دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قارالعان قاراجات قالاي يگەرىلەدى, قاي باعىتقا باسىمدىق بەرىلەدى دەگەن ساۋال قوعامدى, سونىڭ ىشىندە مەديتسينا ماماندارىن تولعاندىرسا كەرەك. نەگىزى دەنساۋلىق ساقتاۋ بيۋدجەتىن جوسپارلاۋ كەزىندە ەڭ اۋەلى مەديتسينالىق كومەككە قاجەتتىلىك, وڭىرلەر بولىنىسىندە سىرقاتتانۋشىلىق دەڭگەيى, دەموگرافيالىق كورسەتكىشتەر, ينفراقۇرىلىم, دارىگەرگە سۇرانىس جانە باسقا دا ماسەلەلەر ەسكەرىلەدى ەكەن. بۇل رەتتە ستراتەگيالىق جوسپارلار, دامۋ باعدارلامالارى, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بولجامدارىنا جانە وڭىرلەردىڭ نىسانالى ينديكاتورلارىنا سايكەس باسىمدىقتار نازاردان تىس قالمايدى. بۇل تۋرالى بىزگە الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنىڭ جوسپارلاۋ جانە بولجاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسقارما باسشىسى سايران وسپانوۆا تارقاتىپ ايتىپ بەرگەن ەدى.
– ايماقتاردان تۇسكەن وتىنىشتەردى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار جيناپ, قورعا جىبەرەدى. ءارى قاراي بيۋدجەتتىك زاڭناماعا سايكەس بيۋدجەتتىك ءوتىنىم قۇرىلىپ, ول بەلگىلى ءبىر مەرزىمدە ۋاكىلەتتى ورگانمەن ءمامس جۇيەسىندەگى بيۋدجەت قاراجاتى مەن تۇسىمدەر ءليميتى شەگىندە پىسىقتالادى. تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدەندىرىلگەن كولەمى (تمككك) جانە ءمامس جۇيەسى شەڭبەرىندەگى قاراجات كولەمى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن مەديتسينالىق كومەك تۇرلەرى بويىنشا قولدانىستاعى تاريفتەردى ەسكەرە وتىرىپ ەسەپتەلەدى. ورايى كەلگەندە ايتا كەتەر بولسام, كەلەر جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قارالعان قاراجات كولەمى 2,8 ترلن تەڭگەنى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە تمككك – 1,6 ترلن تەڭگە, ال ءمامس جۇيەسىندە 1,2 ترلن تەڭگە كوزدەلگەن. كەلەر جىلعى قارجى 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 9%-عا وسكەن. ونىڭ ىشىندە كونسۋلتاتسيالىق-دياگنوستيكالىق قىزمەتتەرگە جولداما 25%-عا ارتتى. سونىمەن قاتار ستاتسيونارلىق كومەك پەن جوعارى تەحنولوگيالىق قىزمەتتەردى قارجىلاندىرۋ 9%-عا, مەديتسينالىق وڭالتۋدى قارجىلاندىرۋ 7%-عا ۇلعايدى, – دەيدى س.وسپانوۆا.
بىلسەڭىزدەر, مەديتسينالىق كومەك تمككك جانە ءمامس جۇيەسى شەڭبەرىندە كورسەتىلەدى. تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلادى. مەملەكەت 15 جەڭىلدەتىلگەن ساناتتاعى ازاماتتار ءۇشىن ءمامس جۇيەسىنە جارنا تولەيدى جانە بۇل شىعىندار شەكتەۋلى. ەگەر كەلەر جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن تمككك شەڭبەرىندە مەديتسينالىق كومەككە 1,6 ترلن تەڭگە بولىنسە, وندا قور تمككك-عا مەديتسينالىق قىزمەتتەردى تولەۋگە ارنالعان شىعىستاردى وسى سومادان اسىرا المايدى. سونىمەن ءمامس جۇيەسىندەگى مەديتسينالىق كومەك ءۇشىن قور اكتيۆىنەن قاراجات بولىنەتىنىن جانە كەلەر جىلعا 1,2 ترلن تەڭگە قارالاتىنىن ايتتىق. سونىمەن قاتار جىل ىشىندە باسقا دا قاجەتتىلىكتەر ەسكەرىلىپ, بيۋدجەتكە تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەدى ەكەن.
مەديتسينا سالاسىنا قارالعان قارجىنىڭ جىل ساناپ ءوسىپ جاتقانىنا قاراماستان, كەيبىر باعىتتارعا قارجى جەتپەي جاتقانى بايقالادى. وسى سۇراققا كەڭىرەك توقتالساق, ءمامس جۇيەسى ەنگىزىلگەلى دەنساۋلىق ساقتاۋ شىعىندارى ىشكى جالپى ونىمنەن 2019 جىلدان بەرى 2,8%-دەن 3,7%-عا وسكەنى بايقالادى. مەملەكەت باسشىسى بۇل كورسەتكىشتى 2027 جىلعا قاراي 5%-عا دەيىن ارتتىرۋدى تاپسىردى. ال ەۋروپالىق ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ەلدەرىندە دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ اعىمداعى شىعىندارى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ شامامەن 10,2%-ىن قۇرايدى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى ەكونوميكاسى دامىعان ەلدەر دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەلەرىنىڭ تۇراقتىلىعى ءۇشىن ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 5%-دان 8%-عا دەيىن, ال دامىعان ەلدەردە كەمىندە 9% حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋعا ءبولۋدى ۇسىنادى. ءبىزدىڭ جايدى وسىمەن سالىستىرساق, قارجىلاندىرۋ كولەمى از ەكەنىن اڭعارامىز. قالا بەردى مەديتسينالىق كومەككە جۇمسالاتىن شىعىندار جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. ازاماتتار جوعارى تەحنولوگيالىق قىزمەتتەرگە كوبىرەك جۇگىنەتىن بولعان. سول ءۇشىن دە الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنىڭ باسشىلىعى قارجىنى جوسپارلاۋ ادىستەمەسىن جەتىلدىرۋگە كەلگەندە تسيفرلاندىرۋ, اۆتوماتتاندىرۋعا كوبىرەك يەك ارتۋدى كوزدەپ وتىر.
