قازىر الەمدە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى بەدەلدى 7 وليمپيادا بار. ولار ماتەماتيكا, فيزيكا, حيميا, ينفورماتيكا, گەوگرافيا, لينگۆيستيكا, بيولوگيا پاندەرىنەن ءداستۇرلى تۇردە وتەدى. سونىڭ ءبىرى – حالىقارالىق بيولوگيا وليمپياداسى. ءبىرىنشى رەت IBO چەحيادا 1990 جىلى 6 ەلدىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن ەدى. سودان بەرى قاتىسۋشى مەملەكەتتەر سانى 80-نەن استى. قازاقستان قۇراما كومانداسى بۇل عىلىم جارىسىنا 1996 جىلدان باستاپ قاتىسىپ كەلەدى. وليمپياداعا قاتىسقان جىلدارى ەلىمىزدىڭ وقۋشىلارى 2 التىن, 20 كۇمىس, 54 قولا مەدال جەڭىپ الدى. بۇل – وتە جاقسى كورسەتكىش.
– قۋانتارلىعى, وسىنداي بەدەلدى الەمدىك ءبىلىم دودالارىندا وقۋشىلارىمىزدىڭ رەيتينگى جىل سايىن ءوسىپ كەلەدى. بيولوگيادان كىل بىلىمدىلەر باق سىنايتىن حالىقارالىق جارىستىڭ ءبىزدىڭ ەلدە ءوتۋى سونىڭ دالەلى بولماق. بۇل – ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا جاسالاتىن تاعى ءبىر قادام, – دەدى وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ.
ەسكە سالايىق, بىلتىر قاراشادا ع.بەيسەمباەۆ IBO حالىقارالىق ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى لەنكا ليبۋسوۆامەن كەزدەسكەن. تاراپتار زياتكەرلىك سايىستى ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرىن, سونداي-اق وتاندىق ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ تۇيتكىلدى ماسەلەلەرى مەن مۇمكىندىكتەرىن تالقىلاعان بولاتىن.
ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق وليمپيادالاردى ۇيىمداستىرۋ مەن وتكىزۋدەن تاجىريبەسى مول. ماسەلەن, 2010 جىلى ماتەماتيكادان, 2014 جىلى فيزيكادان, 2015 جىلى ينفورماتيكادان ءبىلىم سايىستارىن وتكىزگەنى – ءسوزىمىزدىڭ دالەلى.
ال بۇل جولعى حالىقارالىق بيولوگيا وليمپياداسىن ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ بويىنشا دايىندىق جۇمىستارى وتكەن جىلدان باستالدى. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ ورتا ءبىلىم كوميتەتىنىڭ توراعاسى قانىبەك جۇماشەۆتىڭ ايتۋىنشا, وليمپيادا تاپسىرمالارىن ازىرلەۋگە وتاندىق جاس بيولوگتەر مەن عالىمدار اراسىنان حالىقارالىق عىلىمي كوميتەت قۇرىلدى.
– 2023 جىلى وتاندىق وقۋشىلار 26 حالىقارالىق وليمپياداعا قاتىسىپ, 580 مەدال جەڭىپ الدى. الەم كوز تىككەن 7 ءبىلىم دوداسىنا قاتىسقان 31 وقۋشىمىزدىڭ 23-ءى جەڭىمپازدار قاتارىنان كورىندى. ونىڭ ىشىندە 2 وقۋشىمىز التىن, 11 وقۋشىمىز كۇمىس, 10 وقۋشىمىز قولا مەدالعا يە بولدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 2022 جىلدان باستاپ جالپى ءبىلىم بەرەتىن پاندەر بويىنشا حالىقارالىق وليمپيادالاردىڭ جەڭىمپازدارى مەن جۇلدەگەرلەرىنە, سونداي-اق ولاردى دايىنداعان مۇعالىمدەرگە بىرجولعى سىياقى بەرىلىپ كەلەدى. ماسەلەن, التىن مەدال العان وقۋشى 1500 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش, كۇمىس مەدال ءۇشىن 1000 اەك, قولا مەدال ءۇشىن 500 اەك كولەمىندە اقشالاي سىياقى الادى. جەڭىمپازدار مەن جۇلدەگەرلەردى دايىنداعان مۇعالىمدەرگە دە قوماقتى جۇلدە قاراستىرىلعان. بۇل – ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتىپ قانا قويماي, وقۋشىنى جانە ونى دايىنداعان ۇستازىن ىنتالاندىرۋعا, قولداۋعا مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ وتىرعان جاعداي, – دەدى كوميتەت توراعاسى.
سونىمەن قاتار وليمپيادا بارىسىندا وتاندىق پەداگوگتەر ءۇشىن الەمنىڭ جەتەكشى عالىمدارىمەن شەبەرلىك سىنىپتارى, بيولوگيادان وليمپيادالىق ەسەپتەردى شەشۋ بويىنشا وقىتۋ سەمينارلارى جانە عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيالار وتكىزىلەدى. «دارىن» رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى عاجدەمبەك تۇرسىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, ۇيىمداستىرۋ كوميتەتى سايىسقا قاتىسۋشىلار مەن قوناقتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ, جارىس وتەتىن جەرلەردە كۇزەت, بەينەباقىلاۋ, قۇقىق قورعاۋ, مەديتسينالىق قىزمەتپەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر.
– جارىستى ۇيىمداستىرۋدا اكادەميالىق ادالدىقتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ جاريالى جۇيەسى قۇرىلىپ جاتىر. وليمپيادا بارىسىندا بارلىق بەلگىلەنگەن حالىقارالىق ستاندارت ساقتالۋعا ءتيىس. ول نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىندا ۇيىمداستىرىلادى. باعدارلاما قاتىسۋشىلارىن استانا مەن بۋرابايدىڭ كورىكتى جەرلەرى بويىنشا قىزىقتى ەكسكۋرسيالار كۇتەدى. قازاق حالقىنىڭ سالت-داستۇرلەرىمەن تانىستىرۋ دا جوسپارلانعان. جالپى, وليمپيادا تەك ءبىلىم سالاسىندا باسەكەلەس ورتانى قۇرۋعا عانا ەمەس, كوپمادەنيەتتى اتموسفەرانى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان, – دەدى ول.
وسىناۋ ءباسى بيىك باسەكەنىڭ قازاقستاندا ءوتۋى – ەلىمىزدىڭ عىلىمي جەتىستىكتەرى مەن الەۋەتىنە الەم نازارىن اۋدارادى. سونداي-اق جاس بيولوگتەر ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىكتەرگە جول اشادى.
بەكزات قۇلشار,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى
ەۇۋ ستۋدەنتى
