فوتو: turaninfo.kz
ساپاردا ولجاس بەكتەنوۆ تۇرىك رەسپۋبليكاسى باسشىسىنىڭ قابىلداۋىندا بولىپ, تۇركيانىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزدى. ءىرى تۇرىك كومپانيالارى, حولدينگ وكىلدەرىمەن كەزدەسۋدە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىق ماسەلەسىن تالقىلادى.
قابىلداۋدا ولجاس بەكتەنوۆ تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايىپ ەردوعانعا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ىستىق سالەمى مەن ىزگى تىلەكتەرىن جەتكىزدى. ەكى ەل اراسىنداعى كەڭەيتىلگەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىك باعىتتا ءوزارا ءىس-قيمىلدى دامىتۋ بويىنشا قول جەتكىزگەن ۋاعدالاستىقتار ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيالىق, ەنەرگەتيكالىق, كولىك-لوگيستيكالىق, اگرارلىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتىڭ بارلىق سالالارىندا بەلسەندى ىسكە اساتىنىن ايتتى.
ۇكىمەتارالىق كەلىسسوزدەر بارىسىندا پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ پەن تۇركيا ۆيتسە-پرەزيدەنتى دجەۆدەت يىلماز ءوزارا ءتيىمدى ارىپتەستىكتى دامىتۋدىڭ ناقتى ءىس-شارالارىن تالقىلادى. سونداي-اق ترانزيت جانە كولىك, اوك, وڭدەۋ ونەركاسىبى, تسيفرلاندىرۋ جانە تۋريزم سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆالارىن كەڭەيتۋگە دايىن ەكەندەرىن جەتكىزدى.
تۇركيا ەلىمىزدىڭ ەڭ ءىرى 5 ساۋدا سەرىكتەسىنىڭ ءبىرى ءارى ۇزدىك 20 ينۆەستورىنىڭ قاتارىنا كىرەدى. بۇگىندە ەكى ەل ۇكىمەتتەرى كەم دەگەندە 10 ملرد دوللار دەڭگەيىندە تۇراقتى ساۋدا كولەمىن جۇيەلى تۇردە قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە. قازاقستان تۇركياعا ءونىمنىڭ 34 ءتۇرى بويىنشا جالپى قۇنى 630 ملن دوللاردان استام تاۋار ەكسپورتىن ارتتىرۋعا نيەتتى. ولاردىڭ ىشىندە مەتاللۋرگيا, مۇناي-حيميا, ازىق-ت ۇلىك جانە ماشينا جاساۋ ونەركاسىبىنىڭ ونىمدەرى بار. تەك جىل ىشىندە تەمىرجول كولىگىمەن جۇك تاسىمالداۋ كولەمى شامامەن 40%-عا وسكەن. ءوز كەزەگىندە تۇرىك تاراپى ەكونوميكانىڭ پەرسپەكتيۆالى باعىتتارى بويىنشا جاڭا بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتتى. تاراپتار ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىنىڭ الەۋەتىن دامىتۋ شەڭبەرىندە جۇك تاسىمالىنىڭ كولەمىن ءۇش ەسەگە ۇلعايتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كوميسسيانىڭ 13-وتىرىسى شەڭبەرىندە دەلەگاتسيالار كەڭەيتىلگەن قۇرامدا ونەركاسىپتىك كووپەراتسيانى نىعايتۋ تەتىگىن قاراستىرىپ, فارماتسەۆتيكالىق ءوندىرىستى لوكاليزاتسيالاۋ, مەديتسينا سالاسىندا وزىق تاجىريبە الماسۋ جانە مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى نىعايتۋ جوسپارلارىن بەلگىلەدى.
بۇدان سوڭ تۇركيانىڭ بيزنەس-قوعامداستىق وكىلدەرىمەن كەزدەسۋدىڭ باستى تاقىرىبى پەرسپەكتيۆالاردى تالقىلاۋ جانە جاڭا بايلانىس نۇكتەلەرىن انىقتاۋ بولدى. دوڭگەلەك ۇستەلگە ءىرى كومپانيانىڭ باسشىلارى, تۇرىك بيزنەسىنىڭ الىپتارى سانالاتىن YDA Holding قۇرىلىس كومپانيالارى توبىنىڭ باسقارما توراعاسى حۋسەين ارسلان, الەمدىك حروم ونەركاسىبىندەگى ءتورتىنشى ءىرى كومپانيا – Yildirim Holding ونەركاسىپتىك توپتىڭ باسقارما توراعاسى روبەرت يۋكسەل يىلدىرىم, الەمدەگى ەڭ ءىرى اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن وندىرەتىن جانە ەكسپورتتايتىن كومپانيالاردىڭ ءبىرى Tiryaki Holding باسقارما توراعاسى احمەت تيرياكيوگلۋ, جەتەكشى تۇرىك لوگيستيكالىق كومپانياسى S Sisitem Lojistik باسقارما توراعاسى حۋسەين بارلين, Abdi Ibrahim حولدينگتىك توبىنىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى, تۇركيانىڭ فارماتسەۆتيكالىق نارىعىنىڭ كوشباسشىسى سيۋحا تاشپولاتوگلۋ, فارماتسەۆتيكالىق ونىمدەردىڭ جەتەكشى ءوندىرۋشىسى Nobel ILAC باسقارما مۇشەسى سامي تۋركوگلۋ جانە باسقا دا تۇلعالار قاتىستى.
ەكىجاقتى ديالوگ ءارى قاراي ىسكەر توپتاردىڭ 500-دەن استام وكىلىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن بيزنەس-فورۋم اياسىندا جالعاستى. فورۋمدا تۇرىك كاسىپكەرلەرى قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق احۋالىمەن جانە ينۆەستورلاردى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىمەن تانىستى. بۇگىندە جالپى قۇنى شامامەن 3,8 ملرد دوللار بولاتىن 100-گە جۋىق بىرلەسكەن قازاق-تۇرىك ينۆەستيتسيالىق جوباسى ىسكە اسىپ كەلەدى.
وسى تۇستا ولجاس بەكتەنوۆ بيزنەس وكىلدەرىنە ەلىمىزدىڭ ماڭىزدى جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا قولداۋ كورسەتۋگە دايىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«ەلىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتى زور جانە ءبىز تۇركيامەن ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى كەڭەيتۋگە مۇددەلىمىز. قازاقستان ۇكىمەتى وزىق تەحنولوگيالاردى ترانسفەرتتەۋ, وندىرىستەردى لوكاليزاتسيالاۋ جانە تەرەڭ وڭدەۋ كلاستەرلەرىن قۇرۋعا نيەتتى. اتالعان باعىتتا ىنتىماقتاستىققا دايىن ينۆەستورلارعا قاجەتتى رەسۋرستار ۇسىنىلادى جانە ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتىلىپ, قولداۋ كورسەتىلمەك. قازاقستان ۇكىمەتى ەلىمىزگە بيزنەس جۇرگىزۋ ءۇشىن كەلگەندەردىڭ بارلىعىنا سەنىمدى سەرىكتەس بولۋعا دايىن», – دەدى پرەمەر-مينيستر.
ۇكىمەت باسشىسى كاسىپكەرلەردىڭ نازارىن نەعۇرلىم پەرسپەكتيۆالى سالالارعا اۋداردى. ولاردىڭ ىشىندە مۇناي-گاز حيمياسى, كومىر حيمياسى, ءوندىرىستى لوكاليزاتسيالاۋدى تەرەڭدەتۋگە جانە شىعارىلاتىن تەحنيكانىڭ مودەلدىك قاتارىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان ماشينا جاساۋ سالاسىنا باسىمدىق بەرىلدى.
«تۇركيا مەن باۋىرلاس قازاقستان اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستا وڭ ديناميكا بايقالادى. بۇل – بيزنەس وكىلدەرىنىڭ, ينۆەستورلاردىڭ, ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ ۇلكەن ەڭبەگى. بۇگىنگى كەلىسسوزدەردىڭ ەرەكشە ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز ەكونوميكانى دامىتۋدا بىرلەسە ەڭبەك ەتىپ, بيزنەسكە جان-جاقتى جاردەمدەسۋدى جالعاستىرادى. جاڭا كەلىسىمدەردىڭ ارقاسىندا قازاقستان مەن تۇركيانىڭ ىنتىماقتاستىعى كەڭەيەتىنىنە سەنىمدىمىن»,– دەپ اتاپ ءوتتى تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى دجەۆدەت يىلماز.
بيزنەس-فورۋم ناتيجەسىندە قازاقستان مەن تۇركيا دەلەگاتسيا باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن جالپى قۇنى 180 ملن دوللاردان استام ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىق سالاسىنداعى كوممەرتسيالىق 10 قۇجاتقا قول قويىلدى. ونىڭ ىشىندە دايىن ءونىمدى ەكسپورتتاۋ جونىندەگى مەموراندۋم, لوگيستيكالىق حاب سالۋ تۋرالى كەلىسىمدەر, سونداي-اق كالتسيلەندىرىلگەن سودا, جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ جابدىقتارىن, توقىما ەمەس ماتەريالدار شىعاراتىن بىرقاتار زاۋىتتار سالۋ تۋرالى, سۋارۋ جابدىقتارىن قۇراستىرۋ بويىنشا كەلىسىمدەر بەكىتىلدى. سونىمەن قاتار تۇقىم شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى وزىق تاجىريبە الماسۋ, تۇقىم جەتكىزۋ پەرسپەكتيۆالارى تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى.
