سۋرەتتى تۇسىرگەن تىلەۋبەك شاياحمەت
بۇل كۇنى وسكەمەندەگى ونەر مۋزەيىندە ەرتىس بويىندا جاتقان ءۇش وبلىستىڭ سۋرەتشىلەرى باس قوستى. ياعني شىعىس قازاقستان, اباي جانە پاۆلودار وبلىستارىنىڭ قىلقالام شەبەرلەرى تەرەڭ تاقىرىپتاعى كورمەدە باق سىناستى. «اتالاعان كورمە – تۋعانىنا 150 جىل تولىپ وتىرعان احمەت بايتۇرسىن ۇلىنا, 125 جىلدىعى اتالىپ ءوتىپ جاتقان مۇحتار اۋەزوۆكە جانە ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ باتىرلارى ىزعۇتتى ايتىقوۆ, مانشۇك مامەتوۆا, تالعات بيگەلدينوۆ پەن حيۋاز دوسپانوۆانىڭ عاسىرلىق تويىنا ارنالدى. سونداي-اق كسرو جانە قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى روزا باعلانوۆا دا سۋرەتشىلەردىڭ شىعارمالارىنا ارقاۋ بولدى.
ايتۋلى ءىس-شارادا الدىمەن ءوڭىر مادەنيەتىنىڭ دامۋىنا ەرەكشە سەرپىن بەرگەن «دالا ديدارى» اتتى وبلىستىق ونەر فەستيۆالى اياسىندا وتكەن شارالار تۋرالى قاتتالعان كىتاپتىڭ تۇساۋى كەسىلدى. ونىڭ ىشىندە وڭىردەگى مۋزىكالىق شىعارماشىلىق ۇجىمداردىڭ, سۋرەتشىلەردىڭ, مۇسىنشىلەردىڭ ونەرى تۋرالى باياندالعان. كوركەم فوتوسۋرەتتەرمەن بەزەندىرىلگەن. تۇساۋكەسەردەن سوڭ «تاريحىمىزدىڭ ۇلى تۇلعالارى» اتتى كورمەگە قاتىسقان قىلقالام شەبەرلەرىن ماراپاتتاۋ ءراسىمى باستالدى. بۇعان دەيىن سۋرەتشى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى ادىلعالي باياندين توراعالىق ەتكەن قازىلار ءادىل باعالارىن بەرىپ, قورىتىندى شىعارعان. كورەرمەندەر دە ونەر مۋزەيىندە ءوتىپ جاتقان كورمەنى تاماشالاپ شىعىپ, ءوزارا «وسى سۋرەت لايىق-اۋ» دەپ كۇبىرلەسكەن. اسىرەسە توردەگى امانبەك بەيسەمباەۆتىڭ «الاش» اتتى پولوتنوسى كوپشىلىكتى تاڭداي قاقتىردى. كارتينادا احمەت بايتۇرسىن ۇلى ورنىنان تۇرىپ, الدەنەنى وقىپ تۇر. ۇستەل باسىنداعى ءاليحان ويلى كوزدەرىن تەرەزەگە قاداعان. تەرەزەنىڭ ارعى بەتىندە سەمەيدەگى احمەت ريزا مەشىت-مەدرەسەسىنىڭ مۇناراسى مۇنارتادى. ال ۇستەلدىڭ بەرگى باسىندا گازەت ۇستاپ مىرجاقىپ دۋلات ۇلى وتىر. قىرلى ستاقاندارعا قۇيىلعان قارا شاي, تەرەزەدەگى شام – ءبارى ۇيلەسىم تاپقان پولوتنو. ەكىنشى پلاندا الاشوردانىڭ وزگە دە مۇشەلەرى بەينەلەنگەن. تۇسىنگەنىمىز, سۋرەتشى نەگىزگى ەكپىندى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنا ءتۇسىرىپتى. ارينە, ءساتتى شىققان سيۋجەتتىك كارتينا. سونىمەن قاتار جاس سۋرەتشى ەسبول نۇرسادىقوۆتىڭ تا تۋىندىسى ەرەكشەلەنىپ تۇردى. ول ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ باتىرلارى تالعات بيگەلدينوۆ, ىزعۇتتى ايتىقوۆ, مانشۇك مامەتوۆا, حيۋاز دوسپانوۆالاردى قاز-قاتار تۇرعىزىپ بەينەلەگەن. ورتاعا «حالىق قاھارمانى» روزا باعلانوۆانى ورنالاستىرعان. فونىندا سونبەگەن سوعىس وتى, قيراعان عيماراتتار كورىنىسى. تۋىندىعا سانالى كوزبەن ءسال قاراساڭىز, وق پەن وتتىڭ ورتاسىندا جۇرگەن باتىر بابالارىمىز «بەيبىت كۇندى باعالا» دەگەندەي وي سالادى.
– ونەر مۋزەيىندە بايقاۋ جاريالانا سالا قاتىسامىن دەپ شەشتىم. بىراق تاقىرىپ توڭىرەگىندە ويلاندىم. تۇلعالاردىڭ پورترەتىن بەينەلەۋ ءبىر باسقا دا, كورەرمەننىڭ كوڭىلىنەن شىعۋ ءبىر باسقا. ونىڭ ۇستىنە تاريحي تۇلعالارعا دەگەن قۇرمەتىم زور. سوندىقتان دا اسا جاۋاپكەرشىلىك تانىتتىم. ويىمدى سالماقتاپ بارىپ, وسى كارتينانى جازۋعا كىرىستىم. جان قيارلىق باتىرلىقتى ەندى وسى تاريحتان عانا وقيىق. زامان تىنىش بولسىن! – دەيدى قىلقالام شەبەرى ەسبول نۇرسادىقوۆ.
ايتا بەرسەك, كارتينالار ءبىرى بىرىنەن وتەدى. بارىندە ءمان-ماعىنا بار, كوركەم. پاتريوتتىق تاربيە دەگەن وسى دەر ەدىم. شىركىن, مۇعالىمدەر وقۋشىلاردى ەرتىپ, وسىناۋ كورمەنى تاماشالاپ شىقسا, تانىم كوكجيەكتەرى الدەقايدا كەڭەيەر ەدى.
ءار سۋرەتشىنىڭ ءستيلى دە وزگەشە. جاستاردىڭ دا قولتاڭبالارى قالىپتاسىپ ۇلگەرگەن. دەي تۇرعانمەن سۋرەتشىلەردىڭ ءبىرى توپ جارۋى زاڭدىلىق. ءسويتىپ, ەرتىس بويىندا جاتقان شىعىس قازاقستان, اباي جانە پاۆلودار وبلىستارىنان قاتىسقان 26 سۋرەتشىنىڭ 43 تۋىندىسى ساراپقا سالىندى. قازىلار شەشىمىنە سايكەس ەرتىس وڭىرلىك بەينەلەۋ ونەرى بايقاۋىنىڭ باس جۇلدەسى 700 مىڭ تەڭگە سەمەيلىك سۋرەتشى تىلەۋعازى جۇبانىشەۆقا بەرىلدى. ول روزا باعلانوۆانىڭ پورترەتىن فوتوسۋرەتىنەن اينىتپاي جازىپ, كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. سونداي-اق ىزعۇتتى ايتىقوۆ, حيۋاز دوسپانوۆا, تالعات بيگەلدينوۆتىڭ گرافيكالىق پورترەتتەرىن تاريحي ناقتىلىقپەن جازىپ, وق بويى وزىق كورىندى. ال كەسكىندەمە اتالىمى بويىنشا I دارەجەلى ديپلومىن (500 مىڭ تەڭگە) ەسبول نۇرسادىقوۆ يەلەندى. جوعارىدا ايتىپ وتكەندەي, ەسبولدىڭ جۇمىسىنا كورەرمەندەردىڭ دە كوزى تۇسكەن. ەكىنشى ورىنعا امانبەك بەيسەنباەۆتىڭ «الاش» اتتى سيۋجەتتىك كارتيناسى لايىق دەپ تانىلدى. ءۇشىنشى ورىندى پاۆلودار قالاسىنان قاتىسقان اقەرتىس سولتانباەۆ ەنشىلەدى. سونىمەن قاتار «كەسكىندەمەلىك پورترەت» اتالىمى بويىنشا پاۆلودارلىق سۋرەتشى انار اۋباكىر ءبىرىنشى ورىندى قانجىعاعا باسسا, ەكىنشى ورىندى بەلگىلى سۋرەتشى ءمادي قايىرحان قاناعات تۇتتى. بۇل اتالىم بويىنشا ءۇشىنشى جۇلدەلى ورىن ولگا پلوتنيكوۆا مەن قۋانىش ادىلبەككە بۇيىردى. «گرافيكا» اتالىمىنان توپ جارعاندار – سەمەيلىك نۇرجان سولتانبەكوۆ پەن وسكەمەندىك ادىلەت نيازبەكوۆ.
ءبىر قىزىعى, جۇلدەگە ىلىنگەن جاس سۋرەتشىلەردى باۋلىپ, باعىت-باعدار بەرىپ جۇرگەن قىلقالام شەبەرلەرى ەرجان تۇرعانباەۆ, الىبەك شوقانوۆتار ىنتالاندىرۋ سىيلىعىن الدى. «ۇستازدان شاكىرت وزادى» دەگەن وسى عوي. ءيا, جاس بۋىن ۇستازدارىنان وزىپ جاتسا, ۇستاز ءۇشىن ۇلكەن باقىت بۇل.
مادەني ءىس-شارا سوڭىندا وبلىستىق ونەر مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى بەكايىم قاسىمحانقىزى بارلىق قاتىسۋشىعا شىعارماشىلىق تابىس تىلەپ, جىلى لەبىزىن ءبىلدىردى. بىلە بىلسەك, ونەر مۋزەيىندە سوڭعى جىلدارى رۋحاني باعىتتا وتە ۇلكەن كورمەلەر ءوتىپ جاتىر. ەستەرىڭىزگە سالساق, بىلتىر «الاش اسىلدارى» اتتى كورمە وتكەن. بۇگىنگى «تاريحىمىزدىڭ ۇلى تۇلعالارىن» تاماشالايمىن دەگەن ونەرسۇيەر قاۋىم بولسا, كورمە 2023 جىلدىڭ اقپانىنا دەيىن بولادى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى
