قاراتال – ءتاتتى ءتۇبىر وسىرۋدەن وبلىستاعى وزىق اۋدانداردىڭ ءبىرى. سوندىقتان ايتۋلى شارا قانابەك اۋىلىنداعى «گلاديۋس قاراتال» جشس قانت قىزىلشاسى ەگىستىگى القابىندا ۇيىمداستىرىلدى. جيىنعا اۋدان, قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارلارى, اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى جانە جەر قاتىناستارى ءبولىمىنىڭ باسشىلارى, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا قاتىستى مەملەكەتتىك ورگاندار, «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسى فيليالى, «قازاق ەگىنشىلىك جانە وسىمدىك شارۋاشىلىعى» عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى, قارجى ۇيىمدارىنىڭ فيليالدارى, «اگروحيميا قىزمەتى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-ادىستەمەلىك ورتالىعى» رمم-نىڭ وڭتۇستىك-شىعىس وڭىرلىك فيليالى, قانت قىزىلشاسىنىڭ تۇقىمىن, مينەرالدىق تىڭايتقىشتار مەن پەستيتسيدتەردى, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارى مەن سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن جەتكىزۋشى كومپانيالاردىڭ وكىلدەرى قاتىستى. سونىمەن بىرگە شارۋاشىلىق قۇرىلىمدارىنىڭ جەتەكشىلەرى شاقىرىلدى.
وبلىس اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, بيىل گەرمانيا, فرانتسيا جانە امەريكا ەلىنىڭ تۇقىم وندىرۋشىلەرىنەن قانت قىزىلشاسىنىڭ تۇقىمى اكەلىنگەن, سونىڭ باسىم بولىگى – «كونۆيزو سمارت» گيبريدى. ونى 15 شارۋا قوجالىعى بارلىعى 820 گەكتار جەرگە سەپكەن. جالپى, قىزىلشا وسىرۋدە وزىق تەحنولوگيانى پايدالانباۋ, شاعىن شارۋاشىلىقتاردا اۋىسپالى ەگىستىكتى ساقتاماۋ, قاجەتتى مولشەردە مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى ەنگىزبەۋ, تەرەڭ سۇدىگەر كوتەرمەۋ سياقتى كەمشىلىكتەر گەكتار ونىمدىلىگى مەن تيىمدىلىگىنە كەرى اسەرىن تيگىزىپ جاتىر. جيىندا وسى ماسەلەنى شەشۋ جولدارى قاراستىرىلدى.
جينالعاندار الدىمەن قانت قىزىلشاسى القابى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارى كورمەسىن تاماشالادى. وندا قاجەتتى تۇقىم مەن مينەرالدى تىڭايتقىش تۇرلەرى سورەلەرگە قويىلىپ, جينالعانداردىڭ نازارىن اۋداردى. سونىمەن بىرگە شارۋالارعا زاماناۋي ۇلگىدەگى جاڭا تەحنيكالاردىڭ ءار ءتۇرى تانىستىرىلىپ, وعان قالاي قول جەتكىزۋگە بولاتىنى جانە ەرەكشەلىكتەرى جايىندا اڭگىمەلەندى. ماسەلەن, اتالعان شاراعا ارنايى كەلگەن بىرنەشە كومپانيا وكىلدەرى وزدەرىنىڭ نەگىزگى اتقاراتىن قىزمەتتەرى تۋرالى ايتىپ, جاڭا تەحنيكالارىن كوپشىلىك نازارىنا ۇسىندى. سولاردىڭ قاتارىندا «Eurasia Group Kazakhstan» كومپانياسى دا بار.
ء«بىزدىڭ كومپانيانىڭ قازاقستاندا جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانىنا 25 جىلدان استى. ەل بويىنشا 14-تەن اسا فيليال قىزمەت كورسەتەدى, ورتالىعى استانا قالاسىندا ورنالاسقان. تالدىقورعان قالاسىنداعى فيليالدا بيىل سەرۆيس ورتالىعى اشىلدى. وندا تەك تەحنيكالاردى عانا ەمەس, سونداي-اق قوسالقى بولشەكتەردى دە ساتىپ الۋعا جانە ارنايى مامانداردىڭ كومەگىمەن اقاۋى بار تەحنيكالاردى جوندەۋگە جاعداي قاراستىرىلعان. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ەلىمىزدەگى ءبىرتالاي شارۋاشىلىق يەلەرى ءبىزدىڭ تەحنيكالاردىڭ كۇشىمەن جۇمىستارىن جانداندىرىپ, ونىمدىلىكتەرىن ارتتىرىپ جاتىر. بىزدە توپىراق وڭدەۋدەن باستاپ ەگىن ورۋعا دەيىنگى ارالىقتاعى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارى بار. كورمەگە سۋاراتىن, ءونىم تيەيتىن, ءداندى-داقىلداردى دارىلەيتىن تەحنيكا تۇرلەرى مەن تراكتورلار, سەپكىشتەر جانە كومبايندار قويىلدى. بۇلاردى قازىر كوپتەگەن شارۋا قوجالىقتارى پايدالانىپ كەلەدى. ەرەكشەلىگى سول, جۇمىستى جەڭىلدەتىپ, ۋاقىتتى ۇنەمدەيدى, ءىستى جىلدامداتىپ, ونىمدىلىكتى مولايتۋعا مۇمكىندىك جاسايدى. جاڭا تەحنيكالارعا قول جەتكىزۋدىڭ ءارتۇرلى جولى بار, سونىڭ ءبىرى – ليزينگ. ياعني مۇنداي جولمەن ساتىپ الۋ شارۋاشىلىق ءۇشىن الدەقايدا ءتيىمدى», دەيدى قوسالقى بولشەكتەردى ساتۋ جونىندەگى مامان ەرنات ديۋسەنبەكوۆ.
سونداي-اق جيىنعا بولاشاق اگرونومدار دا قاتىستى. اتالعان ماماننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا اتقاراتىن ءرولى ۇشان-تەڭىز. ءىلياس جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ ۋنيۆەرسيتەتىندە اگرونوميا ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم الىپ جۇرگەن اياۋلىم شابدەن مۇنى جاقسى بىلەدى. ول بۇگىندە 4-كۋرس ستۋدەنتى, وقۋىن اياقتاعان سوڭ ماماندىعى بويىنشا جۇمىس ىستەپ, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسپاق نيەتتە. وسى ءبىلىم ورداسىنىڭ وقىتۋشى-دارىسكەرى, بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ايجان اقمولاەۆانىڭ سوزىنشە, قازىرگى تاڭدا اگرونوم تاپشى. سول سەبەپتى قازىر وسى مامانعا دەگەن سۇرانىس جوعارى. وسىعان بايلانىستى اتالعان ۋنيۆەرسيتەتتە 2019 جىلدان باستاپ اگروونەركاسىپتىك كەشەندەرگە, اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپورىندارىنا اگرونوم رەتىندە جوعارى بىلىكتى ماماندار دايارلانۋ ۇستىندە.
ال ءىس-شارا وتكىزىلىپ وتىرعان قاراتال اۋدانىنداعى ەگىن شارۋاشىلىعىنىڭ جاي-كۇيى تۋرالى اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ باسشىسى دانيار كاكىموۆ قىسقاشا ايتىپ بەردى.
«وڭىردەگى شارۋاشىلىقتاردا قىزىلشا جيناۋ جۇمىستارى قىزا باستادى. سولاردىڭ ءبىرى – «گلاديۋس قاراتال» جشس. بۇل قوجالىقتا قازىر جالپى 300 گەكتاردان اسا سۋارمالى جەر بار. بيىل سونىڭ 150 گەكتارىنا ساپاسى جوعارى, شوپتەۋ جۇمىسىن قاجەت ەتپەيتىن «كونۆيزو سمارت» گيبريدى سەبىلدى. ناتيجەسى ويداعىداي. وعان اتباسىنداي قىزىلشانىڭ جەر بەتىنە ءوسىپ شىققانى دالەل. ءار گەكتارىنان 100-130 توننا ءونىم الىنادى دەپ سەنەمىز. شارۋاشىلىق اۋىسپالى ەگىس جۇيەسىن ساقتاۋعا ەرەكشە كوڭىل بولەدى. شارۋاشىلىق يەسى باعالى داقىلعا ارنالعان القاپ كولەمىن كەلەسى جىلى ودان سايىن ۇلعايتۋدى نيەت ەتىپ وتىر», دەدى.
كورمەدەن سوڭ سەمينار ءوز جۇمىسىن باستادى.
جيىندى وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرداۋلەت كەنەنباەۆ اشىپ, كۇن تارتىبىندە قارالاتىن نەگىزگى ماسەلەلەرمەن تانىستىردى. ءوز كەزەگىندە اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ابىلقايىر بەكسۇلتانوۆ, «گلاديۋس قاراتال» جشس جەتەكشىسى راحيم كاريموۆ, «فلوريمون دەپرە» كومپانياسىنىڭ وكىلى اناتولي تەن جانە جامبىل وبلىسى «اۋليەاتا» قانت قىزىلشاسى اسسوتسياتسياسىنىڭ توراعاسى ساحا ماناتوۆ, باسقا دا ازاماتتار ءسوز سويلەپ, اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنان جوعارى ءونىم الۋدا توپىراققا تىڭايتقىشتار بەرۋ, جەردى ساپالى تۇردە دايىنداۋ, تۇقىمدى ۋاقىتىلى سەبۋ, ساپالى ءونىم الۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋدىڭ قىرى مەن سىرىن, ءادىس-تاسىلدەرىن ءتۇسىندىرىپ, ءوز تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى.
ماماندار قانت قىزىلشاسى ءوندىرىسى مەن مەملەكەتتىك قولداۋلار, ونى وسىرۋدە جاڭا تەحنولوگيا – «كونۆيزو سمارت» گيبريدىنىڭ تيىمدىلىگى, قول كۇشىنسىز جوعارى ءونىم الۋ, سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن پايدالانۋ, بيوينجەنەريا سەلەكتسياسى تۋرالى جانە ەگىس كولەمىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى قانت قىزىلشاسى باعىتىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى بايقالىپ وتىرعانىن ايتتى. بۇعان قوسا ولار زاماناۋي تەحنولوگيالار مەن ساپاسى جوعارى تۇقىمداردى قولدانۋدىڭ ناتيجەسىندە كەيبىر شارۋاشىلىقتار گەكتارىنا 100 تونناعا دەيىن قانت قىزىلشاسى ءونىمىن جيناپ الىپ جاتقانىن, ياعني بۇل شارۋاشىلىقتاردى جىل سايىن قاجەتتى تۇقىمدار مەن مينەرالدى تيىڭايتقىشتار جانە ارزانداتىلعان جانار-جاعارماي, قارجى رەسۋرستارىمەن مەملەكەت پەن قانت زاۋىتى تاراپىنان قولداۋلاردىڭ جەمىسى ەكەنىن ءسوز ەتتى.
ەڭ سوڭىندا نۇرداۋلەت ساعادي ۇلى اۋىل شارۋاشىلىعى ايماقتاعى ماڭىزدى ەكونوميكالىق سالالاردىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتىپ, اسىرەسە باسىم داقىلداردىڭ كولەمىن ارتتىرۋ, قايتا وڭدەۋ سالاسى الەۋەتىن ۇلعايتۋ, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە كوڭىل ءبولىپ, وسى باعىتتا بىرلەسە جۇمىس اتقارۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ءتۇسىندىرىپ, وي قورىتتى.
جەتىسۋ وبلىسى
