قازاقستان – حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ بەلدى دە بەدەلدى ءارى بەلسەندى مۇشەسى

بيىلعى 2 شىلدەدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ديپلوماتيالىق قىزمەتىنىڭ قۇرىلعانىنا 22 جىل تولدى. بۇل داتا قازاقستاندىق ديپلوماتيانىڭ قالىپتاسۋىنا جول اشىپ قانا قويماي, ەلىمىزدىڭ جاڭا تاريحى سيمۆولدارىنىڭ بىرىنە اينالدى. سونىمەن قاتار, قازاقستان سۋبەكتىلىگىنىڭ  حالىقارالىق ارەنادا جاس تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە ورنىعۋىن قامتاماسىز ەتتى. قازاقستان پرەزيدەنتى ن.ءا.نازار­باەۆتىڭ جوعارى بەدەلى مەن كوشباسشىلىق قاسيەتتەرىنىڭ, سون­داي-اق, ەل ازاماتتارىنىڭ كەڭ قول­داۋىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان بۇگىنگى كۇنى حالىقارالىق قوعام­داس­ت­ىقتىڭ سەنىمدى جانە قۇرمەتتى مۇشەسى, تەگەۋرىندى ازاماتتىق ينس­تيتۋتتارى, دامىعان ەكونوميكاسى جانە الىس بولاشاققا ارنالعان جوس­پارلارى بار مەملەكەت بولىپ وتىر. پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ قازاق­ستان حالقىنا ارناعان بيىلعى جولداۋىندا «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندە جاڭا ءمىن­دەتتەر قويدى. ونىڭ باستى ماقساتى – ەلىمىزدى الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا قوسۋ. «دامىعان ەلدەر كلۋبىنا» كىرۋ ءبىز ءۇشىن قارا باستىڭ قامىن كۇيت­تەيتىن ەمەس, مەملەكەتىمىز بەن حالقىمىزدى جوعارى دامۋ دەڭ­گەيىنە شىعارا الاتىن ەۆوليۋ­تسيانىڭ جاڭا ساپالى ساتىسى ەكەندىگىن ءتۇسىنۋ وتە ماڭىزدى. مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەن­دەي, بۇل ماقسات قازاقستاننىڭ ۇلت­تىق يدەياسىنا اينالۋعا ءتيىس, ويتكەنى, وندا حالىقتى بىرىكتىرىپ, جۇ­مىلدىرا الاتىن زور الەۋەت جاتىر. العا قويىلعان ۇلى ماق­سات قانا قانداي دا ءبىر ۇلتتىڭ جاھاندىق باسەكەلەستىك پەن دامۋ جاعدايىندا شىنايى ىلگەرىلەۋىن قامتاماسىز ەتە الادى. سونىمەن قاتار, بۇل ماڭىز­دى مىندەتتى ورىنداۋ بارلىق مەم­لەكەتتىك, سونداي-اق, مەملە­كەت­تىك ەمەس ينستيتۋتتاردىڭ جانە ەڭ الدىمەن قازاقستاندىق ديپ­لو­ماتتاردىڭ جۇمىسقا جان-تانىمەن بەرىلۋىن تالاپ ەتەدى. سەبەبى, بۇل جۇمىستىڭ نەگىزىندە الەمدەگى الدىڭعى قاتارلى ەلدەردىڭ ەڭ وزىق تاجىريبەسى مەن ءبىلىمىن وزىمىزگە تارتۋ ماسەلەسى جاتىر. وسىعان وراي پرەزيدەنت ن.ءا.نازار­باەۆ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا قازاقستاندىق ديپلوماتيانىڭ رولىنە ەرەكشە ءمان بەرەدى جانە قازاقستاننىڭ دۇنيەجۇزىندەگى بارلىق مەملەكەتتەرمەن دوستىق قارىم-قاتىناسى مەن ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىعىن نىعايتا وتىرىپ, سىرتقى ساياسي قىزمەتكە ءجىتى كوڭىل بولەدى. * * * قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ 2014 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىنداعى بەلسەندى حالىقارالىق قىزمەتى بىرقاتار ماڭىزدى جانە جارقىن سىرتقى ساياسي ءىس-شارالارمەن ەستە قالدى. بيىلعى جىلدىڭ باسى­نان باستاپ مەملەكەت باسشى­سى­نىڭ قاتىسۋىمەن 50-دەن استام حالىقارالىق ءىس-شارا بولىپ ءوتتى. كاتار, باحرەين, مالايزيا, كورەيا رەسپۋبليكاسى, يتاليا, قىر­عىزستان, يوردانيا مەن البانيا ەل­دەرى­نىڭ باسشىلارى قازاقستانعا كەلىپ كەتتى. ەلباسى ءۇش شەتەلدىك ساپارعا – ەلىمىزدىڭ الدىڭعى قاتارلى ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالىق ارىپتەستەرى بولىپ سانالاتىن قىتاي, رەسەي جانە نيدەرلاندقا بارىپ قايتتى. جارتى جىلدىڭ ىشىندە پرەزي­دەنت ن.ءا.نازارباەۆ 11 ءىرى حالىق­ارا­لىق ءىس-شاراعا قاتىستى. اتاپ ايتساق: - دۇنيەجۇزىلىك داۆوس ەكونو­ميكالىق فورۋمىنىڭ جىل سايىنعى كەزدەسۋى; - سوچيدەگى XXII قىسقى وليم­پيا ويىندارىنىڭ اشىلۋ ءراسىمى; - جوعارى ەۋرازيالىق ەكونو­ميكالىق كەڭەستىڭ وتىرىسى; - گااگاداعى يادرولىق قاۋىپ­سىزدىك جونىندەگى سامميت; - ازيا دامۋ بانكى باسقارۋشىلار كەڭەسىنىڭ 47-ءشى جىل سايىنعى وتىرىسى; - ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستىڭ IV ءسامميتى; - VII استانا ەكونوميكالىق فورۋمى; - تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر ىن­تىماقتاستىعى كەڭەسىنىڭ IV ءسامميتى; - شەتەل ينۆەستورلارى كەڭەسى­نىڭ وتىرىسى جانە ت.ب. ۇلتتىق مۇددەلەردى ىلگەرى­لەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, ەلىمىزدىڭ شەتەلدەگى سىرتقى ساياسي قىزمەتىنىڭ اياسىن كەڭەيتۋ جونىندەگى جۇمىستار جالعاسا ءتۇستى. وسى جىلدىڭ باسىندا پرەزيدەنت قازاقستاننىڭ كۋۆەيت, مەكسيكا جانە ەفيوپيادا جاڭا ەلشىلىكتەرىن اشۋ جونىندەگى جارلىقتارعا قول قويدى. استانادا ورنالاسقان ديپلوما­تيالىق كورپۋستىڭ قۇرامى دا ءىشىنارا جاڭارتىلدى. قاڭتار ايىندا اۋعانستان, پاكىستان, نيدەرلاند, جاپونيا جانە وماننىڭ قازاقستاندا رەزيدەنتسيالارى بار ەلشىلەرى مەملەكەت باسشىسىنا وزدەرىنىڭ سەنىم گراموتاسىن تاپسىردى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاق­ستاندا اككرەديتتەلگەن شەتەلدىك ديپلوماتيالىق ميسسيالار باسشىلارىمەن جىل سايىنعى كەزدەسۋ تاجىريبەسى كوپشىلىككە تانىمال بولۋدا. پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ شەتەل­دىك ديپلوماتتارمەن اقپان ايىنداعى كەزەكتى كەزدەسۋى بارىسىندا مەملەكەتتىڭ بولاشاق دامۋ جوسپارلارى جونىندە وي ءبولىسىپ, جۋىردا قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2014-2020 جىلدارعا ارنالعان سىرتقى ساياسات تۇجىرىمداماسى اياسىنداعى ەلى­مىز­دىڭ باستى باسىمدىقتارىن اتاپ ءوتتى. * * * مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى سىرتقى ساياسي قىزمەتىندەگى وزەكتى ماسەلە قازاقستان, رەسەي جانە بەلارۋس ەلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانى ىلگەرىلەتۋ بولدى. استانادا وتكەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارت­قا قول قويۋ ءراسىمى قازاقستان تاريحىنىڭ جارقىن پاراعى بولىپ قالدى. مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, «ەۋرازيالىق ەكو­نوميكالىق كەڭەس ءبىزدىڭ ەلدەرى­مىزدىڭ ميلليونداعان ازاماتتارى ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشا­دى. بۇل – ەاەك-كە مۇشە مەم­لەكەت­تەر­دەگى بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن قو­لاي­لى جاعدايلار. بۇل – كاسىبي دەڭگەي مەن ەڭبەك ونىمدىلىگىن جو­عار­ىلاتۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى بولىپ سانالاتىن ەڭبەك رەسۋرس­تارى نارىقتارىنىڭ بىرلەستىگى. بۇل – ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ءاربىر مەملەكەتىنىڭ ءبىلىم بەرۋ قىزمەتى مەن الەۋمەتتىك ينف­راقۇرىلىمىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن بىردەي العىشارتتار قالىپ­تاستىرۋ». وسىلايشا, قازاقستان, رەسەي جانە بەلارۋس وندىرىستىك, عىلىمي جانە تەحنولوگيالىق الەۋەتى زور, تمد كەڭىستىگىندەگى ەڭ ءىرى 170 ميلليوننان استام حالقى بار بىرىڭعاي نارىقتى قالىپتاستىرىپ, ەكونو­ميكالىق ىقپالداستىقتىڭ جاڭا ساتىسىنا اياق باستى. وسى جەردە ەاەك – مۇشە ەلدەر­دىڭ تاۋەلسىزدىگىنە قول سۇقپاي­تىن جانە ولاردىڭ ەگەمەندىگىنە نۇقسان كەلتىرمەيتىن ەكونوميكالىق ءبىر­لەس­تىك ەكەندىگىن اتاپ كورسەتكەن ءجون. *** جاقىن جانە الىس شەتەلدەرمەن بەرىك, سىندارلى جانە ءوزارا ءتيىمدى ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردى نىعايتۋ مەملەكەت باسشىسى قىزمەتىنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىتى بولدى. رەسەي فەدەراتسياسىمەن ءوزارا ىقپالداسۋدىڭ ءداستۇرلى بەلسەندى سيپاتى ساقتالىپ كەلەدى. پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ءساۋىر ايىنداعى ماسكەۋگە ساپارى بارىسىندا ەكى مەملەكەت باسشى­لارى قازاقستان مەن رەسەي ارا­سىنداعى ماڭگىلىك دوستىق پەن وداق­تاستىق تۋرالى دەكلاراتسياعا سايكەس, ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى جان-جاقتى نىعايتۋعا باعىتتالعان جۇمىستاردى جالعاستىرا ءتۇسۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ايتتى. جو­عارى سەنىمدىلىك پەن تەڭ قۇقىق­تىق قاعيداتتارى نەگىزىندە ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستى نىعايتۋ ءۇشىن بىرلەسكەن جۇمىس جۇرگىزۋگە نيەتتەستىك ماقۇلداندى. بۇگىنگى ءبىزدىڭ قارىم-قاتىناس­تارى­مىزدىڭ نەگىزىندە ءتۇرلى باعىت­تاعى ەكونوميكالىق جوبالار, جوعارى عىلىمي قامتىمدى تەحنولوگيالاردى دامىتۋ, ەنەرگەتيكا, عارىش, ءبىلىم بەرۋ سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىق, سونداي-اق, سان عاسىرلىق تاريحتان تامىر تارتاتىن حالىقتارىمىز اراسىنداعى مادەني بايلانىستاردى نىعايتۋ ماسەلەلەرى جاتىر. بيىلعى جىلى ىنتىماقتاس­تىقتىڭ ازيالىق ۆەكتورى ەداۋىر قارقىن الدى. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنا مەملەكەتتىك ساپارى بۇل باعىتتاعى ماڭىزدى وقيعاعا اينالدى. قازاقستان مەن قىتاي ونەركا­سىپ, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, ترانزيتتىك ساۋدا مەن ەنەرگە­تيكا سالالارىندا بەلسەندى ىن­تى­­ماقتاستىق ورناتتى. ەكى ەل ارا­سىن­داعى عىلىم جانە ءبىلىم بەرۋ سالالارىنداعى ءوزارا ىقپالداستىق اۋ­قىمى قار­قىندى تۇردە ارتا تۇسۋدە. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قحر توراعاسى سي تسزينپينمەن مامىر­داعى كەلىسسوزدەرى ناتيجەسىندە جالپى سوماسى 8 ميلليارد دوللارعا جۋىق 15 ەكىجاقتى قۇجاتقا قول قويىلدى. قازاقستاننىڭ ونىمدەرىن الەم­­دىك نارىقتارعا ەكسپورتتاۋ ءۇشىن ليانيۋنگان پورتىنداعى تەرمينالدىڭ ءبىرىنشى كەزەگىن سالۋدى باستاۋ جونىندە ماڭىزدى ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزىلدى. بولاشاقتا بۇل جوبا قازاق­ستان­نىڭ كولىكتىك-لوگيستيكالىق الەۋەتىن دامىتۋ جونىندەگى جوس­پارلاردى ىسكە اسىرۋدا جەتەكشى ءرول اتقارادى دەپ كۇتىلۋدە. ينۆەستيتسيالىق ىنتى­ماق­تاستىق تۇرعىسىنان تاراپتار قازاقستاننىڭ ازيانىڭ ينفرا­قۇرىلىمدىق ينۆەستيتسيالار بانكىن قۇرۋعا قاتىسۋى جونىندە ۋاعدالاستى. قازاقستاننىڭ وڭتۇستىك كورەيا­مەن ءوزارا ارەكەتتەستىگى ناتيجەلى ىلگەرىلەۋ ۇستىندە. ماۋسىمدا وتكەن پرەزيدەنت پاك كىن حەنىڭ استاناعا ساپارى بارىسىندا ەنەرگەتيكا, اۆتوموبيل جانە ماشينا جاساۋ, قۇرىلىس, تاۋ-كەن ونەركاسىبى, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىم سالالارىندا جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جونىندە ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزىلدى. بۇگىنگى تاڭدا كورەي ارىپتەستەرى­مەن جالپى سوماسى 22 ميلليارد دوللار تۇراتىن بىرلەسكەن 15 يندۋستريالىق جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. سولاردىڭ ىشىندە بالقاش جەس-ءىن, اتىراۋ وبلىسىندا گاز-حيميا كەشەنىن سالۋ, «جامبىل» كەن ورنىن يگەرۋدى ايتۋعا بولادى. مالايزيا پرەمەر-ءمينيسترى ن.رازاكتىڭ استاناعا ساپارى كەزىندە دە جاعىمدى وزگەرىستەر بايقالدى. ساپار ناتيجەلەرى بويىنشا سوماسى 1 ميلليارد دوللاردان استام كوممەرتسيالىق كەلىسىمشارتتارعا قول قويىلدى. بيىلعى جىلى قازاقستاننىڭ اراب الەمى ەلدەرىمەن قارىم-قاتىناسىندا ايتارلىقتاي قارقىن الۋ بايقالدى. كاتار ءامىرى شەيح تاميم بەن حاماد ءال ءتانيدىڭ, باحرەين كورولى شەيح حاماد بەن يسا ءال حاليفانىڭ جانە يوردانيا كورولى ابداللا II بەن ءال-حۋسەيننىڭ استا­ناعا وسى جىلعى ساپارلارى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا پاراعىن اشىپ, ەلىمىزدىڭ كۇردەلى وڭىرلىك جانە حالىقارالىق ماسەلەلەردى شەشۋگە قوسقان ۇلەسى­نىڭ مويىندالعاندىعىن دالەلدەدى. 47 مەملەكەت پەن حالىقارالىق ۇيىم وكىلدەرى قاتىسقان ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستىڭ IV ءسامميتى (شانحاي) جالپىازيالىق ىنتىماقتاستىققا تىڭ سەرپىن بەردى. ول قاتىسۋ اۋقىمى جونىنەن كەڭەستىڭ دامۋ تاريحىنداعى ەڭ ۇلكەن فورۋم بولدى. سامميت كەزىندە كەڭەسكە ەكى جاڭا مۇشە – كاتار مەن بانگلادەش قوسىلدى, وسىلايشا اوسشك-گە قاتىسۋشىلار سانى 26-عا دەيىن ءوستى. بۇل تاعى دا قازاقستان باستا­ما­سىنىڭ ۋاقىتىلىعىن جانە قاجەت­تىلىگىن دالەلدەدى. پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ سام­ميتتىڭ جالپى وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە اوسشك نەگى­زىن­دە ازيا وڭىرىندەگى ەقىۇ بالاماسى – ازياداعى قاۋىپسىزدىك جانە دامۋ جونىندەگى ۇيىم قۇرۋدى ۇسىندى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ پىكى­رىن­شە, بۇل قادام اوسشك دەڭ­گەيىن كوتەرىپ قانا قويماي, كەڭەس­تى ازياداعى تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتەتىن تولىققاندى حالىقارالىق ۇيىمعا اينالدىرادى. *** مەملەكەت باسشىسى ەۋروپا ەل­دەرىمەن جانە اقش-پەن اۋقىم­دى ىنتىماقتاستىق اياسىن كەڭەيتۋگە ەرەكشە كوڭىل ءبولدى. 2014 جىلعى قاڭتاردا پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆتىڭ داۆوستاعى دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فو­رۋم­عا قاتىسۋى اياسىندا شۆەي­تسا­ريا فەدەراتسياسىنا ساپارى بولدى. بۇگىنگى كۇنى شۆەيتساريا قا­زاق­ستاننىڭ ەۋروپاداعى ەڭ ءىرى ساۋدا سەرىكتەستەرى تىزىمىندە جەتەك­شى ورىن الادى. ءبىزدىڭ ەلدە شۆەي­تساريالىق ەكونوميكانىڭ فلاگماندارى – «Algroup», «Rieter», «Glencore» جانە باسقا دا كومپانيالار جۇمىس جۇرگىزەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ شۆەي­تساريا پرەزيدەنتى د.بۋركحال­تەرمەن كەزدەسۋى بارىسىندا ساۋ­دا-ەكونوميكالىق, قارجى جانە بانك سالالارىنداعى ىنتى­ماقتاستىقتى دامىتۋ پەرسپەك­تي­ۆالارى تالقىلاندى. قازاق­ستان مەن شۆەيتساريانىڭ حالىق­ارا­لىق قارجى ينستيتۋتتارى جانە ۇيىمدارى اياسىندا ىقپال­داستىقتى تەرەڭدەتۋگە دايىن ەكەندىگى قۋاتتالدى. ەۋروپالىق كوميسسيانىڭ پرە­زي­دەنتى ج.بارروزۋمەن (داۆوستا) بول­عان كەزدەسۋ كەزىن­دە قازاقستان-ەۋ­روپا قارىم-قاتىناستارىن جاڭا ساپا­لى دەڭگەيگە شىعاراتىن قر-ەو كەڭەيتىلگەن سەرىكتەستىگى مەن ىن­تىماقتاستىعى تۋرالى كەلىسىمگە قول قويۋ ماسەلەسى بويىنشا كەلىسسوزدەر ۇدەرىسىن قارقىنداتۋ جونىندە ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزىلدى. سونىمەن قاتار, مەملەكەت باس­شىسى قر مەن ەو اراسىن­داعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتى­ماق­تاستىقتى تەرەڭدەتۋگە نەگىز بولاتىن قازاقستاننىڭ دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋى جونىندە كەلىسسوزدەردى جاقىن ارادا اياقتاۋ قاجەتتىلىگىن اتاپ ءوتتى. بيىلعى جىلى پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆتىڭ گااگاداعى يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى سام­ميتكە قاتىسۋى ماڭىزدى وقي­عاعا اينالدى. بۇل ەلىمىزدىڭ يادرو­لىق قارۋسىزدانۋ جانە تاراتپاۋ سالاسىنداعى جەتەكشى ءرولىن تاعى دا كورسەتتى. سامميت بارىسىندا مەملەكەت باسشىسى اقش, ۇلىبريتانيا, فرانتسيا جانە فينليانديا باسشىلارىمەن كەزدەسىپ, ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆا­لارى مەن كوكەيكەستى حالىقارالىق پروبلەمالاردى, سونىڭ ىشىندە ۋكراينا, ورتالىق ازيا, اۋعان­ستان, تاياۋ جانە ورتا شىعىستاعى جاعدايدى تالقىعا سالدى. اتاپ ايتقاندا, اقش پرەزي­دەنتى ب.وبامامەن بولعان كەزدەسۋدە استانا مەن ۆاشينگتون اراسىنداعى ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيالىق ءارىپ­تەستىكتىڭ بەرىكتىگى باسا ايتىلىپ, تاراتپاۋ جانە يادرولىق قاۋىپ­سىزدىكتى نىعايتۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى بىرلەسكەن مالىمدەمە قابىلداندى. الداعى ۋاقىتتا مەملەكەت­تەرىمىز اراسىنداعى ساۋدا-ەكو­نوميكالىق جانە ينۆەستي­تسيالىق باي­لانىستاردى كەڭەيتۋگە دەگەن ءوزارا مۇددەلىلىك كورىنىس تاپتى. اقش پرەزيدەنتى قازاقستاننىڭ جاقىن ارادا دسۇ-عا كىرۋىنە كومەك كورسەتىپ, قولداۋعا دايىن ەكەندىگىن ءمالىم ەتتى. مەملەكەت باسشىسى 1 شىلدەدەن باستاپ ەۋروپالىق وداقتىڭ توراعاسى قىزمەتىنە كىرىسكەن يتاليا­مەن قارىم-قاتىناستاردى دامىتۋعا ەرەكشە ءمان بەردى. بيىلعى ماۋسىمدا (بۋرابايدا) پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆپەن ءوت­كەن كەزدەسۋىندە يتاليا پرەمەر-ءمينيسترى م.رەنتسي ەو-نىڭ قازاقستانمەن جانە جالپى ورتا­لىق ازيا وڭىرىمەن ءوزارا ارەكەت­تەستىگىن جانداندىرۋعا ءريمنىڭ بارىنشا كومەكتەسەتىنىنە سەندىردى. يتاليا ۇكىمەتى باسشىسىنىڭ ساپارى ناتيجەسى بويىنشا تاراپتار بىرقاتار كوممەرتسيالىق كەلىسىمدەرگە قول قويىپ, ميلاندا ەكسپو-2015 جانە استانادا ەكسپو-2017 كورمەلەرىن وتكىزۋ ءجو­نىندە بىرلەسكەن ۇيلەستىرۋ جۇ­مىس­تارىن قولعا الۋعا ۋاعدالاستى. البانيا پرەمەر-ءمينيسترى ەدي رامانىڭ ەلىمىزگە تۇڭعىش ساپارىن ەۋروپا باعىتىنداعى تاعى ءبىر ماڭىزدى وقيعا رەتىندە ايتۋعا بولادى. قازاقستان-البانيا قارىم-قاتىناسىن بارىنشا ناتيجەلى ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن تاراپتار ەكى مەملەكەت اراسىنداعى ىسكەرلىك بايلانىستاردى جانداندىرۋ, سونداي-اق, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق سالاسىنداعى نەگىزگى كەلىسىمدەردى دايىنداپ, ولارعا قول قويۋ جونىندە ۋاعدالاستى. حالىقارالىق احۋالدىڭ كۇردەلى­لىگى جاعدايىندا مەملەكەت باسشىلارى جاھاندىق ساياساتتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن شەشۋگە باسا كوڭىل اۋداردى. اتاپ ايتقاندا, ۋكرايناداعى شيەلەنىس ورشىگەن العاشقى كۇندەردەن باستاپ-اق قازاقستان پرەزيدەنتى بۇل ەلدەگى داعدارىستى رەتتەۋ جونىندە قولايلى شەشىمدەر ىزدەستىرۋگە بەلسەنە قاتىستى. ۋكرايناداعى وقيعالارعا بايلانىستى جاعدايدىڭ شيەلەنىس­كەن كەزەڭىندە پرەزيدەنت ن.ءا.نا­زارباەۆ اقش, رەسەي, گەرمانيا, ۇلىبريتانيا جانە باسقا دا بىرقاتار ەۋروپا مەملەكەتتەرى باسشىلارىمەن تەلەفون ا­ر­قىلى سويلەستى. بۇل مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىك بەدەلىن جانە شىعىس پەن باتىس اراسىنداعى ۇنقاتىسۋدى دامىتۋداعى ەرەكشە ءرولىن دالەلدەپ شىقتى. جالپى العاندا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2014 جىلدىڭ 1-ءشى جارتىجىلدىعىنداعى سىرتقى سايا­سي قىزمەتى ۇلتتىق مۇددەلەردى ىلگەرىلەتۋگە جانە قازاقستاننىڭ حالىقارالىق تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جولىنداعى سەنىمدى جانە جاۋاپتى سەرىكتەس رەتىندەگى ۇستانىمىن نىعايتا تۇسۋگە سەپتىگىن تيگىزدى. 2014 جىلدىڭ الداعى جارتى­جىل­دىعىنا جوسپارلانعان ءىرى حالىقارالىق ءىس-شارالار اراسىنان شىۇ-عا مۇشە ەلدەر مەملەكەت باسشىلارى كەڭەسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىن, كاسپي ماڭى ەلدەرى باسشىلارىنىڭ ءسامميتىن, قر-رف وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىعى فورۋمىن, تمد-عا مۇشە ەلدەر مەملەكەت باسشىلارى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىن, يران پرەزيدەنتى ح.ءرۋحانيدىڭ, چەحيا پرەزيدەنتى م.زەماننىڭ, قىرعىزستان پرەزي­دەنتى ا.اتامباەۆتىڭ, فرانتسيا پرەزيدەنتى ف.وللاندتىڭ قازاق­ستانعا ساپارلارىن, سونداي-اق, قا­زاقستان باسشىسىنىڭ تۇرىك­مەنستانعا ساپارىن ءبولىپ كورسەتۋگە بولادى. قازاقستاننىڭ دسۇ-عا كىرۋى, ەۋرووداقپەن كەڭەيتىلگەن ءارىپ­تەستىك تۋرالى كەلىسىمدى ازىرلەۋ, ەلىمىزدىڭ بۇۇ قك-ءنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەلەرى قۇرامىنا سايلانۋى, سونداي-اق, ەاەو تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ جونىندەگى كەلىسسوزدەر ۇدەرىسىن اياقتاۋ ىسىنە ءجىتى كوڭىل بولىنەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەتەك­شىلىگىمەن جوعارىدا اتالعان جانە باسقا دا سىرتقى ساياسي مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ قازاقستاننىڭ حالىق­ارالىق شەبىن كۇشەيتۋگە, مەملەكەتتىلىكتى جانە تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋعا, سونىمەن قاتار, «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى شەڭبەرىندە ەلىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋى ءۇشىن قاجەتتى سىرتقى قولايلى جاعدايلار تۋعىزۋعا مۇمكىندىك بەرەرى ءسوزسىز. ەرجان قازىحانوۆ.