ەل جانە ەلباسى
كەلدىباي ەسپاعامبەتوۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم كەڭەسىنىڭ
اقتوبە وبلىسى بويىنشا توراعاسى,
«قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى:
تورتكۇل دۇنيەگە ەگەمەندىگىمىزدى تانىتقان تۇستا, ياعني تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ تىزگىنى سارابدال ساياساتكەر نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قولىنا تيگەلى بەرى قازاقستاننىڭ باعى جانىپ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇستى. بۇل – ەشقانداي دا اسىرا ايتۋشىلىق ەمەس, ومىردە كورىنىس تاپقان شىنايى شىندىق. الدىمەن ەكونوميكامىزدى قولعا العان ەلباسى ساياساتىنىڭ دۇرىستىعىن قازىر الەم مويىنداپ وتىر. سوندىقتان دا, التى قۇرلىقتىڭ اۋزىن ايعا بىلەگەن ساياساتكەرلەرى مەن مەملەكەت باسشىلارى نۇرسۇلتان نازارباەۆتى قۇرمەتتەيدى, قادىرلەيدى جانە ەلباسى رەتىندە باعالايدى.
ەل تىزگىنىن ۇستاعان ەردىڭ مۇنداي بەدەل-بيىگىنىڭ جوعارى بولۋى, مەنىڭ پىكىرىمشە, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ كورەگەندىگىنەن ارنا تارتارى ءسوزسىز. وسىنداي تابىستىڭ بارلىعى دا ونىڭ الداعى كەزەڭدى, بولاشاقتى بولجاي بىلەتىندىگىندە دەۋ ورىندى بولماق. مۇنىڭ نەگىزى مەملەكەت باسشىسىنىڭ سىندارلى ساتتەردەن سۇرىنبەي وتەتىن جول ىزدەپ, باردى باعالاي ءبىلىپ, حالقىن قادىرلەي ءبىلىپ, ەلىن ەلجىرەي قۇرمەتتەپ, اۋىزبىرشىلىك پەن تاتۋلىقتى قادىر تۇتىپ, ۇلتتار تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋىندە دەپ ۇعىنعان ءجون. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ سوڭعى سەسسياسىندا: «ءححى عاسىردىڭ باستى زاڭدىلىعى – تاتۋلىق», دەۋىنىڭ ءوزى ۇرپاق ساناسىنا ۇرانداي جاتتالىپ قالاتىن دانالىق ءسوز.
سول تاتۋلىققا, بىرلىككە شاقىرعان ونىڭ بۇدان 20 جىل بۇرىنعى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋ تۋرالى وي-پىكىرى بۇگىنگى كۇنى ىسكە اسقانىنا تەك قانا قازاقستاندىقتار ەمەس, 170 ميلليون تۇرعىنى بار بەلارۋس, رەسەي حالىقتارىنىڭ بويلارىنا دا وڭدى ىزدەنىستەر اكەلگەندىگى بەلگىلى. وسى ەلدەردىڭ مەملەكەت باسشىلارى ءوز اۋزىمەن بۇكىل حالىقتارىنىڭ اتىنان وسى يدەيا ءۇشىن ريزاشىلىق سەزىمدەرىن ءبىلدىرۋى جانە استانا قالاسىندا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا قول قويىلۋى بۇل عاسىر جاڭالىعى.
مەن – اقتوبە وڭىرىندە ءارتۇرلى سالادا 45 جىلداي ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان جانمىن. ەل ەكونوميكاسىمەن قاتار, وبلىستىڭ دا قول جەتكەن جەتىستىكتەرى مەن تىنىس-تىرشىلىگىن جاقسى بىلەمىن. جاڭا قۇرىلاتىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق دەڭگەيىندە قازاقستاننىڭ مۇمكىندىكتەرى مەن مۇددەلى ىستەرىنىڭ جاڭا قىرلارى اشىلىپ, باسەكەلەستىك دەڭگەيى جوعارىلايتىنىنا سەنىمدىمىن.
قازاقستاننىڭ بۇگىنگى كۇنى 50 ەلدىڭ قاتارىنا ەنگەنى, الدا وزىق 30 ەلدىڭ قاتارىنان كورىنۋگە ۇمتىلىپ وتىرعانى ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى قازاقستان حالقىنا بيىلعى جولداۋىندا اشىق تا انىق ايتىلدى. سوندىقتان ءاربىر قازاقستاندىق ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنىپ, ىسكەرلىكپەن ەڭبەك ەتۋى ءتيىس. جالپى, ەلباسىنىڭ سارا ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ەگەمەندى ەلىمىزدە اينالدىرعان جيىرما شاقتى جىلدا عاسىردا اتقارىلاتىن اۋقىمدى ىستەر تىندىرىلدى. قازاقستاننىڭ كوپۇلتتى حالقى ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا بىرلىگى مەن ىنتىماعىن پاش ەتتى, سونىمەن قاتار, قازاقستان ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتا ءجۇرگىزىلەتىن باعىتتاردى قولداي وتىرىپ, ەكونوميكاسى جەتىك دامىعان 50 ەلدىڭ قاتارىنا الدەقايدا ەرتە ەنىپ ۇلگەردى.
ءبىزدىڭ ەلىمىز الەمدىك قوعامداستىقتان لايىقتى ورنىن تاۋىپ, سونىمەن بىرگە, كوپتەگەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ تولىق قۇقىلى مۇشەسى بولدى. قازاقستان قازىرگى تاڭدا ەل تانىرلىقتاي دارەجەگە جەتتى. «قازاقستان», «استانا», «نازارباەۆ» سياقتى سوزدەردى عالامشاردىڭ كەز كەلگەن تۇرعىنى بىلەتىن بولدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەكونوميكاسىنىڭ قارقىندى دامۋى, الەۋمەتتىك سالاداعى كۇرت وزگەرىستەرى, قازاقستاندىقتاردىڭ قىسقا ۋاقىت ءىشىندەگى تىرشىلىك دەڭگەيىنىڭ جاقسارۋى, بارىنەن بۇرىن, پرەزيدەنتتىڭ ناعىز كوشباسشىعا ءتان قاسيەتتەرىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولدى.
ەلوردانى سارىارقانىڭ تورىنە قوندىرىپ, استانا قالاسىنىڭ بوي كوتەرۋىندە دە ەلباسىنىڭ كورەگەندىگى جاتىر. استانا بۇگىنگى كۇنى ارمان قالاعا اينالدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ 22 جىلدىق كەزەڭىندە قازاقستان قانداي دارەجەگە كوتەرىلدى, قانداي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى دەگەندە ءبىر عانا استانا قالاسىنىڭ اتاۋى ايشىقتى ايعاق, تۇجىرىمدى دالەل, كورنەكتى كورسەتكىش.
مەن بۇرىنعى تسەلينوگراد قالاسىندا كەزىندە ءۇش مارتە بولعان ەدىم. ەسىلدىڭ بويىنا بىتىراي ورنالاسقان سول قالانىڭ كوزگە تۇسەر كورىكتى جەرى دە تىڭگەرلەردىڭ مادەنيەت ءۇيى, «تۋريست» قوناقۇيى جانە باسقا ءۇش-ءتورت وبلىستىق مەكەمەلەردىڭ عيماراتتارى بولاتىن. قازىر مۇلدەم باسقا شاھارعا اينالدى, ساۋلەتتى دە كورىكتى, وسى زامانعى دامىعان جاڭا قالا بوي كوتەردى.
ەلباسى ءار الۋان ءدىن وكىلدەرىنىڭ باسىن استانادا الدەنەشە رەت قوستى. قازاقستان ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعالىق ەتىپ, ونىڭ ءسامميتىن ۇيىمداستىردى. ەندى حالىقارالىق اسا اۋقىمدى شارا – ەكسپو-2017 كورمەسىن وتكىزەمىز. وسىنىڭ بارلىعى ەلوردانىڭ داڭقىن اسقاقتاتا تۇسەرى ءسوزسىز. وسىنداي ىستەردىڭ ءبارى ۇرپاققا, كەلەشەككە جاسالىپ جاتقانىن, قادىرى مەن قاسيەتى عاسىردان عاسىرعا جەتەتىنىن ءارى تاۋەلسىزدىكپەن تامىرلاس شارۋالار ەكەنىن كوز كورىپ, كوڭىل سەنىپ وتىر.
وسىندايدا ەرتەڭىمىزدىڭ كەپىلى – ەلباسى دەپ باتىل ايتا الامىز. مەن ەلباسىمەن بىرنەشە رەت كەزدەسىپ, الدىندا ءۇش رەت ءسوز سويلەدىم. سوندا بايقاعانىم, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى سويلەگەن ادامنىڭ پىكىرىنە ايرىقشا قۇلاق ءتۇرىپ, ءمان بەرەدى ەكەن. پرەزيدەنتتىك سايلاۋلاردا پرەزيدەنتتىڭ سايلاۋ شتابىندا جۇمىس ىستەگەن كەزدە حالىقتىڭ ەلباسىنا دەگەن ىنتا-ىقىلاسى جوعارى ەكەنىنە كوز جەتكىزدىم. سوڭىندا ايتارىم, ەلباسىمىزدىڭ دەنى ساۋ بولىپ, حالقىن جاڭا بيىكتەرگە باستاي بەرسىن, حالقىمىزدىڭ اۋىزبىرشىلىگى بەرىك, تۇتاستىعى تۇگەل, الار اسۋى بيىك بولسىن.
اقتوبە وبلىسى.
«ءبىزدىڭ ەڭ ءبىرىنشى تەكسەرۋشىمىز – حالىق»
ريمما سالىقوۆا, «الماتى بوياۋلارى» جشس ديرەكتورى:
«ونەردىڭ جاناشىرى»
باعدات سامەدينوۆا,
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى:
تازا ونەر جولى قاشاندا قيىن. قولداۋشىسىز, قورعاۋشىسىز ونى كاسىبي دەڭگەيدە الىپ ءجۇرۋ استە وڭاي ەمەس. ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەل ءومىرىنىڭ باسقا سالالارى سياقتى مادەنيەت پەن ونەرگە دە ەرەكشە كوڭىل ءبولۋى, وزگە ەلدەرمەن تەڭ دارەجەدە بولۋىنا قولىنان كەلگەن قامقورلىعىن, قولداۋىن اياماۋى – مەملەكەتىمىزدىڭ دامۋىنىڭ كەپىلى, جەمىسى.
ونىڭ ۇستىنە قازاقستانداعى ونەر ادامدارىنىڭ باعىنا شىعار, پرەزيدەنتىمىز ونەردى ءبىر ادامداي تۇسىنەدى. ويتكەنى, ءوزى دومبىرا شەرتىپ, ءان سالادى. حالىقتىڭ اندەرى, ۇلتىنىڭ اۋەنى, سازى بويىندا دا, قانىندا دا بار. اسىرەسە, حالىق اندەرىن ايتقاندا ءوزىڭدى جاڭىلدىرادى. كەز كەلگەن ءاندى باستاپ كەتسەڭ, قوسىلىپ شىرقاي جونەلەدى. سونىمەن قوسا, ەلباسى ونەر ادامدارىنىڭ ەڭبەگىن ءوز دەڭگەيىندە باعالاۋ جاعىنان دا قامقورلىعىن كورسەتىپ كەلەدى. ونى ونەر يەلەرىنىڭ بىرەۋى ەرتە, بىرەۋى كەش كورىپ تە جاتىر. مۇنىڭ ءبارى, تۇپتەپ كەلگەندە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ونەرگە دەگەن جاقىندىعى, ونەرگە دەگەن ءسۇيىسپەنشىلىگى, ۇلاعاتتىلىعى.
اسىرەسە, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ كورەگەندىگى – شەتەلدە تۇرىپ جاتقان قانشاما ونەر ادامدارىنىڭ تالانتىن كورىپ, ولاردى ەلگە اكەلىپ, جاعدايىن جاساپ, قامقورلىق كورسەتۋىندە, اتاق-ابىرويىن بەرىپ, ماراپاتتاۋىندا دەپ بىلەمىن. ماسەلەن, اتاقتى وپەرا ءانشىسى مايرا مۇحامەدقىزىنىڭ بۇگىنگى قول جەتكىزگەن وراسان جەتىستىگى, قازاق ەلىنىڭ تاۋەلسىزدىگىمەن, ونىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆپەن وتە تىعىز بايلانىستى. قازىر مايرا الەمدىك وپەرا سالاسىنىڭ مايتالماندارىن مويىنداتىپ, بيىك ساحنالاردان ونەر كورسەتۋدە. قازاقستانداعى ەڭ جوعارى اتاقتىڭ ءبىرى – مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى. سونداي-اق, ءبيشى قىزىمىز شۇعىلا ساپارعاليقىزى دا حالقىمىزدىڭ ماقتانىشىنا اينالىپ وتىر. موڭعوليادان كەلگەن سول ەلدىڭ حالىق ءارتىسى, وپەرا ءانشىسى قابىلاش ابىكەي ۇلى, ت.ب. دارىنداردى ءوز ەلىنىڭ قاجەتىنە جاراسىن دەپ, ىشكە تارتىپ, كەلگەن سوڭ كومەك قولىن سوزدى.
ال قانشاما ءبىزدىڭ ونەرلى, تالانتتى بالالارىمىز شەتەلدە قاي جانردا بولسىن, ۆوكال بولا ما, مۋزىكالىق اسپاپتاردا وينايتىن جاستار بولا ما, ءبىلىمىن جالعاستىرۋعا مۇمكىندىك تۋعىزدى. سولاردىڭ ناتيجەسىن كورىپ تە ءجۇرمىز. سونىڭ ءبارى ەلىمىزدىڭ, ونى باسقارىپ وتىرعان ەلباسىنىڭ ۇستانعان ساياساتىنىڭ, باستاعان, قولعا العان ءىسىنىڭ وڭىنان كەلىپ, العان باعىتىنىڭ دۇرىستىعى دەپ بىلەمىز.
تەك ونەر ادامدارى عانا ەمەس, قازاقستاندا تۇراتىن كەز كەلگەن ۇلت وكىلى, قاراپايىم حالىق ەلباسىنىڭ جارعاق قۇلاعى جاستىققا تيمەي ەلى ءۇشىن جاساعان ەڭبەگىن باعالايدى. اسىرەسە, ەلدىڭ تىنىشتىعى, ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ تاتۋلىعى وڭايلىقپەن كەلمەيدى. بولماسا كەيبىر باسقا ەلدەردەگى سياقتى كەلەڭسىز جاعدايلاردى, قيىنشىلىقتاردى كورىپ, تاۋبەمىزگە كەلىپ, ەلدەگى مامىراجاي احۋالدى ساقتاپ وتىرعان ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتىنا, دانالىعىنا ريزا بولماسقا شاراڭ جوق. رومەن روللاننىڭ ايتقانى بار ەكەن: «ناعىز ۇلىلار – جۇرەگى بارشا جۇرت ءۇشىن سوعاتىندار», دەگەن. مىنە, بۇتىندەي ءبىر حالىقتىڭ قامىن ويلاپ, جۇرەگى بارشا حالىق ءۇشىن سوعاتىن ەلباسىمىز بار. ول – نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
الماتى.
«ەڭبەگىم ەل ىشىمەن ەتەنە»
ەرمەك كەنجەحان ۇلى,
اقتوعاي اۋدانى اكىمى اپپاراتىنىڭ باسشىسى:
ەلباسىنىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ كەلەشەگىن نىعايتۋشى جاستاردىڭ بىلىكتى ءبىلىم كوتەرىپ,تاجىريبە تولىقتىرىپ, حالىقارالىق تالاپ-تالعام دەڭگەيىندە قالتقىسىز قىزمەت كورسەتۋ ۇلگىسىن كورسەتۋىنە بارلىق جاعدايدى جاساپ وتىرۋى بارىمىزگە ءمالىم. مۇندايلىق قامقورلىق شاپاعاتىنا بولەنگەن ازاماتتاردىڭ ءبىرى ەكەنىمدى مەرەي تۇتامىن. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن كوپتەگەن زامانداستارىمداي شەتەلدەردىڭ تاڭداۋلى جوعارى وقۋ ورىندارىنا «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا ءبىلىم تەرەڭدەتۋىمە مۇمكىندىك تۋعانىنا ريزالىعىم شەكسىز. وسىدان ون جىل بۇرىن مەكتەپ بىتىرگەن بەتتە ۇلىبريتانيانىڭ رەدينگ ۋنيۆەرسيتەتىندە وقۋعا باعىم جانعان بولاتىن. اۋىل شارۋاشىلىعىن باسقارۋ ماماندىعىن مەڭگەردىم. ودان سوڭ اتالعان وقۋ ورداسىنىڭ ينۆەستيتسيالاردى باسقارۋ ماگيستراتۋراسىندا بولاشاق كاسىبىمنىڭ قىر-سىرىنا قانىعۋدى جالعاستىردىم. وسى جىلداردا تەك الداعى ماقساتقا جەتۋ جولىنان باسقاداي قيىندىقتار كورگەنىم جوق. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستاننىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىن بەرىك قولعا ۇستار, مىناداي باسەكەلى زاماندا ءىس تەتىگىن ۇيىرەر ىزدەنىمپاز, تالاپشىل جاڭا بۋىن قاتارىن ۇلعايتۋعا دەگەن تىلەكتى ءتۇسىنىپ, سەنىمنەن شىعۋعا تىرىستىم.
جاس ادامنىڭ تالپىنىسقا تاۋداي تالابى بولىپ تۇرعان شاقتا وي-نيەتىن ىسكە اسىرۋعا ايانبايتىنى ايان عوي. مەن دە ەركىم بار, جاعدايىم كەڭ ۋاقىتتا وقىپ قالۋدى ءجون كوردىم. سوعان وراي, وڭتۇستىك كورەيانىڭ سۋۆان قالاسىنداعى ادجۋ ۋنيۆەرسيتەتىندە حالىقارالىق بيزنەس بويىنشا قوسىمشا ماماندىق الىپ شىقتىم. مۇنىڭ ءبارىن نەگە ايتىپ وتىرمىن دەسەم, ەلباسىنىڭ كومەك-قولداۋى ارقاسىندا دامۋدىڭ باستى وزەگى, تىرەگى بولۋعا ۇمتىلۋشى جاڭا تۇرپاتتاعى ماماندار مۇراتىنا جول اشىق ەكەنىنە كوزىم جەتكەندىكتەن شىنايى كوڭىل ريزالىعىمدى ءبىلدىرۋىم راس.
بۇل العان ءبىلىم «قازاگرو» ۇلتتىق باسقارۋ» حولدينگى جانە «ينۆەستيتسيالاردى باسقارۋ كومپانياسى «ارقا» اق-تا ءوز قابىلەتىمدى اشۋعا مۇمكىندىك بەردى. الايدا, شىنى كەرەك, ونى اۋىلدىق جەردە تانىتۋ ويى مازالاپ, اقىرى ايماقتاعى ەڭ شالعاي ايماق – اقتوعاي اۋدانىندا ەڭبەك جالعاستىرۋعا بەت بۇردىم. اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارقا سۇيەگەن وسى وڭىردەگى وزگەرىستەردى ۇيلەستىرىپ, جىلدامداتۋعا وزىندىك ۇلەس قوسۋىم – مەرەيلى ماقساتىم. ەگىن ەگۋ, مال وسىرۋمەن بىرگە, اسىرەسە, ءتۋريزمدى قالىپتاستىرۋعا سۇرانىپ تۇرعان ولكە. سوندىقتان, بۇل باعىتتا ءىس-جوسپارلار از ەمەس.
اۋىلدىق ايماقتىڭ قازىر تۇرلەنۋگە ەرەكشە بەت بۇرعان كەزى. سونى ۇشقىنداتار جاڭاشا ىزدەنىستەگى ماماندار قاجەت-اق ەكەنى سەزىلەدى. وسىندايلىق تالاپقا باۋلىنعان «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تۇلەكتەرى ورتامىزدان كوبىرەك تابىلسا دەيمىن. ەلباسىمىزدىڭ تاپسىرماسىمەن تىلەكتەستەرىمىزدىڭ ەل ىشىندە ەڭبەك ەتۋىنە بارلىق جاعدايدىڭ جاسالىپ جاتۋى ەرەن ەڭبەككە تارتارى انىق.
قاراعاندى وبلىسى,
اقتوعاي اۋدانى.