ەكولوگيا پروبلەمالارىنا – ەرەكشە نازار

مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءتورا­عالىعىمەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسى ءوتتى, دەپ حابارلادى پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. وتىرىس بارىسىندا ەكو­لو­گيا­لىق قاۋىپ­سىزدىك ماسەلەلەرى, قور­شاعان ورتانى قورعاۋ سا­لاسىنداعى قابىلدانىپ جاتقان شارالار تالقىلاندى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ اق­مو­لا وب­لىسىنداعى كالاچي جانە باتىس قازاقستان وبلى­سىن­داعى بەرەزوۆكا اۋىلدارى تۇر­عىندارىنىڭ دەن­ساۋ­لى­عىن قورعاۋعا قاتىستى ءما­سە­لەلەردى تەز­دەتىپ رەتتەۋ قاجەت­تىگىن ايتتى. وسىعان بايلانىس­تى حالىقتىڭ وزدەرى تۇراتىن ءوڭىر­­دەگى ەكولوگيالىق احۋال تۋ­رالى اق­پاراتقا ەركىن قولى جەتۋىن قامتا­ماسىز ەتۋدىڭ ماڭىز­دىلىعى اتاپ ءوتىلدى. – كالاچي اۋىلىنداعى قۇبى­لىس­تىڭ سەبەبى نەدەن ەكەنىن ءالى ەشكىم دۇرىستاپ تۇسىندىرگەن جوق. قۇ­زىرلى ورگاندار جاعدايدى انىق­تاي الماسا, قاجەتتى ساراپ­شىلارى جوق بولسا, وندا شە­تەل­دىكتەردى شاقىرىپ, بۇل ءىستى سو­لارعا تاپسىرۋى كەرەك ەدى, – دەدى مەم­لەكەت باسشىسى. قازاقستان پرەزيدەنتى ەكو­لو­گيالىق قاتەرلەردى بولجاپ, الدىن الۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىن جاساۋ تەحنوگەندى جانە تابيعي سيپاتتاعى توتەنشە جاعدايلاردان بولاتىن شى­عىندى مەيلىنشە ازايتۋعا ءمۇم­كىندىك بەرەتىنىنە نازار اۋداردى. مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەت پەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان­دار قازاقستاندى ورنىقتى دا­مى­تۋ جونىندەگى مىندەتتەردى ورىنداۋمەن قاتار, جانۋارلار مەن ءوسىم­دىك الەمىنىڭ بيوالۋاندىعىن ساق­تاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە, سونىڭ ىشىندە بىرقاتار وبلىستارداعى كيىكتىڭ جاپپاي قىرىلۋىنىڭ باستى سەبەپتەرىن انىقتاۋعا مىندەتتى ەكەنىن ايتتى. – ارقيلى بولجامدار مەن قا­راما-قايشى پىكىرلەر ايتىلۋدا. ول دەگەنىڭىز, بۇل باعىتتا ءمۇل­دە جونسىزدىك ورىن الىپ وتىر­عانىن, ءتيىستى مامانداردىڭ جوق­تىعىن, وسىنداي جاعدايعا اكەلىپ سوقتىرعان جايتتاردى انىقتاي الماعاندىقتى بىلدىرەدى, –  دەدى ەلباسى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ اتاپ ءوت­كەندەي, تابيعات قورعاۋ سالا­سىن­داعى ساياسات رەسۋرس ۇنەمدەۋ, شارۋاشىلىق قىزمەتىنىڭ بارلىق سالاسىندا قالدىقسىز تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ ىسىنە بيزنەستى ىنتالاندىرىپ, كەڭىنەن تارتۋعا باعىتتالۋى ءتيىس. ەل حالقىنىڭ دەنساۋلىعى مەن جوعارى ساپالى, جايلى تۇر­مىسىن قامتاماسىز ەتۋ قازاق­ستان عىلىمىنان قورشاعان ورتا احۋا­لىنا ستراتەگيالىق تالداۋ جاساۋعا جانە كەز كەلگەن تەرىس قۇ­بىلىستىڭ الدىن الۋعا مۇمكىن­دىك بەرەتىن سەرپىندى زەرتتەۋلەر مەن ازىرلەمەلەردى تالاپ ەتەدى. مەملەكەت باسشىسى قورشاعان ورتانىڭ احۋالىن مونيتورينگىلەۋ, ەكولوگيا سالاسىنداعى قاتەرلەردى الدىن الا انىقتاۋ ءۇشىن جەردى قاشىقتان زوندتايتىن, 2014 جى­لى ىسكە قوسىلعان قازاقستاندىق ەكى عارىش اپپاراتىن ءتيىمدى پاي­دا­لا­نۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توق­تالدى. سونىمەن قاتار, ەلباسى ين­دۋس­تريا­لاندىرۋ, اگرارلىق سەك­تور مەن شاعىن جانە ورتا بيز­نەستى دامىتۋ مىندەتتەرىمەن بىرگە, قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق قاۋ­ىپ­سىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماسە­لەلەرىنە كوڭىل ءبولۋى قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. جەردىڭ شولەيتتەنۋى مەن توزۋى, كەيبىر ەلدى مەكەندەردەگى اۋا ساپاسىنىڭ ناشارلىعى, سۋ­دى ءتيىمسىز پايدالانۋ, ونەركاسىپ­تەر­دەن زيان­دى زاتتاردىڭ اۋاعا تاراۋى مەن قوقىس تاس­تايتىن ورىن­دار­دىڭ رەتسىز ورنالاسۋى, تۇر­مىستىق قالدىقتاردىڭ قوردالانۋى سياق­تى قاتەرلەر مەملەكەت پەن بيزنەس تاراپىنان ناقتى شارالار قابىل­داۋدى قاجەت ەتەدى. ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ۆ.شكول­نيك ءوز بايانداماسىندا ەكولو­گيا­لىق احۋالعا, مەملەكەتتىك ور­گان­داردىڭ وسى سالاداعى, سونىڭ ىشىندە قازاقستاننىڭ «جاسىل ەكو­نو­ميكاعا» ءوتۋ جونىندەگى تۇجى­رىم­داماسى اياسىنداعى قىزمەتىنە شولۋ جاسادى. تالقىلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان پرەزيدەنتى ۇكىمەتكە بىرقاتار ناقتى تاپسىرما بەرىپ, ولاردىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ حاتشىلىعىنا جۇكتەدى. سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.