وتىرىس جۇمىسىنا مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارى ماسەلەلەرىنە جەتەكشىلىك ەتەتىن جۇمىس توبى, اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرى, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار, ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل ءوفيسى, ساياسي پارتيالاردىڭ وكىلدەرى, سونداي-اق ەقىۇ/دياقب جانە تمد ميسسيالارىنىڭ بايقاۋشىلارى قاتىستى.
جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسىندا ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار سايلاۋشىلاردى سايلاۋعا دايىندىق بارىسى, سونداي-اق برايل شريفتىمەن ترافارەتتەر جاساۋ ماسەلەسى, سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە داۋىس بەرۋ ءۇشىن جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى ماسەلەلەرى قارالدى.
وتىرىستا جەتى ساياسي پارتيانىڭ وكىلدەرى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ۇسىنىمدارىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا قابىلدانعان شارالار تۋرالى اقپارات بەردى. ماسەلەن, «Amanat» پارتياسى ورتالىق اپپاراتىنىڭ وكىلى مارات سىدىقوۆ سايلاۋ ناۋقانى شەڭبەرىندە پارتيانىڭ سايلاۋالدى شتابى مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ ۇگىت ماتەريالدارىمەن تانىسۋىنا ەرەكشە نازار اۋدارعانىن اتاپ ءوتتى.
«بۋكلەتتەردى دايىنداۋ كەزىندە ارنايى بەدەرلى-نۇكتەلى تاكتيلدى قارىپ (برايل قارپى) پايدالانىلىپ, ناشار كورەتىندەردىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە بەيىمدەلگەن پارتيانىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسى تۋرالى اقپارات ورنالاستىرۋ ءۇشىن اقپاراتتىق سايت ازىرلەندى. پارتيادان ۇسىنىلعان رەسپۋبليكا ءماسليحاتتارىنا دەپۋتاتتىققا كانديداتتاردىڭ شامامەن 2 پايىزدان استامى نەمەسە 56 ادامنىڭ مۇگەدەكتىگى بار», دەدى پارتيا وكىلى.
«اق جول» قدپ ورتالىق اپپاراتىنىڭ وكىلى اباي تابىسباەۆ دەموكراتيالىق پارتيا سايلاۋ زاڭىنىڭ تالاپتارىن ساقتاۋ ماقساتىندا مۇگەدەكتىگى بار ادامدار اراسىنان وبلىستىق ءماسليحاتتاردىڭ پارتيالىق تىزىمىنە 13 كانديدات ۇسىنعانىن اتاپ ءوتتى. ا.تابىسباەۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋلەر كەزىندە دە ءجۇرىپ-تۇرۋىندا قيىندىقتارى بار كانديداتتار ارنايى كولىك قۇرالدارى جانە جەكە كومەكشىلەرمەن قامتاماسىز ەتىلگەن.
ال «اۋىل» حدپپ حاتشىسى قۋانىش سەيىتجانوۆ ساياسي دودا كەزىندە وڭىرلەردە ينكليۋزيۆتى قوعام وكىلدەرىمەن ۇگىت-ناسيحات ءىس-شارالارى, مىسالى, «ينكليۋزيۆتى قوعامعا – لايىقتى نازار» رەسپۋبليكالىق ءىس-شارا, «ينكليۋزيانىڭ قوعامداعى ءرولى» تاقىرىبىندا پودكاست, مۇگەدەكتەردىڭ بىرقاتار قوعامدىق بىرلەستىگىمەن, كوپبالالى انالارمەن جانە ولاردىڭ وتباسىلارىمەن, مۇگەدەكتىگى بار سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىلگەنىن اتاپ ءوتتى. جالپى, سايلاۋ ناۋقانى كەزىندە اۋىلدىقتار پارتيادان بارلىق دەڭگەيدەگى ماسليحاتتارعا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى 6 ۇمىتكەر ۇسىنعانىن ايتا كەتكەن ءجون.
قازاقستان حالىق پارتياسى ساياسي كەڭەسىنىڭ مۇشەسى يسلام سۇڭقار بارلىق ۇگىت شارالارى پارتيا ءىس-شارالارىنىڭ تىكەلەي قاتىسۋشىلارى بولىپ سانالاتىن مۇگەدەكتىگى بار ادامدار ءۇشىن بارلىق جاعداي ەسكەرىلە وتىرىپ جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى. «كەزەكتەن تىس سايلاۋ كەزىندە ءتۇرلى دەڭگەيدەگى ماسليحاتتارعا جامبىل, پاۆلودار, اباي, ۇلىتاۋ وبلىستارى جانە الماتى قالاسىندا 5 مۇگەدەكتىگى بار ادام ۇسىنىلدى», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
«بايتاق» جاسىلدار پارتياسىنىڭ رەسپۋبليكالىق سايلاۋالدى شتابى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەرمەك ءراحيموۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, الماتى جانە جامبىل وبلىستارىندا مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ قاتىسۋىمەن ۇگىت جۇمىستارى بەلسەندى جۇرگىزىلگەن.
«جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتيا» ورتالىق اپپاراتىنىڭ باسشىسى تالعات وماروۆ تا بۇل باعىتتا ءتيىستى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتقانىن حابارلادى. «Respublica» پارتياسىنىڭ وكىلى نۇرلان دجامەنكوۆ پارتيادان الماتى قالاسى ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا كانديدات بولىپ, پارتيانىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن ىسكە اسىرا وتىرىپ, الماتى قالاسى بويىنشا سايلاۋالدى ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن بەلسەندى جۇرگىزەتىن, ارقايسىسىنىڭ مۇمكىندىكتەرى تەڭ بولاتىن ينكليۋزيۆتى قوعام قۇرۋ بولىگىندە كورۋ قابىلەتى ناشار ادام ۇسىنىلاتىنىن حابارلادى.
شىنى كەرەك, ەلىمىزدە بۇرىن-سوڭدى وتكىزىلگەن سايلاۋ ناۋقاندارىندا مۇگەدەكتىگى بار سايلاۋشىلاردىڭ قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, كانديداتتاردىڭ ۇگىت ماتەريالدارىن دايىنداۋ تاجىريبەسى بولماعان ەدى. سوندىقتان جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرى وسى باعىتتا بەلگىلى ءبىر جەتىستىككە جەتكەنىن اتاپ وتكەن ءجون.
بۇدان ءارى وتىرىس بارىسىندا بىرقاتار جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان مۇگەدەكتىگى بار سايلاۋشىلاردىڭ داۋىس بەرۋى ءۇشىن ۋچاسكەلەردە ەرەكشە جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى باياندادى.
سونىمەن قاتار ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۇلتتىق ورتالىقتىڭ ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى جانار بيگاليەۆا وتىرىسقا قاتىسۋشىلاردى مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ داۋىس بەرۋى ءۇشىن ۋچاسكەلەردىڭ قولجەتىمدىلىگىن تەكسەرۋ ناتيجەلەرى تۋرالى حاباردار ەتتى.
سايلاۋ الدىندا ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلدىڭ وڭىرلىك وكىلدەرىنە اتالعان سالاداعى زاڭنامانىڭ ساقتالۋىنا بارلىق سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە مونيتورينگ جۇرگىزۋ, سول ارقىلى مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىعىنا قول جەتكىزۋىن قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلعان ەدى. سونداي-اق 2022 جىلعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدا العاش رەت شىعارىلعان برايل ءشريفتىنىڭ كومەگىمەن ترافارەتتى دايىنداۋ دا جەكە ماسەلە رەتىندە قاراستىرىلدى. بۇل باستامانى ساراپشىلار دا, كورۋ قابىلەتى ناشار سايلاۋشىلار دا وڭ باعالادى.
ماسەلەن, اعىمداعى ساياسي ناۋقان كەزىندە داۋىس بەرۋ ءۇشىن برايل ءشريفتىن پايدالانا وتىرىپ ترافارەت دايىندالدى. ساراپتامانى «قازاق زاعيپتار قوعامى» جانە «ەركىندىك قاناتى» قب ۇيىمدارى جۇرگىزدى.
بۇگىنگى كۇنى اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ اقپاراتىنا سايكەس پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ بىرمانداتتىق اۋماقتىق سايلاۋ وكرۋگتەرى بويىنشا سايلاناتىن دەپۋتاتتارىن, سونداي-اق بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتاردىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋ جونىندەگى بيۋللەتەندەرگە ترافارەتتەر مەن اۋديونۇسقالارى دايىندالدى, ولاردى تىڭداعاننان كەيىن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار بيۋللەتەندەردى ءوز بەتىنشە تولتىرا الادى.
سونداي-اق سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندە جادناما دايىندالدى. دايىندىق كەزىندە جۇمىس توبى مۇشەلەرىنىڭ – «شىراق» مۇگەدەكتىگى بار ايەلدەر قاۋىمداستىعى» جانە «ەركىندىك قاناتى» قب وكىلدەرىنىڭ ۇسىنىس-تىلەكتەرى ەسكەرىلدى.
وتىرىس سوڭىندا اناستاسيا ششەگورتسوۆا سايلاۋ ناۋقانى شەڭبەرىندە بارلىق مۇددەلى تاراپتاردىڭ, اتاپ ايتقاندا, ساياسي پارتيالار مەن وزگە دە قوعامدىق بىرلەستىكتەر, كانديداتتار, مەملەكەتتىك ورگاندار, سايلاۋ كوميسسيالارى مۇشەلەرىنىڭ مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىنە بەلسەندى قاتىسۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
