«بايتاق» جاسىلدار پارتياسى ەنەرگيا كوزدەرىن ءارتاراپتاندىرۋ جانە قورشاعان ورتاعا تيگىزەتىن كەرى اسەردى بارىنشا ازايتۋ قاجەتتىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋدى جاقتادى. ونى ەل-جۇرت الدىندا اشىق ايتىپ ءجۇرمىز. سوندىقتان تاقىرىپتىڭ كۇردەلىلىگىن سەزىنە وتىرىپ, ءبىز اتوم ەنەرگەتيكاسىنىڭ ارتىقشىلىقتارىن تەرەڭ زەردەلەپ, مول اقپارات بەرۋ ءۇشىن ارنايى تۇعىرناما ازىرلەدىك. وندا قۇرىلعان الاڭدا ساياساتكەرلەر, ساراپشىلار جانە قاراپايىم ازاماتتار اراسىنداعى ديالوگكە جول اشىلدى. ەل اراسىندا تۋعان سۇراقتارعا قايتارىلعان ساۋاتتى جاۋاپتار تۇسىنبەۋشىلىك پەن قورقىنىشتى جويادى. ءسويتىپ, ءمولدىر تازا اقپاراتقا نەگىزدەلگەن ەنەرگەتيكالىق شەشىمدەر قابىلداۋعا نەگىز بولادى.
ءبىز ەلىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن اتوم ەنەرگەتيكاسىنىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزىن تۇسىندىك. ايتىلعان سايتتاعى اشىق الاڭ ءبىزدىڭ كوزقاراسىمىزدى, حالىقارالىق تاجىريبەنى جانە وسى ەنەرگيا كوزىنىڭ ارتىقشىلىقتارى تۋرالى قوعامدى بەلسەندى تۇردە حاباردار ەتىپ وتىرۋدى قامتاماسىز ەتتى. ءار دايىم ديالوگتى قولداۋ مەن يادرولىق ەنەرگيانىڭ قاۋىپسىزدىگى جانە ارتىقشىلىقتارى تۋرالى اقپاراتتى تاراتۋعا دايىنبىز. پارتيانىڭ يادرولىق ەنەرگەتيكاعا باستى نازار اۋدارۋى ونىڭ نەگىزگى ارتىقشىلىقتارىنا بايلانىستى. ول سەنىمدى, ءتيىمدى جانە ءىس جۇزىندە شىعارىندىلارى جوقتىڭ قاسى. بۇل سايتتىڭ قۇرىلۋى تەك العا جاسالعان قادام عانا ەمەس, وسى سالاداعى كادرلاردى دايارلاۋعا باعىتتالعان ستراتەگيالىق شەشىم بولىپ تابىلادى. پارتيالىق بازاداعى ساراپشىلار مەن ماماندار اتوم ەنەرگياسىن قاۋىپسىز, ءتيىمدى جانە قورشاعان ورتاعا اسەر ەتۋ تۇرعىسىنان پايدالانۋ اسپەكتىلەرىن زەردەلەپ, تەرەڭ زەرتتەۋلەر جۇرگىزەدى.
COP 28 كليماتتىق كونفەرەنتسياسىنىڭ ماڭىزدى شەشىمدەرىنىڭ ءبىرى, كومىرتەگى بەيتاراپتىعىنا جانە كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قارسى كۇرەستە پروگرەسكە قول جەتكىزۋ ءۇشىن اتوم ەلەكتر ستانسالارىن سالۋ بولدى. بايتاق دەلەگاتسياسى دۋبايدا وتكەن بۇل كونفەرەنتسياعا قاتىستى. سەبەبى 2015 جىلى پاريج كەلىسىمىنە قول قويعان قازاقستان كومىرتەگى بەيتاراپتىعىنىڭ جولىنا تۇسكەن. دۋباي كونفەرەنتسياسىندا وعان قالاي جەتۋگە بولاتىنى جەر شارىنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن ارنايى ماماندار اراسىندا تالقىلانعان نەگىزگى تاقىرىپتىڭ ءبىرى بولدى. تازا نولگە جەتۋ ءۇشىن جاھاندىق تازا ەلەكتر قۋاتىن ءوندىرۋ 7 ەسەگە ارتۋى كەرەك. دۇنيە جۇزىندە تازا نولگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن قازىردەن باستاپ 2050 جىلعا دەيىن جان باسىنا شاققاندا جىل سايىن 200 كۆت/ساع تازا ەلەكتر قۋاتىن قوسۋ قاجەت.
يادرولىق ەنەرگەتيكا تازا ەلەكتر ەنەرگياسىن جىلدام جانە تۇراقتى ءوندىرۋدىڭ نەگىزى ەكەنىن دالەلدەدى. 2050 جىلعا قاراي تازا نولگە جەتۋ ءۇشىن كوپتەگەن ەلدەر اتوم ەلەكتر ستانسالارىن كوبىرەك سالۋى كەرەك. بولاشاققا كوز جۇگىرتسەك, اتوم ەنەرگەتيكاسى تازا ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرۋدەگى ەڭ جاقسى دالەلدەنگەن الەۋەتكە يە. گەوگرافيالىق تۇرعىدان شەكتەۋلى سۋ ەلەكتر قۋاتىن قوسپاعاندا, اتوم ەنەرگياسى الەمدەگى ەڭ جىلدام دامىپ كەلە جاتقان 20 تازا ەلەكتر جوباسىنىڭ 15-ءىن قۇرايدى. بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى تازا ەلەكتر قۋاتىن ءوندىرۋ بويىنشا الەمدە كوش باستاپ تۇر. سوڭعى بەس جىلدا ءباا جىل سايىن جان باسىنا شاققاندا 557 كۆت/ساع يادرولىق جانە كۇن ەنەرگياسىن قوستى. بۇل جان باسىنا شاققاندا 44 كۆت/ساع الەمدىك ورتاشا كورسەتكىشتەن 12 ەسە جىلدام.
كەيىنگى 5 جىلدا 23 ەلدىڭ 16-سى اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋ, جاڭعىرتۋ جانە جۇمىسىن جاقسارتۋ ارقىلى ءوز ماقساتىن ورىندادى. وسى 16 ەلدە اتوم ەلەكتر ستانسالارى قوسىلعان تازا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ 75%-ىن قۇرادى. وسىنداي ماڭىزدى اقپاراتتاردى تارازىلاي بىلگەن ەل ازاماتتارى بولاشاق رەفەرەندۋمدا ءوز تاڭداۋلارىن دۇرىس جاسايدى دەپ ۇمىتتەنەمىز.
ازاماتحان امىرتاەۆ,
«بايتاق» جاسىلدار پارتياسىنىڭ توراعاسى
