مادەنيەت • 23 مامىر, 2024

مادەنيەت – ماڭگى قۇندىلىق

120 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

بيىل سىر وڭىرىندە «رۋحانيات جىلى» بولىپ جاريالاندى. اتاۋلى جىل اياسىندا ءار اۋدانداعى مۇراجاي, مۇراعات, كىتاپحانالار باسىن قوساتىن «رۋحانيات» ورتالىقتارى سالىنادى. ولاردىڭ كەيبىرىنىڭ قۇرىلىسى باستالىپ تا كەتتى. ال مادەنيەت جانە ونەر قىزمەتكەرلەرى كۇنىندە سالا وكىلدەرىنىڭ بىرقاتارى ماراپات تورىنە كوتەرىلدى. سالتاناتتى ءىس-شاراعا وبلىس اكىمى نۇرلىبەك نالىباەۆ قاتىسىپ, سالا قىزمەتكەرلەرى مەن ارداگەرلەردى كاسىبي مەرەكەمەن قۇتتىقتادى.

مادەنيەت – ماڭگى قۇندىلىق

«بيىلعى ناۋرىز ايىنان باستاپ ايماعىمىزدا «رۋ­حا­نيات جىلى» جاريالاندى. اتاۋلى جىلعا باستى تار­تۋ رە­تىندە 1000 ورىندىق «ونەر ور­تالىعى» اشىلدى. حالىق­ارا­لىق تۇركسوي ۇيىمىنىڭ شە­شىمىمەن ءبىزدىڭ ءوڭىر تۇركى دۇنيەسىنىڭ «ەڭ ۇزدىك مادەني ايماعى» اتالىمىن يەلەندى. بۇل سىر جاعالاۋىنداعى بايىر­عى جۇرتتىڭ ورتا ازياداعى رۋحاني, مادەني كەمەلدەنگەن ءوڭىر رەتىندە لايىقتى باعالانۋى دەپ بىلەمىز», دەدى ايماق باسشىسى.

ۇلت مادەنيەتىنىڭ مايەگى سانالعان وڭىردەگى سالا وكىلدەرىن قولداۋ قادامدارى قۋانتادى. جىل سايىن بىلىمگە قۇشتار جاس­تارعا وبلىس اكىمىنىڭ 100 گرانتى تابىستالىپ كەلەدى. ودان بولەك, قابىلەتتى تالاپكەرلەرگە قور­قىت اتا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ء«داس­تۇرلى ونەر» ماماندىعىنا وقۋعا قوسىمشا 10 گرانت بولىنەتىن بولادى. بىلتىردان باس­تاپ ما­دەنيەت جانە ونەر سالاسى ماي­تالماندارىنىڭ مار­تەبەسىن كوتەرەتىن «تۇران» ارنايى سىي­لىعى تاعايىندالىپ وتىر. سالتاناتتى جيىندا بۇل سىي­لىقتىڭ بيىلعى يەگەرلەرىنە كوپ الدىندا قۇرمەت كورسەتىلدى. بىرقاتار ازاماتقا وبلىستىڭ قۇرمەت گراموتاسى, مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ ماراپاتتارى تابىستالىپ, 8 ونەر ۇجىمىنا 60 دومبىرا تارتۋ ەتىلدى.

الداعى ۋاقىتتا ءوڭىردىڭ جاز­با مادەنيەتىن ناسيحاتتايتىن «الاش ادەبيەتى» مۋزەيى ۇيىم­داس­تىرىلىپ, جازبا جادى­گەر­لەرىن رەستاۆراتسيالاۋعا ارنال­عان ارحيۆ لابوراتورياسى ىسكە قوسىلادى.

«رۋحانيات جىلى» شەڭ­بەرىندە وبلىستاعى 171 مادەنيەت ءۇيى مەن كلۋب «ادال ادام» تۇجى­رىمداماسى اياسىندا قايتا جاڭ­عىرتىلىپ وتىر. ايماق مادە­نيەتىنىڭ باستى برەندى – جى­راۋلىق ءداستۇر وكىلدەرىنىڭ باسىن قوسقان «جىراۋلار ءۇيى» اشىلدى. وسى كوكتەمدە دالا ءدىلمارى ايتەكە ءبيدىڭ 380 جىلدىعىنا وراي تۇڭعىش رەسپۋبليكالىق كوماندالىق ايتىس وتكىزىلدى.

«رۋحانيات جىلى» اياسىندا سىرداريا وزەنىنىڭ سول جاعا­لاۋىنان وبلىستىق تاري­حي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ جاڭا عي­ماراتى بوي كوتەرمەك. بالا­لار تالابىن ۇشتايتىن «شى­عارماشىلىق اكادەمياسى», ەكى اۋداندا «وقۋشىلار ءۇيى» مەن «ونەر مەكتەبى» سالىنىپ جاتىر. ونەر كەرۋەنىنە تالاي دارىندى قوسقان قازانعاپ اتىنداعى قى­زىلوردا مۋزىكالىق جوعارى كوللەدجىنىڭ جاڭا عيماراتى دا سول جاعالاۋدىڭ ءسانىن كەلتىرەتىن كۇن الىس ەمەس. جەتى اۋداندا مۋ­زەي, كىتاپحانا, ارحيۆ, نەكە قيۋ زالى, ارداگەرلەر جانە انالار, جاستار ورتالىقتارىن بىرىك­تىرەتىن تيپتىك ۇلگىدەگى «رۋ­حانيات» ورتالىقتارىنىڭ ىرگە­تاسى قالاندى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تۇركىستاندا وتكەن قۇرىلتايدا زاماناۋي كىتاپحانا جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ تۋرالى ۇسىنى­سىنا سايكەس 1 ماۋسىمنان باستاپ ءا.تاجىباەۆ اتىنداعى وبلىستىق ام­بەباپ-عىلىمي كىتاپحانا تاۋ­لىك بويى جۇمىس تارتىبىنە كوشەدى.

بىلتىرعى جىلدىڭ تاعى ءبىر تابىسى – «ساق جاۋىنگەرى» مەن «سىعاناق حانشايىمىنىڭ» مۇسىندەرى. ارحەولوگ-عالىمدار 20 جىل بويى جۇرگىزگەن قازبا جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە جاسالعان بۇل جادىگەرلەر قاتا­رىن بيىل «تۇگىسكەن كوسەمى» مەن «جەتىاسار اقسۇيەك ايەلى» مۇسىن­دەرى تولىقتىرىپ, كۇزدە ۇلتتىق مۋزەيدەگى كورمەگە قويىلماق.

بىلتىر ەلوردادا استانانىڭ 25 جىلدىعىنا وراي «سۇلۋ سىردان – ارۋ استاناعا» اتتى قىزىل­وردا وبلىسىنىڭ ونەر كۇن­دەرى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. بي­ىل ايماق ونەرپازدارى وسىنداي ساپارمەن الماتى قالاسىنا جول تارتادى. وبلىستىڭ مادەني ۇيىم­دار ماماندارى يتاليا, بەلا­رۋس ەلدەرىندە بىلىكتىلىگىن ارت­تىرىپ كەلەدى. وزگە ەل ونە­رىمەن تانىسىپ, ەۋروپاداعى بەلگىلى كونتسەرتتىك زالداردىڭ وزىق تاجىريبەسىن ۇيرەنىپ ءجۇر.

الدا ەل نامىسىن قورعاعان ەر جان­قوجا نۇرمۇحامەد ۇلىنىڭ 250 جىلدىعىنا وراي داستان ورىن­داۋشىلاردىڭ رەسپۋب­لي­كالىق فەستيۆالى جوسپارلانىپ, قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆتىڭ 100 جىلدىعىنا وراي «سوڭعى پارىز» رومانى تۇركسوي ۇيىمىنىڭ قولداۋىمەن تۇرىك تىلىنە اۋدارىلىپ جاتىر.

وسى كۇنى «ونەر ورتالىعىنا» كەلگەندەر ءابىلحان قاستەەۆتىڭ 120 جىلدىعىنا وراي ۇيىم­داستىرىلعان «قىلقالامدا ماڭ­گىلىك ەل بەينەسى» اتتى حالىق­ارالىق سيمپوزيۋم قاتىسۋشى­لارىنىڭ كورمەسىن تاماشالادى. جيىن سوڭى جەرگىلىكتى ونەرپازداردىڭ كونتسەرتتىك باعدارلاماسىنا ۇلاستى.

 

قىزىلوردا 

سوڭعى جاڭالىقتار