بۇل جوبالاردىڭ ماقساتى – قالانىڭ ءاربىر تۇرعىنى ساپالى ۋاقىت وتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن اتتراكتسيوندىق ورتالىقتاردى قۇرۋ.
مۇنداي تارتىمدى ورتالىقتاردى قۇرۋدىڭ نەگىزگى كريتەريلەرى - جايلىلىق, قاۋىپسىزدىك, ەكولوگيالىق تازالىق جانە ينكليۋزيا. وسى كريتەريلەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن قاۋىمداستىق قالا تۇرعىندارىنىڭ بارلىق ساناتتارىمەن: جاستارمەن, قوعامدىق بىرلەستىكتەرمەن, پىكىر كوشباسشىلارىمەن, ساراپشىلارمەن, ءماسليحات دەپۋتاتتارىمەن جانە قالا اقساقالدارىمەن جوبالاردى قوعامدىق تالقىلاۋلار جۇرگىزۋدە.
تالقىلاۋلار بارىسىندا قالانى جاڭعىرتۋعا ارنالعان 5 جوبا ۇسىنىلدى:
- ءاليا مولداعۇلوۆا داڭعىلىنىڭ بويىنداعى سىزىقتىق ساياباق;
- ساعي جيەنباەۆ اتىنداعى جاسوسپىرىمدەر كىتاپحاناسى بازاسىنداعى ونەر جانە عىلىم ورتالىعى;
- قاۋىپسىز جاياۋجولدار سالۋ;
- ەسەت باتىر كوشەسى بويىنداعى دەمونستراتسيالىق اۋلا;
- مادەني-الەۋمەتتىك ءمانى بار 10 قابىرعا سۋرەتى (مۋرال).
Q88 قازاقستاندىق ۋربانيستەر قاۋىمداستىعى ۇسىنعان العاشقى جوبالاردىڭ ءبىرى – ءاليا مولداعۇلوۆا داڭعىلى بويىنداعى, كوشە اراسىنداعى اللەيانى وزگەرتۋ. اقاي ۇلى جانە س.بايشەۆا كوشەلەرى اراسىنداعى ۇزىندىعى 500 م-دەن اساتىن سىزىقتىق ساياباققا اينالدىرىلادى, ول اينالامەن جانە كەرى بايلانىستى قامتاماسىز ەتەدى. جوباعا سايكەس, بۇل ساياباق اشىق اۋادا سەرۋەندەۋگە سپورتشىلاردى دا, زەينەتكەرلەردى دە, بالالى اتا-انالاردى دا, دەمالۋعا كەلگەن جاي عانا ازاماتتاردى دا تارتادى.
ۋربانيستەر ساياباقتى بىرنەشە نەگىزگى ايماققا ءبولدى: جاياۋ اللەيا مەن جولدار, بالالار ويىن الاڭدارى, سۋبۇرقاقتار ايماعى جانە تىنىش دەمالىس ايماعى. ىڭعايلى ينفراقۇرىلىمنىڭ زاماناۋي ستاندارتتارىنا سايكەس كەلمەيتىن اسفالتتى, بەتوندى جانە باسقا دا ماتەريالداردى پايدالانۋ مينيمۋمعا دەيىن ازايتىلادى. ونىڭ ورنىنا جوبادا مۇمكىندىگىنشە تابيعاتقا جاقىن ماتەريالدار پايدالانىلادى.
ءارتۇرلى جاستاعى بالالاردىڭ قىزىعۋشىلىعى ءۇشىن ساياباققا ءتۇرلى كەدەرگىلەرى بار ويىن الاڭدارى اكەلىنەدى. قالانىڭ سپورتسۇيەر تۇرعىندارى ءۇشىن ۆوركاۋت ايماقتارى (كوشە سپورتىنا ارنالعان ايماق) ۇسىنىلادى. قالانىڭ ەرەكشەلىگىنە (بىرىڭعاي ەستە قالاتىن بەينەسى) ەكپىن تۇسىرىلگەن شاعىن ارحيتەكتۋرالىق پىشىندەر جەتكىزىلەدى. ءارتۇرلى ايماقتاردا رەلەف جاسالادى: جاساندى توبەلەر پايدا بولادى, جاڭا فلورا وتىرعىزىلادى.
سونىمەن قاتار ساعي جيەنباەۆ اتىنداعى جاستار كىتاپحاناسى بالالار مەن ەرەسەكتەردى قىزىقتىراتىن ورىنعا اينالادى, مۇندا كەلۋشىلەر بوس ۋاقىتتارىن مۋزىكاعا, جۇمىسقا, وقۋعا جانە تۇسىرىلىمگە ارنالعان ەرەكشە ايماقتاردا وتكىزە الادى.
بۇل ورتالىقتىڭ نەگىزگى كونتسەپتسياسى كوۆوركينگ, كىتاپحانا, مۋزىكالىق ستۋديانى ءبىر كەڭىستىككە بىرىكتىرۋ, سونىمەن قاتار ءتۇرلى ءىس-شارالاردى وتكىزۋگە مۇمكىندىكتەر جاساۋ. ارت-تەراپيا ايماقتارى, بايلانىس پەن كەلىسسوزدەر ايماقتارى, الەۋمەتتىك جەلىلەرگە ارنالعان بەينەروليكتەر ءتۇسىرۋ ورىندارى قاراستىرىلعان.
قولدانىستاعى كوللەكتسيادان باسقا, كىتاپحاناعا زاماناۋي بەستسەللەر جيناقتارىن اكەلۋ جوسپارلانۋدا.
ۋربانيستەر توبى قازىردىڭ وزىندە ياندەكس اكادەمياسىمەن بىرگە تاڭداۋدى قۇراستىرۋدا. ءاربىر كىتاپ چيپتەلەدى, بۇل جازبالاردى ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ونەر جانە عىلىم ورتالىعىندا جابدىققا كىمنىڭ قول جەتكىزە الاتىنىن باقىلاۋ ءۇشىن بەتتى تانۋ جۇيەسى بولادى.
سونداي-اق جاياۋ جۇرگىنشىلەردىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن ۋربانيستەر شۆەدتىك Vision Zero نولدىك جاراقات تۇجىرىمداماسىن ەنگىزۋدى ۇسىنادى. پيلوتتىق جوبالار 10 مەكتەپتىڭ (No 2, 68, 21, 18, 31, 16, 38, 4, 48, 53) جانىندا جوسپارلانعان.
ءتيىستى جولدى جوبالاۋ ارقىلى جول-كولىك اپاتتارىنان قازا تابۋدى ازايتۋعا بولادى. جولدى دۇرىس جوبالاۋ بيىك جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلدەرىن, جارىق بەلگىلەردى, قاۋىپسىزدىك ارالدارىن جاساۋ, باعدارشامدار مەن پاندۋستاردى ورناتۋ سياقتى اسپەكتىلەردى قامتيدى. بۇل شارالار كولىك جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ نازارىن جولداردا قوزعالىس بەلسەندى بولعان كەزدە جىلدامدىقتى ازايتۋعا اۋدارۋى كەرەك.
سونىمەن قاتار قاۋىمداستىق قالاداعى ۇلگىلى اۋلا رەتىندە ەسەت باتىر كوشەسى, 162 مەكەنجايىنداعى ۇيلەردى اباتتاندىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.
ۋربانيستەر اتاپ وتكەندەي, جەرگىلىكتى اۋماقتى اباتتاندىرۋ جوبالارى سوناۋ كەڭەستىك كەزەڭدە جاسالعان. جوبالانعان عيماراتتاردىڭ ەرەكشەلىگى سول - اۋلالار جاقىن ماڭداعى ۇيلەردىڭ بارلىق تۇرعىندارىنىڭ جينالاتىن ورنى بولىپ سانالدى, بارلىعىنا ورىن بولىنەدى: اجەلەر ورىندىقتاردا تازا اۋا جۇتىپ وتىرادى, بالالار ويىن الاڭىندا قىدىرىپ جۇرەدى, ەرەسەكتەر بوس ۋاقىتتارىندا ۇستەل ويىندارىن وينايدى.
اۋلانى اباتتاندىرۋ بويىنشا جوبانى ازىرلەۋ كەزىندە ۋربانيستەر زاماناۋيلىقتىڭ بارلىق ستاندارتتارىن ەسكەرىپ, ولاردى سوڭىنا دەيىن ينۆەستيتسيالادى. بۇل ستاندارتتارعا مىنالار كىرەدى:
- تۇجىرىمدامادا كولىك قوزعالىسى جوق, گازبەن لاستانباعان, جابىق, قورشالعان الاڭشالار تۇرىندەگى اۋلا اۋماعىن اباتتاندىرۋ جوباسى قاراستىرىلعان. كىرەبەرىستەردىڭ جانىندا كولىك تۇراعى جوق, بالالار الاڭدارى, جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولى ارقاشان تەگىن. انالار بالالارىمەن كولىكتەن قورىقپاي قاۋىپسىز جۇرە الادى.
- ەكولوگيالىق تازالىق, كوگالداندىرۋ. كوگالداندىرۋ اۋماقتىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرادى. جولداردى قورشاۋ ءۇشىن اعاشتار وتىرعىزىلدى, ياعني پايدالى قورشاۋلار.
- اربالارى بار اتا-انالاردىڭ, مۇگەدەكتەردىڭ, زەينەتكەرلەردىڭ اۋماقتارىندا ءجۇرۋ مۇمكىندىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. ول ءۇشىن جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولىنىڭ سىزىعى تەگىستەلىپ, بورديۋرلەر پاندۋستار مەن ساتىلارمەن جابدىقتالعان. ءۇيدىڭ قاسبەتىن جاڭارتۋ, تەمىر ەسىكتەردى شىنى ەسىكتەرگە اۋىستىرۋ ۇسىنىلادى.
سونىمەن قاتار, قازاقستاننىڭ كوپۆەكتورلى ساياساتىن, بەيبىتشىلىك قۇندىلىقتارىن, ءبىلىم مەن مادەني مۇرانى ساقتاۋدى بەينەلەيتىن قابىرعا سۋرەتتەرى جاسالادى. قابىرعالىق سۋرەتتەر پىكىر ءبىلدىرۋ جانە الەۋمەتتىك بەلسەندىلىك قۇرالىنا جاتادى. ولار ونەرگە قوعامدى تارتۋدىڭ ماڭىزدى اسپەكتىسى بولىپ سانالادى جانە ونەر مەن قالا تۇرعىندارىنىڭ قارىم-قاتىناسىندا ايرىقشا ءرول اتقارادى. Q88 ۋربانيستەر قاۋىمداستىعى عيماراتتاردى ديماش قۇدايبەرگەن, عازيزا جۇبانوۆا جانە ت.ب. قازاقستان مادەنيەتىندەگى تانىمال جانە ەلەۋلى تۇلعالاردىڭ پورترەتتەرىمەن بەزەندىرۋدى ۇسىنادى.
«Q88 قازاقستاندىق ۋربانيستەر قاۋىمداستىعى» قوعامدىق بىرلەستىگى – ەلىمىزدىڭ قالالارىن جاڭعىرتۋدى باستى ماقساتى ەتىپ قويعان كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىم. قاۋىمداستىقتىڭ نەگىزگى ميسسياسى – قازاقستان قالالارىن بارلىق تۇرعىندارى ءۇشىن جايلى, قاۋىپسىز جانە ەكولوگيالىق تازا ەتۋ. وسى ماقساتتا اقتوبە وبلىسى اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن قالا قۇرىلىسى مەن قالا قۇرىلىسىنىڭ وزىق تاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ ازىرلەنگەن بىرقاتار جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانۋدا.
جوبالار Q88 قاۋىمداستىعىنىڭ جەكە قاراجاتى ەسەبىنەن ازىرلەنگەن. ىسكە اسىرۋ دەمەۋشىلىك قاراجات ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلادى.
