KASE يندەكسى, ياعني قازاقستان اكتسيالار نارىعىنىڭ ينديكاتورى بيرجانىڭ رەسمي تىزىمىندەگى ءىرى, قارجىلىق تۇراقتى كومپانيالار شىعارعان ەڭ ءوتىمدى اكتسيالاردىڭ جالپى نارىقتىق قۇنىنىڭ وزگەرۋىن كورسەتەدى. وسى جىلدىڭ شىلدەسىندە بۇل يندەكستىڭ ءمانى 2,9%-عا ءوسىپ, ايدىڭ سوڭىنا قاراي 3 707 تارماقتى قۇرادى. وسى كەزەڭدە وكىلدىك قورجىن اكتسيالارىمەن مامىلەلەر كولەمى 14,9 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, ماۋسىم ايىنداعى كورسەتكىشتەردەن 68%-عا كوپ بولدى.
جەرگىلىكتى نارىقتاعى باسقا ينۆەستيتسيالىق قۇرالدارمەن سالىستىرعاندا اكتسيالار ينۆەستورلارعا باسەكەلەستىك ارتىقشىلىق بەرەدى. بۇلار مەملەكەتتىك باعالى قاعازدارعا سالىنعان ينۆەستيتسيالارعا قاراعاندا كوبىرەك كىرىستىلىككە قول جەتكىزە الادى. قازاقستان قور بيرجاسىندا 223 ەميتەنتتىڭ مەملەكەتتىك ەمەس باعالى قاعازدارى ساۋدالانادى. ونىڭ ىشىندە «حالىق بانكى», Kaspi, «بانكتسەنتركرەديت», Kcell ءموبيلدى وپەراتورى مەن «قازاقتەلەكوم» تەلەكوممۋنيكاتسيالىق كومپانياسى, KEGOC جۇيەلىك وپەراتورى, سونداي-اق «قازاتومونەركاسىپ», «قازترانسويل» جانە «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانيالارىنىڭ اكتسيالارى KASE يندەكسىن ۇسىنادى. وتكەن جىلى 9 يندەكس قورجىنى كومپانياسىنىڭ التاۋى ديۆيدەند تولەدى. نەگىزىنەن ولاردىڭ اكتسيالارىنىڭ كىرىستىلىگى – 5-6% توڭىرەگىندە. الدىڭعى شەپتە ‒ ءبىر اكتسياعا شاققانداعى كىرىستىلىكتىڭ شامامەن 15%-ى بار حالىق بانكى مەن ديۆيدەندتىك كىرىستىلىگى 7,1%-دى قۇرايتىن KEGOC. دەگەنمەن 15% ديۆيدەندتىك كىرىستىلىك اياسىندا حالىق بانكى ينۆەستورلارى ءبىر اكتسياعا تەك 25 تەڭگە پايدا الادى. 5% كىرىستىلىكپەن «قازترانسويل» قاعازدارىن ساتىپ العاندار ءبىر اكتسياعا 39 تەڭگە عانا يەلەنەدى. «قازمۇنايگاز» اكتسيونەرلەرىنىڭ كىرىسى شامامەن – 500 تەڭگە. ال «قازاقتەلەكوم», Kcell جانە «بانكتسەنتركرەديت» بىلتىر ءوز اكتسيونەرلەرىنە ديۆيدەندتەر تولەمەۋگە شەشىم قابىلدادى.
بۇل جاعدايدا «قازاقتەلەكومنىڭ» ديۆيدەندتەردى كەيىنگە قالدىرۋى 5G تەحنولوگيالارىن دامىتۋ ءۇشىن كومپانيانىڭ كۇردەلى شىعىندارىنىڭ سالدارى بولۋى مۇمكىن دەپ سانايدى ساراپشىلار. ۇسىنىلىپ وتىرعان ديۆيدەندتىڭ مولشەرى 3 038 تەڭگە, بۇل الدىڭعى تولەمنەن 15%-عا تومەن. «قازترانسويل» اق بىلتىر ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ ءبىر اكتسياعا 26 تەڭگە تولەۋ ۇسىنىسىمەن تاڭعالدىردى. بۇعان دەيىن ۇلتتىق كومپانيا ءبىر اكتسياعا 132 تەڭگە تولەگەنىن ەسكەرسەك, بۇل نارىق ءۇشىن كۇتپەگەن شەشىم بولعانى انىق. كومپانيا قارجىلىق پروبلەمالى «استراحان-ماڭعىشلاق» سۋ قۇبىرىن قايتا قۇرۋ مەن كەڭەيتۋ جوباسى ءۇشىن جەڭىلدىكتى وبليگاتسيالار شىعارعان. «قازمۇنايگازعا» كەلسەك, ۇلتتىق كومپانيا بۇل نارىقتا جاڭا ويىنشى سانالادى.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ساۋدا-ساتتىقتا بولشەك ينۆەستورلاردىڭ كوپتىگىنە بايلانىستى اكتسيالاردىڭ ءوزىن قالاي ۇستايتىنىن بولجاۋ قيىن بولعان. بىراق ينۆەستورلار قاعازداردى ساتپاۋدى ۇيعارعان. ديۆيدەندتەردىڭ سوڭعى مولشەرى كۇتىلگەن 328-410 تەڭگەدەن اسىپ, 491,71 تەڭگەنى قۇرادى. «قازاتومونەركاسىپ» اكتسيونەرلەرى مامىرداعى اكتسيونەرلەردىڭ جىلدىق جالپى جينالىسىندا (اججج) 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 774,88 تەڭگە ديۆيدەندتەر تولەۋدى بەكىتتى. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 11,6%-عا از. بىراق شەشىم كومپانيانىڭ ديۆيدەندتىك ساياساتىنا سايكەس كەلدى. وسىعان بايلانىستى تازا پايدانىڭ ءبىر اكتسياعا 1 342 تەڭگەگە دەيىن ءوسۋى تولەنگەن قاراجات دەڭگەيىنە تىكەلەي اسەر ەتكەن جوق. اعىمداعى ديۆيدەندتىك كىرىستىلىگى – شامامەن 6%. ايتا كەتۋ كەرەك, لوندون قور بيرجاسىندا جاھاندىق دەپوزيتارلىق قولحات ءۇشىن (جدق) تازا ديۆيدەندتەردىڭ مولشەرى (سالىقتاردى شەگەرگەندە) 1,7885 دوللار دەپ كورسەتىلگەن. Kaspi Bank بولسا ءتورت توقسان بويى ديۆيدەندتەر تولەپ كەلەدى. 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا فينتەح جالپى سوماسى 1 700 تەڭگەگە ءۇش رەت تولەم جاسادى, بۇل 2021 جىلعى ناتيجەدەن 1 771 تەڭگەگە از. ال «بانك تسەنتركرەديت» ديۆيدەندتەر تولەمەيدى دەپ كۇتىلۋدە. بىراق مەملەكەتتەن الىنعان اقشانىڭ قايتارىلۋىن ەسكەرە وتىرىپ, تولەم ىقتيمالدىعى جىل سايىن ارتىپ وتىر.
تۇراقتى ديۆيدەندتىك ساياسات ‒ كومپانيانىڭ تابىستىلىعىنىڭ, سەنىمدىلىگىنىڭ بەلگىسى. 2022 جىلى KEGOC جۇيەلىك وپەراتورى ءوز اكتسيونەرلەرىنە شامامەن 30 ملرد تەڭگە ديۆيدەند جىبەردى. ءار اكتسياعا ەسەپتەگەندە 116 تەڭگەدەن پايدا شىقتى. KEGOC اكتسيالارى جوعارى وتىمدىلىك ۇدەرىسى مەن ءوسۋ تۇراقتىلىعىن كورسەتتى. كومپانيانىڭ اكتسيالارى قور بيرجاسىندا ورنالاستىرىلعان ساتتەن باستاپ اكتسيالاردىڭ باعاسى ءۇش ەسەدەن اسا, 505 تەڭگەدەن 1 577 تەڭگەگە دەيىن ءوستى (2023 جىلعى شىلدە). وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كومپانيا 30,1 ملرد تەڭگە مولشەرىندە ديۆيدەندتەر تولەندى. جالپى, العاشقى حالىقتىق IPO-دان KEGOC جالپى سوماسى 218 ملرد تەڭگەدەن اسا ديۆيدەندتەر تولەدى. قاعازدار ورنالاستىرىلعان ساتتەن باستاپ اكتسيونەرلەر ءۇشىن كىرىستىلىك 316%-دى قۇرادى. KEGOC-تىڭ العاشقى حالىقتىق IPO ناتيجەسىندە سۇرانىس ۇسىنىستان 27%-عا اسىپ تۇسكەن.
KEGOC ەركىن اقشا اعىنىنا, تاريحي تومەن قارىز جۇكتەمەسى مەن تۇراقتى نەسيەلىك رەيتينگكە يە. نارىقتىڭ كاسىبي قاتىسۋشىلارىنىڭ بولجامى بويىنشا KEGOC اكتسيالارى ءبىر دانا ءۇشىن 1 845 تەڭگەگە دەيىن قىمباتتاۋى مۇمكىن. باعالاۋ كومپانيانىڭ وڭ قارجىلىق ەسەپتىلىگى, وپەراتسيالىق پايدانىڭ بيىل 72%-عا ارتۋى, بىرىڭعاي ساتىپ الۋشى تەتىگىنىڭ ەنگىزىلۋى جانە ونىڭ شەڭبەرىندە تاريفتەردىڭ وزگەرۋى سەكىلدى بىرقاتار قولايلى فاكتورعا نەگىزدەلگەن. بۇگىندە ەنەرگياعا سۇرانىس ۇنەمى ءوسىپ كەلە جاتقاندىقتان, ماگيسترالدى جاڭارتۋ, قوسىمشا كاپيتال تارتۋ, بۇل تاراپتا جان-جاقتى ىنتىماقتاستىق ورناتۋ وزەكتى. كومپانيانىڭ قور نارىعىنداعى باستى اكتيۆى ‒ ۇزىندىعى 27 مىڭ شاقىرىمعا جۋىقتايتىن ۇلتتىق ەلەكتر جەلىسى. ەنەرگيانى جەلىلەر ارقىلى بەرۋدى جانە ءوندىرۋ مەن تۇتىنۋدى تەڭەستىرۋدى قامتاماسىز ەتەتىن كومپانيانىڭ اكتسيالارى ءاردايىم ءوسۋ ۇستىندە. بيىل وڭتۇستىك ايماقتىڭ ەلەكتر جەلىسىن جانداندىرۋ جانە باتىس قازاقستاننىڭ ەنەرگوجۇيەسىن رەسپۋبليكا بەج-مەن بىرىكتىرۋ بويىنشا جۇمىس جالعاسىپ جاتىر.
