كونە شاھار كەلبەتى جاقسارا تۇسسە...
ۇلى جىبەك جولى بويىنداعى تاراز – ەلىمىزدەگى ەڭ ەجەلگى شاھارلاردىڭ ءبىرى. ءبىر قاراعاندا, كوك جەلەك كومكەرگەن, كوشەلەرى تازا, تابيعاتى جانعا جايلى سايالى شاھار بولىپ كورىنەتىنى دە راس. شىنى دا سول. سوڭعى جىلدارى 12, 13-شاعىن اۋدان بوي كوتەرىپ, تۇڭعىش پرەزيدەنت ساياباعى, «اناعا تاعزىم» مونۋمەنتى, ايشا ءبيبى, اسقار توقپانوۆ, اۋليەاتا ەسكەرتكىشتەرى تۇرعىزىلدى. ء«بىز بىرگەمىز» مونۋمەنتى, تاراز تەمىر جول بەكەتى مەن ورتالىق كوشەلەر جاڭعىرتىلدى. بىرقاتار جاڭا گۇلزار پايدا بولدى. جول جيەكتەرىنە اسەم گۇلدەر وتىرعىزىلاتىن بولىپ ءجۇر. مۇنىڭ ءبارى, ارينە, قالا تۇرعىندارىن قۋانتادى.
بىراق ءبىزدىڭ نەگىزگى ايتپاعىمىز بۇل ەمەس. بۇگىندە قالاداعى ساۋلەتشىلەر جۇمىسىنا كوڭىلىمىز تولمايدى. بىرەۋلەر قۇددى ولاردىڭ قولدارىن بايلاپ, اياقتارىنان شالىپ وتىرعان سەكىلدى. الدە ادەمى ۇلگىدەگى عيماراتتار جوبالاۋعا قارىم-قابىلەتتەرى مەن بىلىكتىلىكتەرى جەتپەي مە ەكەن؟ ماسەلەن, ورتالىقتاعى كەيبىر الەۋمەتتىك نىساندار جاتتاندى, تاپتاۋرىن ۇلگىدە بوي كوتەرىپ جاتىر. وسىندايدا ساۋلەت ونەرىندەگى جاڭاشىلدىقتار قولدانىلسا, تاراز قازىرگىدەن الدەقايدا اجارلانا تۇسەر ەدى دەگەن وي كەلەدى. «استانا», «بايتەرەك» شاعىن اۋداندارىنداعى عيماراتتار سۇرەڭسىز.
13-شاعىن اۋدانداعى كوپپاتەرلى ۇيلەر ىعى-جىعى ورنالاسقان. كەيبىر ۇيلەردە بالكون, لودجيا دەگەندەر اتىمەن جوق. «قولىنان كەلگەندەر قونىشىنان باسىپ», بوس جاتقان جەرلەر دەگەن جەلەۋمەن سكۆەرلەر مەن بالالار الاڭىنا دەيىن يەمدەنىپ, جاتاعان ۇيلەردى بالالاتىپ جاتىر. جولىن تاپقان پىسىقايلار ونسىز دا ەنسىز كوشەلەردى ودان سايىن تارىلتىپ, ەسكى عيماراتتار بۇيىرىنەن قوسامجارلاپ دۇكەن, ءدامحانا, ءدارىحانا سالىپ تاستاعان. ونداي جاپسارلاستىرا سالىنعان قۇرىلىستاردىڭ كەيبىرى, ءبازبىر مەكەمەلەر مەن جەكەلەگەن ۇيلەر جاياۋ جۇرگىنشىلەر جۇرەتىن تابانجولداردى دا مەنشىكتەپ الىپ, ءوز پايدالارىنا جاۋىپ تاستاعان. مۇنداي سوراقىلىققا نەگە جول بەرىلەتىنىنە تاڭ-تاماشا قالعاننان باسقا امالىمىز جوق. قالانىڭ باس جوسپارى بەكىتىلگەندە, وعان جاۋاپتىلار قايدا قاراعان دەگەن دە وي مازالايدى.
س.بولاتبەكوۆ,
م.ساياقوۆ
تاراز
800 تەڭگەگە تۇسكى اس ىشەسىز
حاتىمىزدىڭ تاقىرىبىنا قاراپ كەيبىرەۋلەر «بۇل نە قىلعان باتپان قۇيرىق» دەپ ويلاپ قالۋى مۇمكىن. نارىقتىق قاتىناستار جۇيەسىنىڭ بەلەڭ الىپ, اركىم ءوز باسىن كۇيتتەپ كەتكەن مىنا زاماندا جۇرەگىنە قاناعات سەزىمى ۇيالاعان يماندى جاندار دا جوق ەمەس ەكەن. سولاردىڭ ءبىرى – ءوز پايداسىنان گورى باسقالارعا قولىنان كەلگەنشە جاقسىلىق جاساۋعا تىرىساتىن, ادال كاسىبىمەن نەسىبەسىن ايىرىپ جۇرگەن قولى اشىق, قاناعاتشىل جان اقمارال بايعۇتوۆا دەگەن قىزىمىز. ءىرى مەگاپوليس – شىمقالادا تۇراتىن جەكە كاسىپكەردىڭ ءدامحاناسىنا بارساڭىز, نەبارى 800 تەڭگەگە تۇسكى اس ىشەسىز.
قولى اشىق, قايىرىمدى, جۇزىنەن يمان شۋاعى توگىلىپ تۇرعان ازاماتشا دەگەندى ەستىگەندە, تاڭ قالعانىمىز راس. «جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت – نۇرى تاسىسىن» دەگەندەي, جاستىعىنا قاراماي كوپشىلىكتىڭ قۇرمەتىنە بولەنىپ, اق العىستان القا تاققان قايىرىمدى جاستى باسقالارعا ۇلگى ەتۋ ماقساتىندا ءوزى اتتاس ءدامحاناسىنا ىزدەپ بارعان بولاتىنبىز. ۇلكەن جولدىڭ بويىندا ورنالاسقان اياداي عانا ءدامحانا ەكەن. ءىشى تاپ-تۇيناقتاي, جيناقى, تازا. كەلۋشىلەردى كوپ كۇتتىرمەي, مادەنيەتتى قىزمەت كورسەتۋگە كوڭىل بولىنەتىنى بىردەن اڭعارىلادى.
«ۇيادا نە كورسەڭ, ۇشقاندا سونى ىلەسىڭ» دەمەي مە اتام قازاق. مۇنى ايتىپ وتىرعان سەبەبىمىز – اكەسى قۇرمانالى مەن اناسى ايسۇلۋ وزگە دە ۇل-قىزدارىمەن بىرگە اقمارالدىڭ دا بويىنا جاستايىنان باردى قاناعات ەتۋگە, قولدان كەلسە باسقالارعا جاقسىلىق جاساۋعا, قامقور قولىن سوزۋعا تاربيەلەدى. ەرلى-زايىپتى قاجىلار ءالى دە بولسا ەڭبەكتەن قول ۇزبەي, مۇقتاج ازاماتتارعا قولۇشىن سوزۋدى داعدىعا اينالدىرعان.
ءبىز اقمارالدان اس ءمازىرىنىڭ ارزاندىعىنا نە سەبەپ بولعاندىعىن سۇرادىق.
«نەگىزىنەن مۇندا شاعىن زاۋىتتار مەن جەكە يەلىكتەگى تسەحتاردىڭ جۇمىسشىلارى كەلەدى. حالقىمىزدا «قولىڭنان كەلىپ, مۇمكىندىگىڭ بولىپ جاتسا, وزگەلەردەن قولقايىرىڭدى اياما» دەگەن بار ەمەس پە؟ باردى قاناعات ەتىپ, جاقسىلىق جاساۋعا ۇمتىلۋ جاستايىمىزدان قانعا سىڭگەن قاسيەت بولسا كەرەك. بۇدان ەكى جىل بۇرىن تۇسكى استىڭ قۇنى 500 تەڭگە بولاتىن. قىمباتشىلىققا بايلانىستى ونى ءسال وسىرۋگە تۋرا كەلدى. قازىرگى كەزدە ءبىر تاعامعا 800 تەڭگە اقى الامىز. ال نان, سالات, شاي تەگىن بەرىلەدى. قانشا السا دا ءوز ەركى», دەيدى ءدامحانا يەسى.
باردى قاناعات تۇتقان جاننىڭ ىسىنە بەرەكە بەرسىن, دەپ تىلەدىك.
كارىباي امزە ۇلى,
زەينەتكەر
شىمكەنت
بالدىرعاندارعا ارنالعان كىتاپ
قازىر ەلىمىزدە مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالارعا قازاقشا حات تانۋدى, كىتاپ وقۋدى جەڭىل ۇيرەتەتىن ادەبيەت تە, ادىستەمە دە جوق. استانانىڭ باس كىتاپحانالارىنان دا مۇنداي كىتاپتى ىزدەسەڭ, تاپپايسىڭ.
امەريكا ۇلگىسىمەن دايىندالعان, بالدىرعاندارعا ارنالعان, ولاردى قازاق تىلىندە كىتاپ وقۋعا ەلىكتەتەتىن ءتۇرلى-ءتۇستى سۋرەتتەرىمەن قوسا ورنەكتەلگەن, پاراقتارى جىرتىلمايتىن قالىڭ قاتتى قاعازدان تۇپتەلىپ جاسالعان ادەمى كىتاپتار باسپادان شىعىپتى!
كەزىندە اقش-تا جۇرگەندە نەمەرەلەرىم وسىنداي ۇلگىدەگى اعىلشىن تىلىندەگى كىتاپتاردى قىزىعىپ, ەشبىر جالىقپاي قايتا-قايتا وقىعانىن كورگەن كەزدە, قازاق تىلىندە وسىنداي كىتاپتار قاشان شىعار ەكەن دەپ ارمانداپ ەدىم.
بوستون قالاسىندا ءزاۋلىم عيماراتتا ورنالاسقان بالالارعا ارنالعان وسىنداي كىتاپتار قورى بار ارنايى كىتاپحانالاردى دا كورگەن بولاتىنمىن.
بۇعان دا جەتتىك. قۋانىپ وتىرمىن! كىتاپتىڭ ءتىلى جەڭىل, سويلەمدەرى قاراپايىم دا قىسقا سوزدەردەن قۇرالعان. بالالار ءسۇيسىنىپ قارايتىن سۋرەتتەرى ويلانۋعا جەڭىل ءبىر عانا قىسقا سويلەممەن تۇسىندىرىلەدى.
كىتاپ مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالارعا ارنالعان, سونداي-اق مەكتەپتىڭ باستاۋىش سىنىپتارىنىڭ وقۋشىلارىن دا كىتاپتى ءسۇيىپ وقۋعا ىنتالاندىراتىن جەڭىل وقۋ قۇرالى! ال كىتاپتى ءسۇيىپ وقۋعا بەيىمدەلگەن بالانىڭ قالتافونعا ەلىكتەمەيتىنىن دە بايقاۋعا بولادى. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى بۇل ۇردىسكە باستى نازار اۋدارىپ, مۇنداي كىتاپتاردىڭ كوپتەپ باسىلۋى مەن تارالۋىنا قولداۋ كورسەتسە دۇرىس بولار ەدى.
ءمۇتالاپ ابساتتاروۆ
استانا
