مەكتەپ • 10 ءساۋىر, 2023

بالالار قاتىگەزدىگى: ءىس ناسىرعا شابا ما؟

1003 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

جۋىردا الەۋمەتتىك جەلىدە كورگەن جاننىڭ توبە شاشىن تىك تۇرعىزار بىرنەشە ۆيدەو جاريالاندى. اتا جاۋىن جەڭگەندەي ەكىلەنىپ, قاتارلاستارىنىڭ باسىنان تەۋىپ جاتقاندار قوعامدى شوشىتتى. وقيعانىڭ ءبىرى – قازالى اۋدانىنىڭ ورتالىعىندا بولعان. سونداعى №266 جانە №70 مەكتەپ بالالارى اراسىنداعى ەرەگەستىڭ سوڭى وسىنداي جاعدايعا ۇلاسىپتى.

بالالار قاتىگەزدىگى: ءىس ناسىرعا شابا ما؟

6 ءساۋىر كۇنى بول­عان توبەلەستەن كەيىن ءولىمشى بولىپ تاياق جەگەن بالا اۋداندىق اۋرۋحاناعا تۇسەدى. ەڭ قىزىعى, دارىگەرلەردىڭ حابارى بويىنشا جەتكەن پوليتسەيلەر «باس جارىلسا – بورىك ىشىندە, قول سىنسا – جەڭ ىشىندە» دەگەن بولۋى كەرەك, بالانىڭ «ساياباقتا تايىپ جىعىلدىم» دەگەنىنە «سەنە» سالىپتى. ارتىنشا توبەلەستىڭ ۆيدەو­سى جاريالانىپ, قوسىمشا تەكسەرۋ جانە الەۋمەتتىك جەلىلەرگە مونيتورينگ جۇرگىزۋ ناتيجەسىندە, بۇل ءىس قىلمىستىق كودەكستىڭ 293-بابىنىڭ 2-بولىگىمەن تىركەلىپ, 7 ءساۋىر كۇنى وقۋشىنى سوققىعا جىققاندار اۋداندىق پوليتسيا بولىمشەسىنە جەتكىزىلەدى.

جالپى, وسى كۇنى قازالى اۋدانىن­دا بالالار مەن جاستار اراسىندا توپ­تاسىپ توبەلەسۋ تىيىلماي تۇر. بىراق ءتيىستى ورىندار تاراپىنان سونى بول­دىر­ماۋدىڭ, الدىن الۋدىڭ شاراسى بايقالىپ جاتقان جوق. جامان ادەتتىڭ جۇق­­قىش كەلەتىنى راس ەكەن. وسى جا­قىن­دا عانا قىزىلوردا قالا­سىندا دا №217 مەكتەپ وقۋ­شى­لارى اراسىندا توبەلەس بولىپ, جاسوسپىرىمدەردىڭ سۋىق قا­رۋ قولدانعانى بەلگىلى بولدى. ار­تىنشا بايقوڭىر قالاسىنداعى №275 مەكتەپ بالالارى دا ءبىر-بىرىنە جۇدىرىق جۇمساعان. جالاعاش كەنتىندە دە ەكى مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىندا جان­جال شىققان. قازالى اۋدا­نىندا جاسوس­پىرىمدەر اراسىنداعى توبەلەس بەلگىلى بولا سالىسىمەن, وبلىس اكىمى نۇر­لى­بەك نا­لى­باەۆ شۇعىل جيىن وتكىزدى. وب­­لىس اكىمىنىڭ ورىنباسارلارى, قالا, اۋدان اكىمدەرى, پوليتسيا دە­پار­تامەنتىنىڭ باسشىلىعى قاتىس­قان جيىندا ايماق باسشىسى قازالىدا بۇعان دەيىن دە جاپپاي توبەلەس بولعانىن اتاپ ءوتىپ, وسىندايعا جول بەرگەن اۋدان اكىمى مەن جەرگىلىكتى پوليتسيانىڭ ارەكەتسىزدىگىن قاتاڭ سىنعا الدى. جيىندا پوليتسيا دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى شامشيدين ءاميتوۆ, وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى مەيرامبەك شەرماعانبەت, قى­­زىل­وردا قالاسى, قازالى جا­نە جالاعاش اۋداندارىنىڭ اكىم­­دەرى جاعدايعا بايلانىس­تى تۇسىنىك بەردى. وبلىس اكىمى بۇل وقيعا جاستاردى الەۋ­مەت­تەن­­دىرۋ باعىتىنداعى شارا­لار­دىڭ جەتكىلىكسىزدىگىن, تاربيە جۇمىس­تارى تەك ەسەپ بەرۋ ءۇشىن وتكىزىلەتىندىگىنىڭ كورىنىسى ەكەن­دىگىن ايتتى. ۇنەمى وقيعانىڭ سالدارىمەن كۇرەسەتىن جاۋاپتىلار وسىنداي وقىس جاعدايدىڭ الدىن الۋدى ءالى ۇيرەنە الماي كەلە جاتىر.

وبلىستان كەيىن قازالىدا دا اۋدان اكىمى, وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى باسشىسى مەن وب­لىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى جەتەكشىلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن پروفي­لاكتيكالىق جيىن ءوتتى. اۋداندىق پوليتسيا ءبولىمى­نىڭ باستىعى بولات كابيزوۆ­تىڭ ايتۋىنشا, قازىر بۇزاقى­لىق بابى بويىن­شا تەرگەۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. ءتىپتى 9-11 سىنىپ وقۋشىلارى اراسىنداعى جان­جال­عا بايلانىستى وبلىستان قوسىمشا كۇشتىڭ شاقى­رىلۋى قازالىدا جاسوسپىرىمدەر اراسىن­داعى تەكەتى­رەس­تىڭ قانشالىقتى تەرەڭدەپ كەتكەنىن كورسەتىپ تۇر.

بۇعان دەيىن مۇنداي جيىندار الدە­نەشە مارتە وتكىزىلگەن. بىراق باسقوسۋ ۇيىمداستىرعاننان ماسەلە شەشىلسە, جاس­تار اراسىنداعى جانجال مۇنشا ۋشىقپاس ەدى عوي. قازالى اۋدا­نىنىڭ اكىمى مۇحتار ورازباەۆ وتكەن ىسكە وكىنىش ءبىلدىرىپ, ونىڭ الدىن الۋ باعىتىندا ارەكەتسىز قالعان مەكتەپ باسشىلىعىن سىنعا الدى. ۇيدەگى اتا-انا تار­بيەسىنەن بولەك ۇستازداردىڭ باقىلاۋى, جاۋاپكەرشىلىگى وسى جاعدايدا السىزدىك تانىتىپ وتىرعانىن ايتتى. قۇلاپ جاراقات العان بالا مەن توبەلەستە سوققى العان وقۋشىنىڭ جاعدايىن اجىراتا الماۋ قاتەلىك. سوندىقتان دا تەرگەۋ بارىسىندا كىنالىلەرگە اياۋشىلىق تانىتپاي, زاڭ اياسىندا شارا قولدانۋ قاجەت.

ال وبلىستىق ءبىلىم باسقارما­سىنىڭ باسشىسى مەيرامبەك شەرماعامبەت بۇعان دەيىن قولعا الىنعان تاربيەگە بايلانىستى جۇمىستاردىڭ زايا كەتكەنىنە وكىنىش ءبىلدىردى.

– وتكەندە عانا وسى زالدا اۋدان اكتي­ۆىمەن, اقساقالدارىمەن تاربيە ماسە­لە­سىنە بايلانىس­تى ءتالىمدى سەمينار وتكىزگەن ەدىك. بالا تاربيەسىن جەتىلدىرىپ, ولاردىڭ قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساۋىنا جول بەرمەۋ تەتىكتەرىن تالقىلاپ, ءتيىمدى ادىستەردى ەن­گىز­دىك. سوعان قاراماستان وسى كۇنگە دەيىن ءبىلىم مەن تاربيە تۇر­عىسىنان وڭىردە ۇلگى رەتىندە كورسەتىلىپ جۇرگەن اۋداندا كەلەڭ­سىز جايت ورىن الىپ وتىر. بۇل مەكتەپ باسشىلارىنىڭ بولعان جاعدايدى جاسىرىن ۇستاپ, جاع­دايدى دەر كەزىندە بايانداماۋىنان, وقيعاعا لايىقتى تالداۋ جاساماۋىنان ۋشىعىپ كەت­كە­نىن جاسىرا المايمىز. ال دي­رەكتوردىڭ بىرنەشە ورىنباسارى ءار سىنىپتاعى ءبىر-ەكى بالاعا اسەر ەتۋشى فاكتوردى نەگە زەرتتەمەگەنى تاڭدانىس تۋدىرادى. سونىڭ الدىن الماعاننان كەيىن مۇنداي جاعداي قايتالانا بەرەدى, – دەدى ول.

جالپى, قاشاندا بالالار اراسىندا كەلىسپەۋشىلىكتىڭ بولاتىنى بەلگىلى. بىراق جەتكىنشەكتەر سونى نەگە جۇدىرىق ارقىلى شەشۋگە ۇمتىلادى؟ جالپى مۇنداي جاعدايدىڭ جاۋاپكەرى كىم؟

– جانتۇرشىگەرلىك ۆيدەونىڭ استىنا «جانجالدىڭ الدىن الۋ شارالارىن نەگە مەكتەپ قول­عا الۋ كەرەك؟» دەگەن پىكىر قال­دىر­عاندار كوپ ەكەن. ددۇ زەرتتەۋ­لەرىنە سۇيەنسەك, ءبىلىم بەرۋ ۇيى­مى – پرو­فيلاكتيكالىق شارالار ءتيىمدى وتكىزىلەتىن ورىننىڭ ءبىرى. مەكتەپ – بالا ومىرىندەگى ءتۇر­لى پروبلەما تالقىلاناتىن ورىن, ونىڭ بويىنداعى كەز كەل­گەن وزگەرىستى ءبىلىم بەرۋ ۇيى­مىن­­داعى مۇعالىمنەن باستاپ ديرەك­­تورعا دەيىن باقىلاي الادى. جاسى­راتىنى جوق, بۇل رەتتە اكە-شەشە­نىڭ دە تاربيە تىزگىنىن قولدان شىعارىپ العانى بايقالادى. كەي ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى اتا-انالارمەن جۇمىس جاساعىسى كەلگەنمەن كادىمگى جينالىسقا كەلەتىن اكە-شەشەنى ساۋساقپەن ساناپ الۋعا بولاد­ى عوي. جاۋاپكەرشىلىكتى ءبىر-بىرىمىزگە ىسىرماي, كەرىسىنشە بىرىگىپ «وسىنداي ولقىلىق قالاي كەتتى؟» دەگەندى ويلاسقان ءجون, – دەيدى پسيحولوگ سىمبات ءابدى­راحمانوۆا.

قىسقاسى, قازالىداعى وقىس وقيعا قوردالانىپ تۇرعان كوپ ماسەلەگە قوزعاۋ سالىپ كەتتى. قا­زىر بارلىق اۋداندا اكىمدىك پەن ءبىلىم بولىمدەرى تاراپىنان تۇنگى رەيدتەر ۇيىمداستىرىلىپ, بالالار اراسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىسى باستالدى.

ال الگى كورىنىس الەۋمەتتىك جە­لىنى ءالى شارلاپ ءجۇر. الدا وسىن­­داي وقيعا قايتالانباسا ەكەن.

 

قىزىلوردا وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار