ۋاقىتقا جاراستى قۇبىلىس

بيىل قاراعاندىعا 80 جىل تولىپ وتىر. جاس جاعىنان العاندا قازاقستان قالالارىنىڭ ىشىندە ۇلكەنى دە ەمەس, كىشىسى دە ەمەس دەۋگە بولعانمەن, قۇرىلعان بەتتەن ءبىرازىن باسىپ وزىپ, كەزىندە ەلىمىزدەگى ەكىنشى شاھار قاتارىنا قوسىلعانى ءمالىم. مول كومىر قورى ارقاسىندا ءىرى ءوندىرىس ورتالىعىنا اينالۋى سوعان نەگىز قالاعان ەدى. بۇل قازىناعا سۇرانىس ازايىپ, كاسىپورىندار ساپى سەلدىرەگەن كەزەڭ تىنىسىن تارىلتىپ, دۇرىلدەگەن شاعىن تەجەۋى قازىر كورگەن تۇستەي بولىپ قالدى. 500 مىڭنان استام تۇرعىندارى سانى تاريحي وتاندارىنا جاپپاي قونىس اۋدارۋ كەزىندە 300 مىڭعا دەيىن كەمىپ, ءبىر مەزەتتە شاعىندالىپ قالعان بۇگىندە ورنى تولىپ, ساندىگى مەن ماندىگى قايتا ورالىپ, كوز ىلەسپەس قۇلپىرۋ-وركەندەۋ ۇستىندەگى استانا, الماتى, شىمكەنتتەن قالىسپاي العا ۇمتىلىسى كوڭىل قۋانتارلىق قۇبىلىس. اۋەلدە, عىلىمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, بۇگىنگى قاراعاندى ورنالاسقان تۇستا ەستە جوق ەسكى زاماندا تەلەگەي تەڭىز بولعان كورىنەدى. ول بىرتە-بىرتە سۋالىپ, تابانىن ءتۇرلى وسىمدىكتەر باسادى. اسىرەسە, نۋ جىنىس قاراعان قاۋلاپ وسەدى. ونىڭ عاسىرلار بويعى شىرىندىسىنەن كومىر كوزى قالىپتاسقان. قالانىڭ پايدا بولۋىنا ىقپال ەتۋشى وسىناۋ تابيعي فاكتور ءىزى بىردە بەلەس, بىردە ويپاڭ جەر بەدەرىنەن دە بايقالادى. مۇنى ايتۋ سەبەبىمىز, العاشقى ۇيلەر شاحتالار توڭىرەگىندەگى ويپاتتاۋ بولىكتە پايدا بولسا, ەسكى قالا اتانىپ كەتكەن بۇل جاق كەيىندە قالانىڭ جاڭا ورامى بوي كوتەرۋىنە بايلانىستى دامۋى شەگەرىلگەن بولاتىن. ورنىنا كولشىكتەر كوتەرىلىپ, الىنعان كەن قاباتتارىن كۇل-قوقىس ۇيىندىلەرى باسىپ, كورسە كوز شوشىرلىق كۇيگە ەنگەن-ءدى. قالا ساۋلەتشىلەرىنىڭ باس جوس­پارى بويىنشا بۇدان بىلاي قاراي مۇنداي كەيىپ مۇلدەم وزگەرەدى. وندا اينالانى جاسىل ورمان بەلدەۋى قورشاعان, ارقا تابيعاتىنا بەيىمدەلگەن اعاشتار وتىرعىزىلادى. بۇعان دەيىنگى كۇيزەلگەن, قۋارعان جەر بەدەرىن جاڭارتاتىن, كوركىن جاڭعىرتاتىن ەكولوگيالىق تازا ورتا پايدا بولادى. جۇرتتىڭ سۇيسىنە دەمالاتىن, ەركىن سەيىلدەيتىن, بالالاردىڭ ويىن-ساۋىققا كەنەلەتىن ايماعى بولماق. جالپى, قاراعاندىنى جان-جاقتان استانا ءتارىزدى جاسىل جەلەك اياسىنا مالىندىرۋ, كوشەلەرى مەن جولدارى بويىن­ قىستا دا جاپىراعىن تاستامايتىن اعاش­تارعا جايقالتۋ, قۇلپىرعان باق­تار­دى كو­بەيتۋ باستى ماقسات. ماسەلەن, وڭ­تۇس­تىك-شىعىس پەن مايقۇدىق بولىگىنىڭ اشىق­ ارالىعى بۇرىن ءبىر جوبالانعانداي, ۇيلەر تىزبەگىمەن قوسىلۋ ورنىنا ورماندى القاپپەن ۇشتاستىرىلادى. ورتاسىندا شاڭعى, ۆەلوسيپەد تەبۋشىلەرگە ارنالعان جولاقتار, سپورتتىڭ باسقا دا تۇرلەرىمەن شۇعىلداناتىن الاڭقايلار جاسالادى. بۇگىندە شاھاردىڭ كەلەشەك ورتالىعى وڭتۇستىك-شىعىس ايماعى بولعالى تۇر. وسى جاقتا ساۋلەتكەرلىك ءسانى جونىنەن بىرىنەن-ءبىرى اسقان تۇرعىن ۇيلەردىڭ كوپتەپ بوي تۇزەۋىمەن قاتار مەملەكەتتىك مەكەمەلەر, كوممەرتسيالىق قۇرىلىمدار عيماراتتارى قاراعاندىنىڭ تاياۋ ۋاقىتتاردا قانداي­­لىق وزگەرىسكە ەنەتىندىگىن انىق ەلەستەتەدى. «قاراعاندى-ارەنا», تەننيس, بوكس سارايلارى ونىڭ قازىرگى تاماشا كوركى بولسا, ارحيتەكتۋرالىق ورنەگىمەن تامساندىراتىن عاجايىپتار ۇلعايا تۇسپەك. ال بۇلارمەن قوسا ەكى قۇرىلىستىق جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلۋدە. ءبىرىنشىسى, بۇدان 70 جىل بۇرىن سالىنعان تەمىرجول بەكەتى تاريحي ساۋلەتتىك ەسكەرتكىش رەتىندە ساقتالىپ, باسقا كەڭ جەردەن جاڭا عيماراتى بوي كوتەرەدى. سونداي-اق, تالاي جىلدار جەرگىلىكتى جانكۇيەرلەردىڭ سۇيىكتى كومانداسى «شاحتەردىڭ» ويىنىن قىزىقتاتقان ستاديوننىڭ دا جاڭاسى ەڭ كورىكتى تۇستان الىستان كوز تارتاتىن بولادى. قۇرىلىستار باياعىداي ەگىز قوزىداي ەمەس, الۋان ورنەكتى. قالاي دا دامۋعا مۇمكىندىگى بار قاراعاندىنىڭ قاناتىن جايىپ, ءارى مەن كەلبەتىن جايناتۋى زامان تالعامىمەن جاراسقان تالاپ. ايقىن نەسىپباي, «ەگەمەن قازاقستان».