وتكەن عاسىردا ۇرپاقتاردى لاتىن ءالىپبيىنىڭ X, Y, Z ارىپتەرىمەن بەلگىلەۋ قالىپقا ەندى. Z بۋىنعا 1997-2012 جىلدار ارالىعىندا دۇنيەگە كەلگەندەر, ياعني قازىرگى جاستار مەن جاسوسپىرىمدەر كىرەدى. «Global Web Index» كومپانياسى «Gen Z» تۋرالى زەرتتەۋىنە 50 مەملەكەتتەن 900 مىڭ رەسپوندەنت قاتىسقان. ناتيجەسىندە, ينتەرنەت پايدالانۋشىلاردىڭ 73 پايىزىنىڭ ءوز ويىن, ەموتسياسىن ينتەرنەت-مەمدەر ارقىلى جەتكىزۋ وڭاي ءارى ءتيىمدى ەكەنى انىقتالدى.
(جۇمىس بەرۋشىنى تاڭداۋداعى ماڭىزدى كريتەريلەر)
سوڭعى ۋاقىتتا Z ۇرپاق اراسىندا «BeReal» فرانتسۋز الەۋمەتتىك جەلىسىنە قىزىعاتىندار قاتارى كوبەيگەن. بۇل پلاتفورما قولدانۋشىعا دوستارىنىڭ ءدال سول ساتتە نەمەن اينالىسىپ وتىرعانىن كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. زەرتتەۋشىلەردىڭ پايىمداۋىنشا, بيىل بۇل تەحنو-ءونىم جاستار اراسىندا ترەندكە اينالۋى مۇمكىن. الەۋمەتتىك جەلى دەمەكشى, جەتكىنشەكتەردىڭ 9/10-ى سمارتفون ارقىلى ءتۇرلى ويىندار وينايتىنى انىقتالعان. دەمەك مەتا-الەمنىڭ نەگىزگى اۋديتورياسى – جاستار.
Z ۇرپاقتىڭ 1990-2000 جىلعى سانگە قىزىعۋشىلىعى دا مامانداردىڭ نازارىنان تىس قالمادى. ولاردى سول كەزەڭدەگى ءبىر قاراعانداعى الاڭسىز, بەيقام ءومىر سالتى قىزىقتىرادى. ويتكەنى قازىرگى جاستاردىڭ كوپتەگەن سترەسسورلارعا تاپ بولاتىنى انىق. سودان بولار, ولاردىڭ قورشاعان ورتا تۋرالى الاڭداۋشىلىعى سوڭعى ۋاقىتتا 11%-عا كەمىگەن. سوندا دا كليمات پروبلەماسىنا قاتىستى بۇل بۋىننىڭ كوزقاراسى شەشىم قابىلداۋدا سەپ بولادى ەكەن.
بۇگىندە Z ۇرپاقتىڭ باسىم بولىگى وقۋدى اياقتاپ, جۇمىس ىستەپ ءجۇر. بىرنەشە جىلدان كەيىن ولاردىڭ ەڭبەك نارىعىنداعى ۇلەسى ەداۋىر ارتادى. «EmploymentHero» كومپانياسىنىڭ زەرتتەۋى جاستاردىڭ ەڭبەككە دەگەن كوزقاراسىنداعى 7 ەرەكشەلىككە نازار اۋدارادى: ولاردىڭ امبيتسياسى جوعارى بولعانىمەن, مانساپتا ىلگەرىلەۋىنە دەگەن سەنىمى تومەن; ولار كارەرا جاساۋ مۇمكىندىگىنىڭ جوقتىعى, تومەن جالاقى مەن ۇجىم مادەنيەتىنىڭ ناشار بولۋىنا بايلانىستى جۇمىسىن ءجيى اۋىستىرادى; جاس قىزمەتكەرلەر ءۇشىن جۇمىس ءتارتىبىنىڭ يكەمدى بولۋى (ونلاين جانە وففلاين) وتە ماڭىزدى; جاستاردىڭ تالاپتارىنا جۇمىس ورنىندا پسيحولوگيالىق كومەكتىڭ قولجەتىمدى بولۋى دا كىرەدى; ولار ءۇشىن «work-life balance», ياعني جۇمىس پەن جەكە ءومىر بالانسىن ساقتاۋ ماڭىزدى; قۇجات اينالىمىن تسيفرلاندىرۋدى كەرەك ەتەدى; وزدەرىنە ۇنايتىن جۇمىسقا عانا كىرگىسى كەلەدى.
اقش-تىڭ Z ۇرپاق وكىلدەرىن امەريكانىڭ باسقا دەرجاۆالارمەن باقتالاستىعى ەمەس, قورشاعان ورتا مەن ادام قۇقىعى ماسەلەلەرى كوبىرەك تولعاندىرادى ەكەن. «Carnegie» ورتالىعى جۇرگىزگەن زەرتتەۋگە سايكەس, رەسپوندەنتتەردىڭ جارتىسى ۇكىمەت قورشاعان ورتانى قورعاۋعا باسىمدىق بەرۋ كەرەك دەسە, 12%-ى قىتاي اگرەسسياسىن نازارعا الۋ كەرەك دەپ سانايدى. ولاردىڭ پىكىرىنشە, وزگە ەلدەرمەن تاتۋ قارىم-قاتىناس جاساۋ سىرتقى ساياساتتىڭ نەگىزگى باعىتىنا اينالۋعا ءتيىس.
«Randstad» اتتى جۇمىسقا ورنالاسۋ مەن جالدامالى قىزمەت جونىندەگى ءىرى كونسالتينگ كومپانياسى دامىعان 31 مەملەكەتتەگى 150 كومپانيادان مول دەرەك جيناقتاعان. ونىڭ ەسەبىنە سايكەس, Z بۋىنىنىڭ ءاربىر ەكىنشى وكىلى ءار الۋاندىق پەن ينكليۋزيانى قاجەت ەتەدى. ولاردىڭ 41%-ىنا ءار الۋاندىق پەن ينكليۋزيانىڭ جۇمىس تاڭداۋدا ۇلكەن ءرول اتقاراتىنى ءمالىم بولدى. ەندەشە, بۇل ۇرپاقتىڭ 39%-ى جۇمىس بەرۋشىدەن الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىكتى تالاپ ەتەتىنى تاڭ قالدىرماۋى كەرەك.
«Randstad» ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, 18-25 جاستاعى ادامدار ءالى دە ءداستۇرلى ىنتالاندىرۋ جولدارىن (جالاقىنى كوتەرۋ, قىزمەت بويىنشا جوعارىلاتۋ, ماراپاتتاۋ) قالاسا دا, ولاردىڭ ۇلەسى ازايىپ كەلە جاتىر. مىسالى, Z بۋىنىنا جاتاتىن رەسپوندەنتتەردىڭ 56%-ى ءۇشىن عانا جالاقى مەن الەۋمەتتىك تولەمدەر جۇمىس تاڭداۋدا ماڭىزدى فاكتور بولعان. كەستەدە كورسەتىلگەندەي, جاس ۇرپاقتىڭ تالاپتارى بۋمەرلەر, X ۇرپاق جانە ميللەنيالدارمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا تومەن. Z وكىلدەرىنىڭ 32 پايىزى ءۇشىن جۇمىس ورنىنىڭ ورنالاسقان جەرى ماڭىزدى كريتەري ەمەس ەكەندىگىنە قاراپ, ولاردىڭ موبيلدىلىگىن اڭعارا الامىز.
ستاتۋس-كۆونى بارىنشا وزگەرتۋگە تىرىسقان بۇل بۋىن قوعام مەن جاھان ماسەلەلەرىنە كوزقاراسى مەن ومىرلىك ۇستانىمدارىمەن ەرەكشە وزگەشەلەنەدى. Z ۇرپاقتان كەيىنگى ءوسىپ كەلە جاتقان بۋىن دا اعا ۇرپاقتاردىڭ جەتىستىكتەرى مەن تاجىريبەسىنەن ساباق الىپ, قوعامعا جاڭاشىلدىق اكەلەدى دەگەن ءۇمىت بار.
ايدانا امالبەكوۆا,
قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى
