ينجەنەر-ونەرتاپقىش عالىمجان عابدىرەش «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تۇلەگى نۇربەك ەڭسەباەۆپەن بىرلەسىپ جاساعان «Sezual» زاماناۋي تەحنولوگياسىن اقش-تىڭ مەكتەپ, كىتاپحانا, بانك جانە بەيىندىك ۇيىمدارىندا قولدانۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. قازىر اتالعان تەحنولوگيانى شەتەل نارىعىنا ەنگىزىپ, بەيىمدەۋ جۇمىستارىن قولعا الدى. ءسويتىپ, ولار زاماناۋي تەحنولوگيانى الەمدىك ساراپشىلار قاۋىمداستىعى مەن كوممۋنيكاتسيا قۇرالدارى ارقىلى جارنامالاپ, بۇۇ-عا مۇشە ەلدەردە دامىتپاق.
«Inclusive سity Sezual» – كورۋ, ەستۋ, سويلەۋ جانە تىرەك-قوزعالىس اپپاراتىنىڭ جۇمىسى بۇزىلعان جاندارعا ەركىن قيمىلداۋعا, قورشاعان ورتادا ءوزىن ەشكىمنەن كەم ساناماي ءومىر سۇرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق جانە جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى تەحنولوگيا. ونىڭ ناۆيگاتسيا جانە ىمداۋ ءتىلىن تانۋ ىشكى جۇيەسى قوزعالۋعا, ءتيىمدى قارىم-قاتىناس جانە جازباشا اقپاراتقا قول جەتكىزۋگە كومەكتەسەدى.
ع.عابدىرەشتىڭ ايتۋىنشا, زاعيپ جانە ناشار كورەتىن ادامدار ءۇشىن ازىرلەنگەن «Sezual» قۇرىلعىسى «sezu» جانە «al» ءسوز تىركەسىنەن قۇرالعان. بيولوكاتور 15 مەتر راديۋستا اينالاداعى زاتتى كورسەتەدى. اپپاراتتى مويىنعا تاعىپ, ودان تارايتىن تولقىندار ارقىلى مۇقتاج جاندار ءوزى بەتىمەن قوزعالىپ, سپورتپەن دە اينالىسۋعا بولادى.
وسىدان بەس-التى جىل بۇرىن كوزىنىڭ تورلى قاباتىن كۇيدىرىپ العان عالىمجانعا دارىگەر كومەگى بولعانىمەن, ول زاقىمدانعان جانارىن وزدىگىنەن ساقتاپ قالۋدىڭ جولىن ىزدەيدى. جاڭا تەحنولوگياعا جۇگىنەدى. وسىلايشا, ماتەماتيكا ءپانىنىڭ وقىتۋشىسى زاماناۋي عىلىمنىڭ مۇمكىندىگى زور ەكەنىنە كوزى جەتەدى.
«الدىمەن الەمدەگى وسىعان ۇقساس قۇرىلعىلاردى زەرتتەدىم. ولاردىڭ بالاما ءتۇرى كوپ بولعانىمەن, از قولدانىلادى. سونداي-اق مۇنداي قۇرىلعىلار كۇندەلىكتى تىرشىلىكتەن مۇلدە الشاق جاتىر. قولدانۋ دا كۇردەلى. ال «Sezual» قۇرىلعىسى ارقىلى زاعيپ ادامدار اينالاداعى جاندى, جانسىز زاتتاردى بىردەن تانيدى. دالادا سەرۋەندەپ, ءتىپتى ۆەلوسيپەد تەبەدى. العاشىندا جاڭا قۇرىلعىعا قىزىققاندار از بولدى. شىندىعىن ايتقاندا, وعان سەنبەدى. سوندىقتان ونى قولدانۋشىلاردى بارىنشا سەندىرۋگە تۋرا كەلدى», دەيدى ول.
ونەرتاپقىش-عالىم «Sezual» اپپاراتىنىڭ قولدانۋ اياسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن ءبىراز مەكەمەگە بارعان. بىراق ولار ىنتا بىلدىرگەنىمەن, دەنى ءسوز جۇزىندە قالعان. دەگەنمەن ءوزى ىزدەنىسىن توقتاتپايدى. اقىرى عالىمنىڭ بىرەگەي جوباسى بۇرىنعى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى س.قايىربەكوۆانىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن 2010-2012 جىلدارى قولداۋ تاۋىپ, ىسكە اسادى. وسىدان كەيىن ع.عابدىرەش «Global inclusive innovation» مۇگەدەكتەر بىرلەستىگىن قۇردى. دەۆايس 2020 جىلى ستارتاپ ءپروتوتيپىن ازىرلەۋ جانە زەرتتەۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ گرانتىن جەڭىپ الدى. «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تۇلەگى نۇربەك ەڭسەباەۆپەن بىرلەسىپ, جوبانى جەتىلدىرۋ جۇمىسىن قولعا الدى.
ايتالىق, قۇرىلعىنىڭ كومەگىمەن زاعيپتار ساۋساق ۇشى ارقىلى ءارىپ تانىپ, ول ءارىپتى سوزگە, كەيىن سويلەمگە اينالدىرادى. سونىمەن قاتار داۋىستىق كومەكشىنىڭ دە وزىندىك فۋنكتسياسى ويلاستىرىلعان. وسى تەحنولوگيا ارقىلى بالالار دا جىلدام وقىپ ۇيرەنەدى. ال وقىتۋ بارىسىندا تيفلوپەداگوگتىڭ كومەگى قاجەت. وكىنىشكە قاراي, ەلىمىزدە تيفلوپەداگوگتەر جوقتىڭ قاسى. بۇگىندە «Sezual» قۇرىلعىسى ءۇشىن قورىتىندى, ساراپتاما بازاسى قالىپتاسىپ, برايل قارپى جانە زاعيپتارعا ارنالعان كاراوكە ارقىلى ءوزىن-ءوزىن ۇيرەتۋ وقۋ نۇسقاۋلىعى ازىرلەندى. مۇنىمەن قوسا ونەرتاپقىشتار ازىرلەگەن وقۋ قۇرالى مۋزىكالىق ساۋاتتىلىقتى مەڭگەرۋگە جانە اسپاپتاردا ويناۋعا مۇمكىندىك بەرسە, «Bone» قۇلاققابىمەن اۋەن, ءاۋديوماتىن تىڭدايدى. ال لوكوموتيۆ تەحنولوگياسى ومىرتقا جاراقاتى بار ناۋقاستاردىڭ وتاسىز جىلدام وڭالىپ كەتۋىنە ىقپال ەتەدى. سونداي-اق ونەرتابىس يەلەرى زاعيپ ادامدارعا قاجەت بانكتەردە, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىندا قول قويۋعا ارنالعان بانكومات ازىرلەدى.
بۇگىندە ع.عابدىرەش دايىنداعان 30-دان استام جوبا ينكليۋ-
زيالىق مۇمكىندىگىنىڭ جوعارىلىعىمەن ەرەكشەلەنەدى. ونكولوگيا سالاسىندا قولدانىلاتىن «ەرOب» باعدارلاماسى دۇرىس ەم تاڭداۋعا مۇمكىندىك بەرسە, سمارت جۇيە ارقىلى ناۋقاستاردىڭ حال-احۋالىن انىقتايدى. سونىمەن بىرگە ماماندار مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدارعا ارنالعان جوبالاردى دايىنداپ, ەنگىزگەننەن كەيىن جاڭا تەحنولوگيانى پايدالانىپ, الەمنىڭ ەكولوگيالىق ماسەلەلەرىن شەشۋگە نازار اۋدارماقشى.
دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ دەرەگى بويىنشا الەمدەگى زاعيپ جانداردىڭ دەنى وقي المايدى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى رەسمي تىركەلگەن زاعيپ ادامداردىڭ سانى 80 مىڭنان اسادى. ولاردىڭ 10 پايىزعا جۋىعى بالا جاسىنان ورتا مەكتەپتە ءبىلىم السا, ەرەسەك كەزىندە جانارىنان ايىرىلعانداردى وقىتاتىن ارنايى ورىن جوق. سوندىقتان جاسى ۇلكەن زاعيپ ادامدارعا ارنالعان برايل قۇرىلعىنىڭ وزدىگىنەن ۇيرەنۋدە, ازىرشە بالاماسى جوق. ونىڭ كومەگىمەن قازاق, ورىس, اعىلشىن, ءتىپتى اراب ءتىلىن ۇيرەنە الاسىز. بۇگىندە ەلىمىزدە برايل قارپى ارقىلى وزدىگىنەن ءبىلىم الۋ سىناقتان ناتيجەلى ءوتىپ, زاعيپ جانە ناشار كورەتىن ادامدارعا ارنالعان تيفلو قۇرالدار تىزىمىنە ەنگەن. ونىڭ العاشقى ءونىمىن اتىراۋ قالاسىنداعى ارنايى مەكتەپ وقۋشىلارى مەن استانا قالاسىندا كوزى كورمەيتىن بالالارعا ارنالعان مەكتەپ «شەۆرون» كومپانياسىنىڭ دەمەۋشىلىگىمەن قولدانىپ جاتىر.
ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ونەرتابىسشىلار قازاقستاندا جاسالعان قۇرىلعىنى بۇۇ ەلدەرىندە دامىتۋ ارقىلى ونىڭ الەمدەگى, سونداي-اق ءوز ەلىمىزدەگى قولدانۋ اياسىن كەڭەيتۋدى ويلاستىرۋدا. قازىرگى تاڭدا ولار جاڭا تەحنولوگيانىڭ بار مۇمكىندىگىن جارىق الەمنىڭ ءبىر ءساتىن ساۋساعىمەن عانا سەزىنە الاتىن جانداردىڭ كادەسىنە جاراتۋ ماقساتىندا جۇمىس ىستەپ جاتىر.
الماتى
