعا بىلەتىن, حالىققا سونداي قامقور باسشى ازاماتتاردىڭ ءبىرى وسى كىسى.
حالىقتى قار قاماپ, توپان سۋى توگىلگەندە كەمەگە ءمىنىپ, جانتالاسا ءجۇرىپ, جان-جانۋاردى جويىلۋدان قۇتقارعان باياعى نۇح پايعامبارداي ەڭبەك ەتكەن وسى ەكەۋى ەمەس پە, وتكەن قىس پەن وتكەن كوكتەمدە! “باسىندا قازىعۇرتتىڭ كەمە قالعان” دەپ باستالاتىن حالىق ولەڭى ەسىڭىزدە بولار. نۇح پايعامبار مىنگەن سول كەمە تاسقا اينالىپ, قازىر وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى قازىعۇرت تاۋىنىڭ باسىندا تۇر عوي.
وسىنداي ەرلەردىڭ ەڭبەگى مەن ەرلىگىنە قالاي سۇيىنبەسسىڭ, زامانداس! وسىنداي ازاماتتارىمىز امان بولسىن دەپ تىلەيىك, تاڭىردەن!
ارينە, بۇل دا نۇرەكەڭنىڭ شاراپاتى. ول كىسىنىڭ اكىمدەرگە ۇيرەتكەن اقىلىنىڭ جەمىسى.
اركىمدە ءارتۇرلى قاسيەت بولادى عوي. سونداي قاسيەتتەر مەندە دە بار, زامانداس. ول قاسيەتتەرىڭ قانداي دەيسىڭ عوي. ايتايىن.
ەڭ باستىسى: ءبىر جاقسى كورگەن ادامىمدى اقىرىنا دەيىن جاقسى كورەمىن. وعان دەگەن ءىلتيپاتىمدى ەشقاشان دا وزگەرتپەيمىن. بۇل مەنىڭ بالا كۇنىمنەن بويىما سىڭگەن ادەت.
بالا كۇنىمدە ورىنكەش دەگەن قىزعا عاشىق بولدىم. عاشىقتىق ادامدى اقىن ەتەدى ەكەن. سول قىزعا ءۇش جىل بويى عاشىق بولىپ ءجۇردىم. وعان ارناپ ولەڭمەن ءجۇز حات جازدىم. سونداعى سوڭعى ولەڭىمدى بىلاي دەپ اياقتاعانىم ەسىمدە:
ءجۇز حات جازدىم ءبىر قىزعا.
جوق ادەت – قازاق, قىرعىزدا.
ماحابباتىم ماڭگىلىك
ۇلگى بولسىن ۇل-قىزعا!
ول قىزدان اداسىپ قالعاننان كەيىن, حاليما دەگەن قىزعا عاشىق بولدىم. بۇل قىزعا ءۇش جىل ەمەس, تۋرا توعىز جىل عاشىق بولدىم. العاشىندا وقۋدا بولدىق. ارتىنان ءتورت جىلعا سوزىلعان سوعىستى باستان كەشتىك. ءسويتىپ, توعىز جىل دەگەندە ارەڭ قوسىلدىق. ءۇي بولدىق. بالا-شاعا وسىردىك. ول كىسىمەن 54 جىل بىرگە باقىتتى ءومىر ءسۇردىم. ءتورت بالانىڭ, بەس نەمەرەنىڭ, بەس شوبەرەنىڭ اتاسى بولدىم.
سول سياقتى مەنىڭ اسا جاقسى كورگەن ادامدارىم عابيت مۇسىرەپوۆ پەن مۇقان يمانجانوۆ ەدى. عاباڭ كەزىندە مەنى جازۋشىلار وداعىنان قۋدىرىپ جىبەرگەنىنە قاراماستان, كەيىننەن “اقيقات پەن اڭىز” رومان-ديالوگىما مەملەكەتتىك سىيلىق الۋىما كومەكتەستى. ءبىر كەزدە ءوزىن سوزبەن جابىرلەگەن باۋىرجاندى كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنا ۇسىنعان حات ۇيىمداستىردى. وعان ءوزى ءبىرىنشى بولىپ قول قويدى. مەن سوندا ىبىراي جاقاەۆقا, جازىلبەك قۋانىشباەۆقا, ۇلبالا التايباەۆاعا قول قويدىرىپ اكەلدىم. ول حاتتىڭ تاريحى مەنىڭ “ەسكىرمەگەن ەستەلىك” دەگەن ەسسەمدە ايتىلدى.
جوعارىدا جاقسى كورەتىنىم ايتىلعان اياۋلى مۇقان يمانجانوۆ مەنىڭ وچەركتەرىمدى ءوزى جيناپ, “الىستاعى اۋداندا” دەگەن تۇڭعىش كىتابىمدى شىعارتتى. مەنى سىرتىمنان جازۋشىلار وداعىنا العىزدى.
ەندى حاليما جايىنا قايتا ورالايىن. ارينە, كوز الدىڭدا جۇرگەن ءتىرى قىزعا, سۇلۋ ايەلگە عاشىق ەركەكتەر كوپ قوي. ولگەن ايەلگە ەشكىم عاشىق بولمايدى. حاليما ەكەۋمىز ءبىر-بىرىمىزگە ءومىر بويى عاشىق بولىپ وتتىك. مەن وعان ءوزى جوق بولسا دا, ءالى كۇنگە دەيىن عاشىقپىن. ءومىر بويى عاشىق بولىپ وتەمىن.
سول حاليماعا ارناپ مەن “ماڭگىلىك ماحاببات جىرى” دەگەن كىتاپ جازدىم. سونىڭ “حاليما” دەگەن ءبىرىنشى ءبولىمىن وقىپ, نۇرەكەڭ – ەل پرەزيدەنتى نۇرەكەڭ بىلاي دەپ حات جازدى:
“قۇرمەتتى ازەكە!
...5/1-دە بولعان كەزدەسۋدە ماعان “ماحاببات, قىزىق مول جىلداردى”, “حاليمانى” سىيعا تارتتىڭىز. ءبىرىنشىسىن بۇرىن وقىعان ەدىم, ەكىنشىسىن قولىما العان بويدا باس كوتەرمەي وقىپ شىقتىم. ءتالىم-تاعىلىمى مول, كەرەمەت شىعارما ەكەن. ءدال قازىرگى زاماندا جاستار كوبىرەك وقيتىن حيكايا.
ءسىزدىڭ شىعارمالارىڭىز, ويلارىڭىز – ەل قازىناسى. ءومىرىڭىز – ۇلگى!
امان-ساۋ بولىڭىز, ءاز-اعا.
اسا سىيلايتىن ن.نازارباەۆ.
6.01.2003.”
سول حاتتى وقىعاندا مەنىڭ قۋانعانىمدى بىلسەڭشى, زامانداس! ايتىپ جەتكىزە المايمىن. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, توبەم كوككە جەتكەندەي بولدى.
بىرىنشىدەن, مەن پرەزيدەنتتىڭ مەنىڭ ول شىعارمامدى وقىعانىنا قۋاندىم. ەكىنشىدەن, ەرلى-زايىپتى ەكەۋمىزدىڭ جان سەزىمىمىزدى تۇسىنە بىلگەنىنە ريزا بولدىم. ءۇشىنشىدەن, مەملەكەتتىك ۇلان-عايىر قىزمەتتەن باس الا الماي وتىرىپ ول كىسىنىڭ ماعان ۋاقىت تاۋىپ, حات جازعانىنا شاتتاندىم.
قالاي شاتتانباسسىڭ, قازاقستان سياقتى الىپ ەلدىڭ پرەزيدەنتى قاراپايىم جازۋشى ساعان حات جازىپ وتىرسا. پاتشا, كورول, پرەمەرلەردىڭ جازۋشىعا حات جازۋى سيرەك وقيعا. ءتىپتى, جوقتىڭ قاسى.
ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز سونداي سەزىمتال ادام عوي. ول ءار ادامنىڭ جانىن تۇسىنەدى, ءار حالىقتىڭ ءداستۇرىن باعالايدى, ءار ازاماتتىڭ ارمانىن ۇعا بىلەدى. قازاقستاندا 16 ميلليون ادام بار دەيتىن بولساق, سونىڭ بارلىعىنىڭ جۇرەگىنىڭ كىلتى نازارباەۆتىڭ قولىندا. ءوز قولىنداعى التىن كىلتپەن سول جۇرەكتەردى اشىپ, ونىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا قامقورلىق جاساي بىلەدى.
جاقىندا قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى تۇمانباي مولداعاليەۆتىڭ 75 جىلدىق تويىندا الماتى قالاسىنىڭ اكىمى احمەتجان ەسىموۆ مىرزا ساحنادان تويعا كەلگەن جۇرت الدىندا ءان ايتتى. اكىمنىڭ اقىن تويىندا ءان ايتقانىنا كورەرمەندەر قۋانىپ قالدى. حالىق الدىندا ءان ايتىپ, دومبىرا تارتۋ دا حالىق ۇلى نازارباەۆتان تاراعان قاسيەت. ايتپەسە, بۇرىن قاي باسشى ەل الدىندا ءان شىرقاپ, ءوزىنىڭ ۇلتتىڭ ۇلى ەكەندىگىن تانىتا بىلگەن ەدى؟! كەشەگى كەڭەستىك زاماننىڭ كوسەمدەرى گيمنگە دە قوسىلا المايتىن. اۋىزدارىن اشپاي, تارس جۇمىپ تۇراتىن.
وسىلاي ەمەس پە, زامانداس؟ ارينە, وسىلاي.
پرەزيدەنت تۋرالى اركىمدە ءارتۇرلى پىكىرلەر بولا بەرەدى عوي. مەن جان جارىم حاليماعا قانداي عاشىق بولسام, پرەزيدەنتىمىز نۇرەكەڭنىڭ اقىلىنا, ادامگەرشىلىگىنە, دانالىعىنا, حالىققا قامقورلىعىنا سونداي ىڭكارمىن. ەل باسقارۋ مىڭنىڭ ەمەس, ميلليوننىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيتىن, ەردىڭ ەرىنىڭ, كەمەڭگەردىڭ عانا قولىنان كەلەتىن ەرەن ەرلىك, دارا دانالىق. ەز كىسىلەر ەلگە كوسەم بولماق تۇرعاي, ءوزىنىڭ باسىن دا الىپ جۇرە المايدى.
وسىنى ەسكەرمەي, كەيدە: “نەگە اناۋ جوق؟ نەگە مىناۋ بىلاي؟” دەپ بايىپسىز باقىراتىنىمىز بار كەيبىرىمىزدىڭ. وسىنىمىز دۇرىس ەمەس قوي, زامانداس! سولاي ما؟
مىنە, مەن سوندىقتان, قازاق حالقىنىڭ جاسى ۇلكەن اقساقالدارىنىڭ ءبىرى رەتىندە پرەزيدەنت نازارباەۆتى ءوز باتامنان قالدىرمايمىن.
“باتالى ۇل ارىماس” دەيدى عوي قازاق. سول ءبىزدىڭ باتالى ۇل – پرەزيدەنتىمىز امان بولسا ەكەن, ارىماسا ەكەن, حالقىنا قاجىرلى قىزمەتىن جالعاستىرا بەرسە ەكەن دەپ تىلەيمىن.
پرەزيدەنتتىڭ تابانىنا كىرگەن شوگىر باسقامىزدىڭ ماڭدايىمىزعا كىرسىن دەيمىن! ەل يگىلىگى ءۇشىن سولاي دەيمىن! ۇلت پەن ۇرپاقتىڭ باقىتى ءۇشىن!
تۇڭعىش پرەزيدەنت نازارباەۆ باستاعان قازاق حالقىنىڭ ۇلت ساناتىندا ساقتالىپ, جەر بەتىنەن وشپەۋىن ارمان ەتەمىن.
ءسىز قالاي ويلايسىز, زامانداس؟
پرەزيدەنت مەنەن باسقا دا تالاي جازۋشىلارعا حات جازدى. ولاردىڭ مەرەيتويلارىنا قۇتتىقتاۋ جىبەرىپ, ابىرويىن ارتتىردى. نۇرەكەڭنىڭ قۇتتىقتاۋىنىڭ ارقاسىندا ولار تۋعان جەرلەرىنە ءجۇزى اشىق بولىپ بارىپ, ماشينەلەر ءمىنىپ قايتتى. جاڭا پاتەرلەرگە جايعاستى. وسىنىڭ ءبارى پرەزيدەنتتىڭ زيالىلارعا جاساپ وتىرعان قامقورلىعى.
مەن 50, 60, 70, 75, 80 جىلدىقتارىمدى تويلاتقامىن جوق. قولايسىز كوردىم. 85 جىلدىعىم عانا الماتىداعى م.اۋەزوۆ اتىنداعى اكادەميالىق دراما تەاترىندا جانە سەمەي قالاسىنداعى اباي اتىنداعى مۋزىكالىق-دراما تەاترىندا تويلاندى. وسى 85 جىلدىعىمدا عانا پرەزيدەنتتەن قۇتتىقتاۋ حات الدىم.
پرەزيدەنتتىڭ قامقورلىعىمەن ءانشى روزا باعلانوۆا, كومپوزيتور نۇرعيسا ءتىلەنديەۆ, رەجيسسەر ءازىربايجان مامبەتوۆ, جازۋشى قاسىم قايسەنوۆ حالىق قاھارمانى اتاعىن الدى. جازۋشى ءابىش كەكىلباەۆقا قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى اتاعى بەرىلدى.
مىنە, وسىلاردىڭ ءبارى پرەزيدەنتتىڭ زيالى قاۋىمعا جاساپ كەلە جاتقان قامقورلىعىنىڭ ءبىر سالاسى.
بۇكىل قازاق حالقىنا كورسەتىپ وتىرعان قامقورلىق قىزمەتىنىڭ ىشىندە زيالى قاۋىمعا دا اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي جاساپ وتىرعان جاقسىلىقتارى بار پرەزيدەنتتىڭ. ەل گازەتى “ەگەمەن قازاقستاننىڭ” 90 جىلدىق تويىندا رەداكتسياعا ارنايى كەلىپ, ءوزى ايتقانداي, “وتانىمىزدىڭ باس گازەتىنە” سەگىز قاباتتى ەڭسەلى عيمارات سالدىرىپ بەرگەنى دە بۇكىل زيالى قاۋىمدى قۋاندىرعان ءسۇيىنىشتى وقيعالاردىڭ ءبىرى بولدى.
وسى ءۇشىن ءبىز پرەزيدەنتكە شىن جۇرەكتەن العىس ايتامىز, زامانداس!
مەن جوعارى, ورتا وقۋ ورىندارىنداعى كەزدەسۋدە كوپ بولامىن. وسى جۇزدەسۋلەردىڭ بارىندە جاستىق, دوستىق, ماحاببات, تاۋەلسىزدىك, ىنتىماق, بىرلىك تۋرالى ءسوز ءسويلەدىم. جاستارعا باعامدى بەردىم. اسىرەسە, الماتى ىرگەسىندەگى بورالداي اۋىلىنداعى №39 ورتا مەكتەپتە (ديرەكتورى ايجان قاسىموۆا) وتكەن كەزدەسۋ ەرەكشە ەسىمدە قالدى. جالعىز بورالداي مەكتەبىنىڭ عانا ەمەس, مەن بولعان ورتا, جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى زيالى قاۋىمنىڭ پرەزيدەنت نازارباەۆقا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى شەكسىز. قالاي شەكسىز بولماسىن, عاجايىپ قالا, عاجايىپ ۇيلەر, عاجايىپ مەكتەپ پەن اۋرۋحانالار ءۇستى-ۇستىنە سالىنىپ جاتسا قازاقستاندا! قازاق دالاسىندا مۇنداي عاجايىپتار قاشان بولىپ ەدى وتكەن عاسىرلاردا.
“تاۋبە!” دەيىك, زامانداس! تاۋبە! تاۋبە!
پرەزيدەنتتىڭ زيالىلارعا جاساپ وتىرعان قامقورلىعى رەتىندە سوناۋ 1995 جىلدان بەرى مادەنيەت پەن ادەبيەتتىڭ جانە ونەردىڭ قارت قايراتكەرلەرىنەن 50 ادامعا جىل سايىن پرەزيدەنتتىك ستيپەنديا بەرىپ كەلە جاتقانىن قالاي ايتپايمىز؟ ەرمەك سەركەباەۆ, بيبىگۇل تولەگەنوۆا, روزا باعلانوۆا, ءاسانالى ءاشىموۆ, تاعى باسقالار بار – ءبارىمىز پرەزيدەنتتىڭ ءوز قولىنان ول ستيپەنديانى العاندا توبەمىز كوككە جەتكەندەي بولىپ, قۋانىپ قايتاتىنىمىزدى كىمنەن جاسىرامىز! حالىق ءارتىسى شولپان جانداربەكوۆا مەن حالىق قاھارمانى قاسىم قايسەنوۆ مارقۇمداردىڭ: “ستيپەنديانى قاشان الامىز؟ نە حابارىڭ بار؟” دەپ ماعان قايتا-قايتا تەلەفون سوعاتىندارى ءالى كۇنگە دەيىن ەسىمدە مەنىڭ. نارىقتىڭ العاشقى جىلدارىندا ونەردەن وزگە كاسىبى جوق قارت قايراتكەرلەرگە بۇل ستيپەنديا قانداي عاجاپ كومەك بولىپ ەدى دەسەڭىزشى!
پرەزيدەنتتىڭ بۇل باستاماسىنان كەيىن ۇكىمەت تە اتاقتى جاس قايراتكەرلەردەن تاعى دا 50 ادامعا ۇكىمەت ستيپەندياسىن بەرۋدى داعدىعا اينالدىردى.
جالعىز جازۋشىلار عانا ەمەس, عالىمدار دا پرەزيدەنت تاراپىنان وسىنداي كومەك كورىپ كەلە جاتىر.
زيالى قاۋىم پرەزيدەنتتىڭ بۇل قامقورلىعىن ەشقاشاندا ۇمىتپايدى دەپ ويلايمىن.
قازاق حالقىنىڭ ەڭ باقىتتى ۇرپاعى ءبىزبىز, زامانداس!
ءبىزدىڭ مۇنداي باقىتقا جەتۋىمىزدىڭ نەگىزى – ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىز. تاۋەلسىزدىك تۇتقاسىن بەرىك ۇستاپ, ەلىمىزدى بۇكىل دۇنيە جۇزىنە تانىتقان تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نازارباەۆتىڭ ارقاسى.
تاۋەلسىزدىگىمىزدى باعالاي بىلەيىك, زامانداس. ول ءۇشىن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ءتوڭىرەگىنە جۇمىلعان جۇدىرىقتاي توپتاسىپ, ۇلتتىق ۇيىمشىلدىعىمىزدى, بىرلىگىمىزدى, دوستىعىمىزدى تاستاي قاتتى, تەمىردەي بەرىك ەتىپ, نىعايتا بەرەيىك, نىعايتا بەرەيىك جانە نىعايتا تۇسەيىك.
زامان زىمىراپ وتەدى. زامانداستار جانارى دا جارىق دۇنيەدەن وشەدى. وشپەي, ولمەي ءتىرى تۇرعانىمىزدا سىيلاس, سىرلاس بولعانعا نە جەتسىن, شىركىن!
سوندىقتان بۇگىن ءبىراز سىرىمدى اقتاردىم سىزگە. كوپ سويلەپ كەتكەنىمە كەشىرىم سۇرايمىن.
مەنىڭ جازعان كىتاپتارىمدى وقىعان بولارسىز, نەمەسە وقي الماعان شىعارسىز. بىراق جازۋشىنىڭ وقۋشىسىمەن كىتاپ ارقىلى سىرلاسۋى ءبىر باسقا دۇنيە عوي. وندا وقىرمان جازۋشىنىڭ وزىمەن ەمەس, كەيىپكەرىمەن سىرلاسادى. كەيىپكەر جازۋشىنىڭ وقىرمانعا دەگەن جۇرەك سىرىن جەتكىزۋشى, حابارشى عانا سياقتانادى.
بۇل حاتىم ارقىلى مەن ءسىزدىڭ وزىڭىزبەن تىكەلەي سويلەسكەنىمە قۋانىشتىمىن, زامانداس.
ءبىز, ءبارىمىز دە ومىردەن وتەمىز عوي. بىراق ارتىمىزدا تەك قازاق حالقىنا عانا ءتان ماڭگىلىك ماحاببات قالسىن. ۇلتىمىزعا, ۇرپاعىمىزعا, ەلىمىزگە, ەلباسىمىزعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىمىز قالسىن. ازىرشە, قوش بولىڭىز. ءسىز بەن بىزگە ءالى دە تالاي رەت تىلدەسۋگە جازسىن!
12.06.2010.
