ۇزاق جىل بويى الماتى قالاسىندا ەڭبەك ەتكەن ول ءبىرشاما ۋاقىت بۇرىن التىن بەسىك اۋىلىنا ورالۋعا بەكىنىپتى. كاسىپ باستاپ, تابىسقا كەنەلۋدى ماقسات تۇتقان ازامات وتكەن جىلى 1 ميلليون 380 مىڭ تەڭگە قايتارىمسىز گرانت الىپ, ءبىر سوتىق جەرگە قۇلپىناي ەككەن. الايدا جىلىجايدا جايقالعان قۇلپىنايى اۋىلداستارىنان ارتىلماعان. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, نارىققا شىعارۋ ءۇشىن قازىرگى جىلىجايىنىڭ اۋماعى ايتارلىقتاي از بولىپ تۇر.
«قاندايدا ءبىر كاسىپتى يگەرەمىن دەگەن ازاماتقا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كوپ قوي. قازىرگى كەزدە بيلىك اۋىل ادامدارىنا ايرىقشا نازار اۋدارىپ جاتقانى ءمالىم. سول ءۇشىن دە تۋعان اۋىلىما قايتا ورالدىم. الىسقا كەتىپ ناپاقا ىزدەگەنشە, اۋىلعا كەلىپ تىرلىك باستاۋدى ماقسات تۇتتىم. ىزدەنىستىڭ ىزىنە ءتۇسۋ ارقىلى جاڭا ءبىر ءىستى باستاعان جايىمىز بار. قۇلپىنايدى ءوسىرۋ مەن ءۇشىن ەش قيىندىق تۋدىرعان جوق. يتاليانىڭ «كلەري» تۇقىمىن كورشى وڭىردەن اكەلىپ وسىردىك.
شىنىن ايتسام, قۇلپىنايدى نارىققا شىعارۋ ءۇشىن ءبىر سوتىق جەرگە ورنالاسقان جىلىجاي ازدىق ەتەدى ەكەن. ءىس بارىسىندا وسىعان انىق كوزىم جەتتى. سارىاعاشتىق ازاماتتار كەم دەگەندە 4-5 سوتىق جەرگە ورنالاستىرعان ءجون ەكەنىن بەكەر تۇسپالداماپتى. الايدا مەن بۇل جۇمىستىڭ باسى بولعاندىقتان, اقىرىن ءجۇرىپ انىق باسقاندى ءجون سانادىم. ناتيجەسىندە, ءبىز وسىرگەن قۇلپىناي اۋىلداعى اعايىننان ارتىلمادى. جەرگىلىكتى جۇرت ەدەل-جەدەل ساتىپ الىپ جاتتى. وسىعان قاراپ-اق قۇلپىناي ءوسىرۋ جاقسى بيزنەس ەكەنىن تۇسىنۋگە بولادى», دەيدى ەرمۇحان اجىعات.
ە.اجىعاتتىڭ ايتۋىنشا, كاسىپتى وركەندەتۋ ءۇشىن قوسىمشا قاراجات كەرەك. ول ءۇشىن ارينە, نەسيە الۋعا تۋرا كەلەدى. الايدا جاڭادان كاسىپ باستاعان ازاماتتار جەڭىلدەتىلگەن كومەككە قول جەتكىزگىسى كەلەتىنى انىق. سول ارقىلى باستاعان ءىسىنىڭ اياسىن كەڭەيتۋگە, جەرگىلىكتى ازاماتتاردى جۇمىسقا تارتۋعا مۇمكىندىك تۋماق.
«بىرەر جىل بۇرىن ءبىزدىڭ وبلىستا باستالعان قاناتقاقتى جوبا قازىر ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن وڭىرىندە ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. «اۋىل اماناتى» دەگەن اتاۋىمەن اۋىلدىقتاردى جارىلقاي باستاعان سول جوبا ءبىزدىڭ اۋىلعا جەتپەي تۇرعان جايى بار...
شىنىن ايتقاندا, ءبىز دە ەكى جارىم پايىزدىق مولشەرلەمەمەن نەسيە الىپ, كاسىبىمىزدى ودان ارمەن دامىتقىمىز, ءىسىمىزدى وركەندەتكىمىز كەلەدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك وسى ماسەلەگە نازار اۋدارسا دەگەن تىلەك كوكەيدە اتوي سالىپ تۇر. كاسىبىمىز نەعۇرلىم ىرىلەنسە, سوعۇرلىم ادامدار دا جۇمىسپەن قامتىلادى. قازىر جوباعا ەنگەن وزگە اۋىلدارعا قىزىعا قاراپ وتىرمىز», دەيدى ول.
باعبان ازامات بانان مەن ماندارين سەكىلدى ەكزوتيكالىق جەمىستى قالاي ءوسىرۋ كەرەكتىگىن كورشىلەس تۇركىستان وبلىسىنىڭ شارۋالارىنان ۇيرەنىپ قايتىپتى. بىلىكتى ماماندار وتكىزگەن ترەنينگكە قاتىسىپ, جاڭا ءىستىڭ قىر-سىرىن جاقسىلاپ مەڭگەرگەن ول بانان مەن ماندارين ءوسىرۋدىڭ ماڭىزى زور دەپ ەسەپتەيدى.
ء«بىر جارىم سوتىق جەردە بانان مەن ماندارين كوشەتى ءوسىپ تۇر. بۇيىرتسا بۇل جۇمىسىمىز دا وڭ ناتيجە بەرەدى دەگەن ءۇمىتىمىز زور. سول ءۇشىن تىنباي تەر توگىپ جاتىرمىز. باناندى وزىمىزدە ءوسىرىپ, قولىمىزدان كەلگەنشە باسەكەگە قابىلەتتى ورتا قالىپتاستىرساق دەگەن نيەتىمىز بار. بۇل ءوز كەزەگىندە حالىق ءۇشىن ءتيىمدى بولماق. كورشىلەس ەلدەردەن اكەلگەن جەمىس جول-جونەكەي تىم قاتتى قىمباتتاپ كەتەدى. ال وزىمىزدە وسىرسەك, باعا باقىلاۋدا بولادى. سول ءۇشىن دە قامدانىپ جاتىرمىز. جەرگىلىكتى جۇرت سىرتتان كەلەتىن تاۋارعا تاۋەلدى بولماسا ەكەن.
«جالپى العاندا جىلىجاي سالۋ – وڭاي جۇمىس ەمەس. بۇعان انىق كوزىم جەتىپ وتىر. ەڭ باستىسى جىلىجاي ىشىندەگى ىلعال مەن تەمپەراتۋرانى قالىپتى دەڭگەيدە ۇستاپ تۇرۋ كەرەك. اۋەلى جەردى تەرەڭدەتىپ قازىپ, ارنايى جىلۋ مەن جارىق جەلىلەرىن جۇرگىزۋگە تۋرا كەلدى. تامشىلاتىپ سۋارۋدىڭ دا ءوز مەحناتى از ەمەس. ونى شارۋا ازاماتتار جاقسى بىلەدى. بارلىق ءىستى ساتىمەن اتقارعان سوڭ عانا قۇلپىناي ءوسىرىپ, باعىمىزدى سىناپ كوردىك. ال باناننىڭ تۇقىمىن سارىاعاشتاعى جىگىتتەردەن ساتىپ الدىق. ەندى بۇل جۇمىستى دا مىقتاپ قولعا الساق دەگەن نيەتىمىز بار. قىسقاسى, كاسىپتى كەڭەيتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», دەيدى ول.
قالاي دەسەك تە, الماتىداعى تسەحتاردىڭ بىرىندە دانەكەرلەۋشى بولىپ ەڭبەك ەتكەن ازاماتتىڭ جاڭا كاسىپتى باستاۋعا تاۋەكەل ەتكەنى كوڭىل قۋانتادى. بۇل قادام تالايعا ۇلگى بولسا كەرەك. ونىڭ ايتۋىنشا, قۇلپىناي بيزنەسى قاڭتار ايىندا قاتتى قىزادى ەكەن. نارىققا شىعارۋ ءۇشىن جىلىجاي اۋماعىن كەڭەيتۋدىڭ ماڭىزى زور. ايتپەسە تاعى دا ول وسىرگەن قۇلپىناي اۋىل تۇرعىندارىنان ارتىلمايتىن سەكىلدى. ازىرگە نەگىزگى تۇتىنۋشىلارى – اۋىلداستارى. دەرەككە سەنسەك, جەرگىلىكتى تۇرعىندار اۋىل ازاماتىنان قۇلپىناي ساتىپ الىپ, «شوكولاد ىشىندەگى قۇلپىناي» اتانىپ كەتكەن جەڭسىك اس دايارلاپ, ساۋدالاپ ءجۇر ەكەن.
جامبىل وبلىسى,
جامبىل اۋدانى
