اعىلشىنشا-قازاقشا ونلاين سوزدىك

جۋىردا  اعىلشىنشا-قازاقشا ونلاين سوزدىك اشىلدى, ادرەسى: www.eng-kaz.kz. بۇل تەك قانا سوزدىك ەمەس, اۋدارماعا قاجەت كومەكشى قۇرال. ەڭبەكتىڭ تۋ تاريحى مەن باسقا دا مالىمەتتەردى اتالعان سايتتان تابۋعا بولادى. وسى سايتتى اشقانداعى ماق­سات – قازاقشا – شەت تىلىنشە – قازاقشا سوزدىكتەردى ناسيحاتتاۋ. وسى رەتتە شىعارۋشىلار نازارىنا 2013 جىلى شىققان ۇلكەن اعىلشىنشا-قازاقشا سوزدىكتىڭ ءى تومى شالىنىپ, قىزىعۋشىلىق تۋعىزعان. سودان كەيىن سوزدىك اۆتورىنىڭ رۇقساتى الىنىپ, وسى سوزدىكتىڭ ونلاين نۇسقاسىن جاساۋعا تالپىنىس جاسالىپتى. ەسكەرتەتىنىمىز – الدارى­ڭىزداعى ەڭبەك جوسپارلانعان سوزدىكتىڭ بەستەن ءبىر بولىگى عانا. سەبەبى, ونىڭ كەلەسى بولىمدەرىنە اۆتور ەندى عانا كىرىسۋدە. جوبانىڭ ماقساتى – قازاق ءتىلدى اقپارات كەڭىستىگىن ۇشى-قيىرى جوق مۇحيتقا ۇقساعان اعىلشىن تىلىندەگى اقپارات الەمىمەن تىكەلەي بايلانىستىراتىن اعىلشىن-قازاق تىلدىك ارناسىن ءتۇزۋ. بۇل ەڭبەككە «Oxford Advanced Learner’s Dictionary of Current English» اعىلشىن ءتىلىنىڭ ءتۇ­سىندىرمە سوزدىگى نەگىز بولدى; ءسوز­دىككە ەندىرىلگەن سوزدەردى قولدانۋعا قاتىستى مىسالداردىڭ, يديومالار مەن فرازالىق ءتىر­كەستەردىڭ باسىم كوپشىلىگى جوعارىدا اتالعان سوزدىكتەن الىنىپتى. بۇل جەردە سوزدەردىڭ قازاق تىلىندەگى ەكۆيۆالەنتتەرىن تاۋىپ قانا قويماي, قازاق ءتىلىنىڭ تابيعاتى مەن ءسوز ساپتاۋ ءداستۇ­رىن, سونداي-اق, ستيليستيكالىق ەرەكشەلىكتەرىن ساقتاي وتىرىپ اۋدارۋعا جەتە ءمان بەرىلگەن.  ايتا كەتۋ كەرەك, سوزدىكتى قۇراستىرعاندا قولدانىلعان وسىنداي ءتاسىل اعىلشىن سوزدەرىنىڭ قازاقشا بالامالارىن كەڭىنەن قامتىپ, ولاردىڭ ستيليستيكالىق رەڭكتەرىن دە ناقتىلاي تۇسۋگە ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزگەن. سوزدىكتىڭ قورىن كەڭەيتۋ, سونداي-اق, تانىستىرما سوزدەردىڭ ءمان-ماعىنالارىن اناعۇرلىم تولىق قامتۋ ماقساتىمەن «Webster’s Encyclopedic Una­bridged Dictionary of the English Language» جانە «Longman Dic­tionary of Contemporary English» سوزدىكتەرى دە قولدانىلدى. ۆ.ك.ميۋللەردىڭ «بولشوي انگلو-رۋسسكي سلوۆار» ءسوز­دىگى جانە ورىسشا-قازاقشا-ورىسشا سوزدىكتەردىڭ (رۋسسكو-كازاحسكي سلوۆار. I – II توما پود رەداكتسيەي گ.گ. مۋساباەۆا, ن.ت. ساۋرانباەۆا (1978-1981); كازاحسكو-رۋسسكي سەلسكوحوزيايستۆەننىي سلوۆار, تلەميسوۆ ح., رامازانوۆ ە., الماتى, كاينار, 1994; www.sozdik.kz (ورىسشا-قازاقشا-ورىسشا ينتەرنەت سوزدىگى); قازاقشا-ورىسشا سوزدىك, رۋسسكو-كازاحسكي سلوۆار پود رەداكتسيەي ر.گ.سىزدىكوۆوي ي ك.ش.حۋساينا, الماتى 2008; قازاق ءتىلىنىڭ تۇسىندىرمە سوزدىگى, جالپى رەداكتسياسىن باسقارعان ت.جانۇزاقوۆ, الماتى (2008) كومەگىمەن جان-جانۋارلار مەن وسىمدىكتەر, مينەرالدار مەن باسقا دا عىلىمي نەمەسە قالىپتاسقان, جالپى مويىندالعان تەرميندەر مەن تۇسىنىكتەردىڭ اتتارى مەن اتاۋلارىنىڭ قازاقشا بالامالارىن تابۋعا دا تالپىنىستار جاسالدى. «English-Urdu, Urdu-English Dictionary» سوزدىگى قازاق تىلىنە اراب, پارسى جانە باسقا دا شىعىس تىلدەرىنەن ەنگەن سوزدەردىڭ (مىسالى, ءزيرا, بادام, ءدالىز, ھاق, قۇقىق, پەندە, پەرزەنت جانە ت.ب.) تابيعاتىن تانۋعا سەپتىگىن تيگىزدى. بۇل ەڭبەكتىڭ كوزدەلگەن ۇلكەن جوبانىڭ بەستەن ءبىرى عانا ەكەندىگىنە قاراماستان, ونى اعىلشىنشا-قازاقشا سوزدىكتەر قۇراۋ سالاسىنداعى تىڭ ءارى ءىرى قادام دەپ نىق ايتۋعا بولادى. تەك ءارتۇرلى تىلدىك جانە كوپتەگەن سالالىق سوزدىكتەردى قۇراستىرۋ, سونداي-اق, ولاردى كەڭىنەن قولدانۋ ارقىلى عانا قازاق ءتىلىنىڭ دەڭگەيىن كوتەرىپ, وعان قازىرگى زامان اعىمىمەن بىرگە جىلجۋعا مۇمكىندىك تۋدىرۋعا بولادى. بۇل ەڭبەكتى جالپى لينگ­ۆيس­تيكالىق سوزدىك ءارى اۋدارما ىسىنە قاجەت كومەكشى قۇرال رەتىندە قاراستىرعان ءجون. سوزدىك عىلىمي تۇرعىدا, كوپتەگەن مى­سالدار ارقىلى اعىلشىن ءتىلى­نەن قازاقشاعا تولىققاندى اۋدارمالار جاساۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيتەدى. وسىلايشا بۇل ەڭبەك قازاق­تىلدى اقپارات كەڭىستىگىنىڭ قازىرگى ورىس تىلىندە بار ءارى ور­نىققان اقپا­رات كوزدەرىمەن قاتار, اعىلشىن تىلىندەگى اقپا­رات قاينارلا­رىنا دا جول اشۋى­نا سەپتىگىن تيگىز­بەك. ۇلكەن سوزدىكتى قۇراستىرۋ ءىرى ەنتسيكلوپەديانى قۇراستىرۋمەن تەڭ: ۇلكەن عىلىمي ەڭبەكتى ءتۇرلى عىلىمي كوزدەر مەن كوپتەگەن سالالىق سوزدىكتەرسىز جاساۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان دا, ويلاستىرىلعان جوبانىڭ بەستەن ءبىرىن تىندىرۋ ءۇشىن ون بەس جىلداي ۋاقىت كەتتى. بۇل – كوپتەگەن ساراپشى-فيلولوگتاردىڭ, عىلى­مي ينستيتۋتتاردىڭ جانە دە قوعام وكىلدەرىنىڭ قاۋىرت تا قويان-قولتىق جۇمىسىن قاجەت ەتەتىن ۇلكەن ەڭبەك. سوندىقتان دا, بۇل سوزدىك قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك لينگۆيستەردىڭ, فيلولوگتاردىڭ, سونداي-اق, عىلىمنىڭ باسقا دا سالالارى وكىلدەرىنىڭ نازارىن وزىنە اۋدارادى دەگەن ويدامىز. بۇل ءوز كەزەگىندە تىڭ عىلىمي يدەيالار مەن باستامالاردىڭ پايدا بولۋىنا دا سەپتىگىن تيگىزەرى ءسوزسىز. ەگەر, سوزدىككە قاتىستى ساۋال­­دا­رىڭىز, ەسكەرتپەلەرىڭىز, ۇسى­نىس­­­تارىڭىز, تىلەكتەرىڭىز نە قو­سىم­شا­لارىڭىز بولسا, مىنا ەلەك­ترون­دى پوشتاعا جولداۋعا ءمۇم­كىن­­دىك بار: engkazkz@gmail.com. ساۋلەبەك ءبىرجان.