سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ قاتىسۋشىلارعا ءىلتيپات ءبىلدىرىپ, مەملەكەت باسشىسى ءار ازاماتقا ءوز الەۋەتىن جۇزەگە اسىرۋعا تەڭ جاعداي جاسالاتىن ينكليۋزيۆتى قوعام قالىپتاستىرۋعا باسا ءمان بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە بۇل باعىتتا شەشۋدى قاجەت ەتەتىن بىرقاتار ماسەلە بار. ماسەلەن, الەمدىك تاجىريبەدە مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتاردى جۇمىسقا الۋدىڭ جانە ولاردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ ءتيىمدى ەكەنى دالەلدەنگەن. سوعان قاراماستان وتاندىق كومپانيالار مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ الەۋەتىن پايدالانۋعا اسا ىنتالى ەمەس. ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇعان ەڭبەك نارىعىنىڭ ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار ازاماتتاردىڭ سۇرانىستارىنا بەيىمدەلمەۋى سەبەپ بولۋى مۇمكىن.
«بارىنە تەڭ مۇمكىندىك بەرىلەتىن ينكليۋزيۆتى قوعام قالىپتاستىرۋ –پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ رەفورمالارىنىڭ ماڭىزدى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى. بىرىنشىدەن, بۇل – مەديتسينالىق كومەككە تەڭ ءارى ءادىل قولجەتىمدىلىك, ساپالى ءبىلىم, جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك بەيىمدەلۋگە ارنالعان مۇمكىندىكتەر. بۇل رەتتە الەۋمەتتىك وڭالتۋدى دامىتۋ دا ماڭىزدى. الەۋمەتتىك وڭالتۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى جۇمىسپەن قامتۋ ەكەنى انىق. الايدا بۇگىندە ەڭبەككە قابىلەتتى مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتاردىڭ 36 پايىزى عانا جۇمىسپەن قامتىلعان», دەدى سەنات سپيكەرى.
سونىمەن قاتار, وتىرىستا ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ ماسەلەسى دە تالقىلاندى. بۇل رەتتە تەك فيزيكالىق تۇرعىداعى كەدەرگىسىز ورتا قالىپتاستىرۋ جەتكىلىكسىز ەكەنى ايتىلدى. ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ دەگەنىمىز – يكەمدى باعدارلامالار, بەيىمدەلگەن تەحنيكالىق جانە ءبىلىم بەرۋ قۇرالدارى, سونداي-اق پەداگوگتەردىڭ ءتيىستى قۇزىرەتى. الايدا وڭىرلەردە ءالى دە بولسا پەداگوگ جانە رەابيليتولوگ ماماندار تاپشى بولىپ وتىر.
بۇدان بولەك, پالاتا توراعاسى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردى وڭالتۋدا تەك مەديتسينالىق شەڭبەرمەن شەكتەلۋگە بولمايتىنىن ايتتى. بۇل ماڭىزدى الەۋمەتتىك ماسەلە كەشەندى تاسىلدەر مەن مۇددەلى تاراپتاردىڭ جۇيەلى ءىس-قيمىلىن تالاپ ەتەدى.
«جىل سايىن ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ەرەكشە وقۋ قاجەتتىلىگى بار بالالاردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. ۇلتتىق زەرتتەۋلەردىڭ مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, پەداگوگتەردىڭ 50 پايىزى مۇنداي جۇمىس فورماتىنا جانە ءار بالاعا جەكە وقۋ جوسپارىن ازىرلەۋگە دايىن ەمەس. سوندىقتان ەرەكشە وقۋ قاجەتتىلىگى بار بالالارمەن جۇمىس ىستەي الاتىن مۇعالىمدەر مەن تاربيەشىلەر دايارلاۋدىڭ زاماناۋي ۇلگىسىن ازىرلەۋ قاجەت. ياعني وڭالتۋدى كەشەندى ۇدەرىس رەتىندە دامىتۋ اسا ماڭىزدى. وسى باعىتتا پارلامەنت سەناتى ءوز تاراپىنان ءتيىستى باستامالاردى زاڭنامالىق تۇرعىدان قولداۋعا, قاجەتتى زاڭدار ازىرلەپ, قابىلداۋعا دايىن», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
ايتا كەتەيىك, سەنات جانىنداعى ينكليۋزيا جونىندەگى كەڭەس بىلتىرعى قازان ايىندا قۇرىلدى. ونىڭ باستى مىندەتى – مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردى الەۋمەتتىك قولداۋ جانە ولاردىڭ قوعام ومىرىنە, ەڭبەككە بەلسەندى ارالاسۋىن قامتاماسىز ەتۋ. كەڭەس الاڭىندا بۇعان دەيىن مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتاردى جۇمىسپەن قامتۋ جانە ينكليۋزيۆتى ورتا قۇرۋدا بيزنەستىڭ ءرولى, سونداي-اق قارجىلىق قىزمەتتەر مەن ينفراقۇرىلىمعا قولجەتىمدىلىك ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
كەڭەستىڭ بۇگىنگى وتىرىسىندا دەپۋتاتتارمەن بىرگە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى سۆەتلانا جاقىپوۆا, دەنساۋلىق ساقتاۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر سۇلتانعازين, بۇۇ-نىڭ مۇگەدەكتىك جانە وڭالتۋ جونىندەگى حالىقارالىق ساراپشىسى وكسانا ۆلاديميروۆا, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى شولپان بولەكباەۆا, «قامقورلىق قورى» كورپوراتيۆتىك قورىنىڭ كوورديناتورى اينۇر نۇرحوجاەۆا, الەۋمەتتىك يننوۆاتورلار قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى ەمين اسكەروۆ, «شانس» مۇگەدەكتەردى وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ توراعاسى ۆاسيلي شيمانسكي تاعى باسقا ماماندار ءسوز سويلەپ, قوزعالعان تاقىرىپقا قاتىستى ءوز پىكىرلەرى مەن ۇسىنىستارىن ايتتى.
وتىرىس قورىتىندىسىندا كەڭەستە ايتىلعان ۇسىنىستاردى زەردەلەپ, ارنايى ۇسىنىمدار ازىرلەپ, ولاردى مەملەكەتتىك ورگاندارعا جولدايدى. سونداي-اق دەپۋتاتتىق ساۋالدار ارقىلى دا ماڭىزدى ماسەلەلەر باقىلاۋدا بولادى. مۇنىڭ ءبارى ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار ازاماتتاردى مەديتسينالىق, ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك وڭالتۋعا وڭ ىقپالىن تيگىزبەك. بۇدان باسقا, سەنات تاياۋ جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى قاراعان كەزدە دە وڭالتۋ ماسەلەلەرىن نازاردا ۇستايدى.
