ماماندار شىلىم شەگۋ ادام اعزاسىنا كەرى اسەرىن تيگىزىپ, كوپتەگەن اۋرۋلاردىڭ تۋىنا سەبەپشى بولاتىندىعىن, بۇگىنگى كۇنى تەمەكى تۇتىنۋشىلار قاتارىن تولىقتىرىپ وتىرعان جاستار اراسىندا كاليان مەن ەلەكتروندىق تەمەكىلەردى قولدانۋ جيىلەنىپ كەتكەندىگىن ايتىپ كەلەدى.سونىڭ اسەرىنەن سوزىلمالى برونحيت, تۋبەركۋلەز جانە باسقا دا وكپە اۋرۋلارى اسقىنىپ وتىر. اتالعان ونىمدەردى قولدانۋشىلاردىڭ انتيدەنەسى ۆيرۋسقا قارسى تۇرا المايدى. سوندىقتان ادامدار اعزاعا اسەر ەتەتىن زياندى زاتتاردى پايدالانباعانى دۇرىس دەيدى حالەل دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكتەبى قوعامدىق دەنساۋلىق كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى ماقسوت قۇلجانوۆ.
دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ ستاتيستيكالىق مالىمەتىنە سۇيەنسەك, الەمدە 1 ملرد-تان استام ادام تەمەكى شەگەدى ەكەن. ولار جىلىنا 5,7 ملرد دانا تاباك ونىمدەرىن پايدالانىپ, 1 ملن توننا تەمەكى تۇقىلىن تاستايتىن كورىنەدى. دەمەك, ادامدار شىلىم شەگۋ ارقىلى ءوز دەنساۋلىعىمەن قاتار, قورشاعان ورتاعا جانە اينالاسىنداعىلارعا ايتارلىقتاي زاردابىن تيگىزىپ وتىر دەگەن ءسوز. ۇلتتىق تۇتىنۋشىلار ليگاسىنىڭ پرەزيدەنتى سۆەتلانا رومانوۆسكايا جاستاردىڭ قولدانىپ جۇرگەن ەلەكتروندى تەمەكىسى قاۋىپتى, تاباكتى قىزدىراتىن قۇرىلعىنىڭ ەلەكتروندى تەمەكى قۇرىلعىسىن قۋاتتاۋ كەزىندە جارىلىپ كەتۋ فاكتىسى ءجيى تىركەلەتىندىگىن جانە وعان مىندەتتى سەرتيفيكاتتىڭ جوقتىعىن ايتقان بولاتىن.
بۇعان دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ تەمەكىمەن كۇرەسۋ جونىندەگى نەگىزدەمەلىك كونۆەنتسياسىنداعى تاراپتار بويىنشا ەلىمىزدە 2006 جىلى بارلىق تەمەكى ونىمدەرىنە قولدانىلاتىن ساياسات پەن رەتتەۋ شارالارىندا جاڭا تەمەكى ونىمدەرى, ونىڭ ىشىندە قىزدىراتىن تەمەكى 2018 جىلى تەمەكى بۇيىمدارىنىڭ ءبىرى دەپ تانىلعان. دەرەكتەرگە قاراعاندا, ددۇ-عا مۇشەلىك ەتەتىن 200-گە تارتا مەملەكەتتىڭ 30-ىنا تەمەكى ءونىمىن تۇتىنۋعا تىيىم سالىنسا, ال 65 مەملەكەتتە قانداي دا ءبىر رەتتەۋ شارالارى ەنگىزىلىپ, 20 ەلدە تەمەكى قۇرامىنداعى نيكوتينگە بايلانىستى تەراپيالىق نەمەسە تۇتىنبالى تاۋار ءتارىزدى, 18 ەلدە تەمەكى ونىمدەرى رەتىندە, 31 ەلدە تۇتىنبالى تاۋار رەتىندە قولدانادى ەكەن.
جاقىندا پايداسىنان زيانى كوپ اتالعان ءونىمنىڭ باعاسىنا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. قارجى ءمينيسترى ء«فيلترلى, ءفيلترسىز تەمەكىلەرگە, پاپيروستارعا, سيگاريللاعا جانە قىزدىرىلاتىن تەمەكىسى بار ونىمدەرگە ەڭ تومەنگى بولشەك ساۋدا باعالارىن بەلگىلەۋ تۋرالى» بۇيرىقتىڭ جوباسىن جاريالاپ, وندا جيىرماعا تارتا ءتۇرى بار تەمەكى ونىمدەرىنە بيىلعى جىلدىڭ شىلدەسىنەن باستاپ جىل اياعىنا دەيىن 710 تەڭگە, كەلەر جىلى 770 تەڭگە شاماسىندا ەڭ تومەنگى بولشەك ساۋدا باعالارىن بەلگىلەۋ كورسەتىلگەن.
مينيسترلىك باعانىڭ وسۋىنە تەمەكى ونىمدەرىنىڭ اكتسيز مولشەرلەمەسى 14%-عا ۇلعايۋى, يمپورتتالاتىن شيكىزات پەن ماتەريالداردىڭ قىمباتتاۋى ءارى لوگيستيكانىڭ ەداۋىر كۇردەلەنۋى مەن ينفلياتسيا سەبەپ بولىپ وتىرعاندىعىن, سوعان بايلانىستى ۆەدومستۆو تەمەكى ونىمدەرىنە ەڭ تومەنگى بولشەك ساۋدا باعاسىن كوتەرۋدى ورىندى دەپ ەسەپتەيدى. بۇعان دەيىن دە 2022 جىلعى 11 شىلدەدەگى №135-VII زاڭىنا سايكەس, سالىق كودەكسىنە تەمەكى ونىمدەرىنە اكتسيز مولشەرلەمەسىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن كوتەرۋدى كوزدەيتىن وزگەرىستەر ەنگىزىلگەن. مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى مالىمدەگەندەي, ءفيلترلى تەمەكىگە قويىلعان تاريفتەر باعاسى مىڭ داناعا 2023 جىلى 14 100 تەڭگە, 2024-2025 جىلدار ارالىعىندا 15 900 تەڭگە, سيگاريللاعا اكتسيز مولشەرلەمەسى دە تەمەكىمەن تەڭەستىرىلدى. قىزدىرىلاتىن تەمەكىسى بار ونىمدەرگە اكتسيز مولشەرلەمەسى ولشەم بىرلىگىن كيلوگرامنان داناعا وزگەرتە وتىرىپ, تەمەكىگە اكتسيز ستاۆكاسىنىڭ 70% مولشەرىندە بەلگىلەندى. 2023 جىلى 9 870, 2024-2025 جىلدارى ارالىعىندا 11 130 تەڭگەنى قۇرايتىن بولدى. سونداي-اق «سالىق جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تۋرالى» قر كودەكسىن (سالىق كودەكسىن) قولدانىسقا ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ (سالىق كودەكسى) 43-بابىنا سايكەس, نيكوتينگە قاتىستى مولشەرلەمەلەردى ارتتىرۋ ماقساتىندا وزگەرىستەر دە ەنگىزىلگەن. كارتريدجدەردەگى, رەزەرۆۋارلارداعى جانە ەلەكتروندى تەمەكىدە قولدانۋعا ارنالعان باسقا ىدىستارداعى سۇيىقتىقتىڭ ءميلليليترى 53 تەڭگەدەن 55 تەڭگە ارالىعىندا.
سونىمەن قۇجاتتا كورسەتىلگەن وزگەرىستەر 19 مامىرعا دەيىن قوعام تالقىسىنا ۇسىنىلىپ وتىر.
