مۋزەي جۇيەسىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ ماڭىزدى

اڭگىمە ۇلتتىق مادەنيەتتى ەتنوستىڭ, قوعامنىڭ جانە تۇل­عانىڭ ومىرلىك ەنەرگياسىن جۇ­مىلدىراتىن ءارى جۇزەگە اسىراتىن بىردەن-ءبىر مەحانيزم رەتىندە سان سالالى فۋنكتسيا اتقاراتىن جاعدايعا جەتكىزۋدە بولىپ وتىر. وسى رەتتە تاريحي-مادەني مۇرا اتاۋ­لىنى جيناقتاۋ, كوزدىڭ قا­راشىعىنداي ساقتاۋ, عىلىمي اينالىمعا ەنگىزىپ زەرتتەۋ, ناسيحاتتۋ ءارى دارىپتەۋ سياقتى سان الۋان فۋنكتسيانى قاتار اتقا­راتىن بىرەگەي ينستيتۋت – مۋ­زەيلەردىڭ ورنى مەن ءرولى ەرەكشە.

ءسوز جوق, ەلىمىزدەگى مۋزەيلەر جۇيەسىن قازىرگى زامان تالابىنا ساي جەتىلدىرۋ ءىسىن ۇلت­تىق مادەنيەتىمىزدىڭ قوعامدىق-الەۋ­مەتتىك كۇشىن ارتىرۋدىڭ ءبىر تەتىگى رەتىندە قاراستىرعان ءجون. شىنتۋايتىنا كەلسەك, عى­لىمدى, قوعامدىق سانانى, ۇلت­تىق مەنتاليتەتتى, پسيحولو­گيا­نى قالىپتاستىرۋدا ۇشان-تەڭىز قىزمەت اتقاراتىندىعىن كورەمىز.

مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا:ء«بىز تياناقتى جانە جوسپارلى ارەكەت جاسايمىز, ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ۇزدىكسىز العا ۇمتىلامىز. بۇل – ايرىق­شا ماڭىزدى جىل بولماق. ويت­كەنى وسى كەزەڭ ەلىمىزدىڭ ال­داعى ­بەس جىلداعى دامۋىنا نەگىز بو­لادى», دەپ ايرىقشا اتاپ ءوتتى. وسى ورايدا ەل مادەنيەتى مەن ءبىلىم جۇيەسىنىڭ ەڭ ماڭىزدى بۋىندارىنىڭ ءبىرى سانالاتىن مۋزەي مامانى رەتىندە بۇگىنگى جاھاندانۋ زامانىندا وتاندىق مۋزەيلەرگە دە ءوزىنىڭ قىزمەتىن قايتا قاراستىرۋدىڭ قاجەتتىگى تۋىنداپ وتىرعاندىعىن تىلگە تيەك ەتكىم كەلەدى.

ۇزاق جىلدار بويى مۋزەيلەر كوللەكتسيالاردى جيناق­تاپ, ساقتايتىن اعارتۋشىلىق مەكەمە رەتىندە قاراستىرى­لىپ كەلدى. ەندىگى ۋاقىتتا تۇتاس ءبىر ەلدىڭ, قالا مەن ايماقتىڭ دامۋىندا مادەني, الەۋمەتتىك فە­نومەن رەتىندە, سونداي-اق وسكە­لەڭ ۇرپاققا ۇلتتىق مادەني قۇن­دىلىقتاردى ناسيحاتتاۋ ­جا­نە ولاردى, رۋحاني-تانىمدىق تار­­­بيەلەۋدە ماڭىزدى رولگە يە قۇرىلىم رەتىندە مۋزەي جۇ­مى­سىنا جاڭاشا كوزقاراس قا­لىپ­تاستىرۋ قاجەت. مۋزەيلەر ءبىر-بىرىمەن كەلۋشىلەر سانىمەن باسەكەلەسىپ, جەكە-دارا قىز­مەتىن كورسەتپەي, كەرىسىنشە ءبىر-بىرىمەن ارىپتەستىكتى دامىتىپ, جۇمىستىڭ بىرىڭعاي مودەلى مەن مەحانيزمىن جاساپ شىعۋعا ءتيىس.

مۋزەيلەردىڭ قازىرگى قوعام­دىق ۇردىستەگى الەۋمەتتىك-مادە­ني ينستيتۋت رەتىندەگى ىقپا­لىن كۇشەيتۋدىڭ بىردەن-ءبىر مۇمكىن جولى – ونىڭ عىلىمي بازاسىن كۇشەيتۋ. ەلىمىزدىڭ مادەني ساياساتى تۇجىرىمداماسىن­دا مۋ­­زەيلەر عىلىم مەن زەرتتەۋ قىزمەتىن دامىتۋدىڭ تىرەك ور­تا­لىعى بولۋعا ءتيىس دەلىنگەن. دە­مەك مۋزەي ۇلتتىق تاريحي-مادە­ني قۇندىلىقتاردى ساقتاي­تىن ءارى دارىپتەيتىن قۇرىلىم عانا ەمەس, ىرگەلى عىلىمي-زەرت­تەۋ جۇمىسىن بارىنشا ءتيىمدى جۇرگىزەتىن ورتالىق بولۋى كەرەك. عىلىمي-زەرتتەۋ بازاسى جەتكىلىكتى مۋزەيلەر عانا تاري­حي-مادەني قۇندىلىقتاردى ءتيىم­­دى ساقتايدى جانە ناسي­حات­تاي الادى. الايدا, وكىنىشكە قا­­راي, وتاندىق مۋزەيلەردىڭ با­­سىم كوپشىلىگىنىڭ عىلىمي زەرت­تەۋ بازاسى جوقتىڭ قاسى. ولار­­دىڭ, اسىرەسە, شوۋعا كو­بى­رەك ۇقسايتىن شارالارمەن تىم اۋەس­تەنگەندىكتەرى سون­دىق­­تان بولسا كەرەك. رەتى كەل­گەن سوڭ ايتا كەتۋ كەرەك, شە­تەل­­­دىڭ وزىق ۇلگىدەگى مۋ­زەي­لە­رىن­دە كوپ تاراعان شوۋ سياق­تى ءىس-شا­رالار بىزدەگى مۋزەي جۇ­مى­سىنىڭ نەبارى 4-5 پايى­زىن عانا قۇرايدى. جالپى, مۋزەي تا­­ريح­تىڭ جادى بولعاندىق­تان, داڭ­عارا مۋزىكادان گورى, عى­لى­­مي ورتاسى قالىپتاسقان, ما­دەني-ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىمي زەرت­­تەۋ جۇمىستارىن قاتار ات­قا­را­تىن ىرگەلى مەكەمە بولعانى ءجون.

كەلەسى كەزەكتەگى وزەكتى ماسە­لەنىڭ ءبىرى – وتاندىق مۋزەي­لەر­­­دىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە مادەني الەۋەتىن كوتەرۋ باعى­تىنداعى جۇمىستى جانداندىرۋ, حالىقارالىق اۋديتوريا­نى كوبىرەك تارتۋدى قولعا الۋ. وسى باعىتتا 2023 جىلعى 5 شىل­دەدەن 2024 جىلدىڭ ماۋسىمىنا دەيىن قازاقستاننىڭ شان­حاي ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋىنە وراي, مۇشە ەلدەردىڭ مادەنيەت پەن ءبىلىم جۇيەسىندەگى نەگىزگى سالالارى­نىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى مۋزەي سالاسى ماماندارىنىڭ باسىن قو­ساتىن حالىقارالىق مۋزەيلەر فورۋمىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىن ەلىمىزدە وتكىزۋ ماسەلەسىن قا­راستىرۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن. وسى فورۋمدا مۋزەي ءىسى بويىنشا وي ءبولىسىپ, تاجىريبە الماسىپ, پىكىر تالاستىرىپ, قازاق­ستان مۋزەيلەرى­نىڭ ءيميدجى مەن مارتەبەسىن كوتە­رە­تىن شارالار ۇيىمداستىرىلسا, ­يگى باس­تاما بولار ەدى. وسى شىقۇ فورۋمى اياسىندا قازاقستان مۋ­زەيلەرىنىڭ تانىستىرىلىمى جاسالىپ, شىقۇ ەلدەرىنە مۋزەي قىزمەتىنىڭ تاريح, ونەر­تانۋ, تابيعات مۇرالارىن ءوز كول­لەكتسيالارى مەن مادەني قۇندىلىقتارى, جوبالارى كور­سەتىلسە, مۋزەيلەر دامۋدىڭ جاڭا ساپالىق دەڭگەيىنە كوتەرىلىپ, الەمدىك بەلگىلى مادەنيەت ورتا­لىقتارىنىڭ رەيتينگىنە ەنۋگە مۇمكىندىك تۋار ەدى. دەمەك قا­زىرگى زامانعى دامۋ ۇردىستەرى كور­سەتىپ وتىرعانداي مۋزەيلەر ءوز قىزمەتىندە يننوۆاتسيا مەن باستاماشىلدىققا ەرەكشە نازار اۋدارۋى كەرەك.

پرەزيدەنتىمىز ق.توقاەۆ ۇلى­تاۋدا وتكەن ۇلتتىق قۇ­رىل­تايدا: «حا­­لىق­تىڭ بولمىسىن جانە قو­عام­دىق سانانى جاڭعىرتپاي, تۇبەگەيلى وزگەرىس جاساۋ مۇمكىن ەمەس», دەگەن ەدى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, ۇلتتىق سانا مەن ەلشىلدىكتى حالىقتىڭ بويىنا دارىتۋ ءۇشىن ۇلى دالا تاريحىن ۇرپاق جادىندا ءتىرىلتۋ كەرەك. بۇل رەتتە ۇلتتىق تانىمدى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا وتاندىق مۋزەي­لەر­دى مادەنيەتىمىزدى جاڭعىر­تۋ ورتالىعىنا اينالدى­رىپ, تاريحىمىز بەن قايتالان­­باس مۇرالارىمىزدى وسى وردا ار­قىلى جاستارىمىزدىڭ بويى­نا ءسىڭىرۋ – قوعامنىڭ اسىل مىندەتى.

مۋزەي ماماندارى – ءتۇرلى يدەيانىڭ باستاماشىسى جانە ونى جۇزەگە اسىرۋشى رەتىن­دە سالانىڭ مارتەبەسى مەن با­سىمدىقتارىنا تىڭ وزگە­رىستەر ەنگىزىپ, وتاندىق كاسىبي قىزمەتكە جان ءبىتىرىپ, جاڭا ساتى­عا كوتەرۋى قاجەت. سون­دىق­تان بىلىگىمىزدى ارتتى­رىپ, مەملەكەت تاراپىنان قار­جىلاندىرۋدى كۇتىپ وتىرماي, سەرىكتەستەرمەن ارىپتەستىك ورناتۋ ارقىلى بيۋدجەتتەن تىس قاراجات كوزدەرىن قاراستىرىپ, قوعامنىڭ سۇرانىسىنا ساي تىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزدى جوبالار دايىنداپ, ۇسىنۋىمىز كەرەك. ەندىگى كەزەكتە زاماناۋي مۋزەيلەردىڭ ميسسياسىن تەرەڭ ءتۇسىنۋ, كاسىبي قىزمەتىمىزدىڭ باعىتتارى مەن فورمالارىن مودەرنيزاتسيالاۋ مەملەكەت پەن قوعامنىڭ ورتاق ىسىنە اينالسا ەكەن دەيمىز.

بيبىگۇل داندىعاراەۆا,

ۇلتتىق قۇرىلتاي مۇشەسى, مۋزەي سالاسىنىڭ مامانى