ۋنيۆەرسيتەت تەمىرقازىعى

بيىل ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋني­­­ۆەرسيتەتىنىڭ 80 جىلدىق مەرەيتويى اتالىپ وتىلۋدە. وسى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ەڭ بەدەلدى قۇرام­داس بولىگى – زاڭ فاكۋلتەتى ەكەندىگى بارشاعا ايان. قازاقستاندا زاڭگەر دايىنداۋ تاريحىنا نازار اۋدارساق, رەسپۋبليكامىزداعى ءبىرىنشى ارنايى وقۋ ورنى – كەڭەس مەم­لە­كەتىنىڭ قۇرىلىسى جانە قۇقىق ينستيتۋتى. كەيىنىرەك بۇل ينس­تي­تۋتتىڭ نەگىزىندە الماتى مەم­لەكەتتىك زاڭ ينستيتۋتى قۇرى­لىپ, 1955 جىلى وسى ينستيتۋت زاڭ فاكۋلتەتى بولىپ قازاق مەم­لەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرامىنا كىردى. 1997 جىلى زاڭ فاكۋلتەتى ەكونوميكا فاكۋلتەتىمەن قو­سىلىپ, وسى فاكۋلتەتتەردىڭ نە­گىزىندە ەكونوميكا جانە قۇقىق ينستيتۋى اشىلدى. وسى جىلدارى اتى اتالعان فاكۋلتەتتەردىڭ اتى وزگەرگەنىمەن مازمۇنى جانە ونىڭ نەگىزىن قۇرايتىن كافەدرالار وزگەرمەي, ءوز قىزمەتتەرىن جالعاستىرۋدا. ال ونىڭ ماقساتى ەلىمىزگە ءبىلىمدى زاڭگەر, ەكونوميست ماماندارىن دايارلاۋ. 2001 جىلى بۇل ينستيتۋت جابىلىپ, زاڭ جانە ەكونوميكا فاكۋلتەتى دەربەستىك الىپ, جەكە فاكۋلتەتتەر بولىپ قايتا اشىلدى. قاي جوعارى وقۋ ورنى بولماسىن ونىڭ ارنايى ءبىلىمى بار ماماندار دايىنداۋ الەۋەتى, سول وقۋ ورنىندا قىزمەت ەتىپ جۇرگەن وقىتۋشىلاردىڭ عىلىمي دارەجەسىنىڭ دەڭگەيىنە, ولاردىڭ شىعارماشىلىق تابىستارىنا تىكەلەي بايلانىستى. سوندىقتان, رەسپۋبليكامىزدا زاڭگەرلەردى وقىتىپ دايىنداۋعا 80 جىل تولۋىنا بايلانىستى اتالىپ جاتقان مەرەيتوي دا فاكۋلتەتىمىزدىڭ زاڭگەر عالىمدارىنىڭ تابىس­تارىن اتاپ كەتكەن دە ورىندى. تابىستارى دەۋىمىزدىڭ سەبەبى دە بار, ويتكەنى, سوڭعى 10 جىلدار كولەمىندە ءبىزدىڭ فاكۋلتەتىمىزدىڭ شەڭبەرىندە عىلىمي-ىزدەنۋ جۇ­مىستارى ەداۋىر ناتيجەگە جەتىپ وتىر. فاكۋلتەتتىڭ زاڭ سالاسىندا بىرقاتار عالىمدار توبى شوعىرلانعان, مۇندا 4 كافەدرادا 25 عىلىم دوكتورى – پروفەسسورلار, 54 عىلىم كانديداتى – دوتسەنت­تەر, 5 PhD دوكتورى جانە 44 وقىتۋشى, جالپى سانى 128 ۇستاز بار. ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان 23 جىل ىشىندە كوپتەگەن قۇقىقتىق رەفورمالار ىسكە استى. ازاماتتىق, قىلمىستىق, ەڭبەك, جەر, ەكولوگيا, سالىق كودەكستەرى, الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ, ۇجىمدىق شارتتار, ەڭبەك قورعاۋ, ۇجىمدىق ەڭبەك داۋلارى مەن ەرەۋىلدەر, كاسىپوداق ۇيىمدارى تۋرالى جاڭا زاڭدار قابىلدانىپ, ىسكە اسىپ جاتىر. قۇقىقتىق رەفورما باعىتىنا ءبىزدىڭ فاكۋلتەتىمىزدىڭ قوسىپ وتىرعان ۇلەسى از ەمەس. فاكۋلتەتتە عىلىمي جۇمىستار نەگىزگى ءۇش باعىتتا جۇرگىزىلۋدە. عالىمدار توبى كوپتەگەن عىلىمي ەڭبەكتەر جاسادى, وقۋ پروتسەسىنە قاجەتتى سان ءتۇرلى وقۋلىقتار مەن وقۋ قۇرالدارىن, كىتاپتار جازىپ شىعاردى. سوڭعى جىلدارى 1000-عا جۋىق ۇلكەندى-كىشىلى عىلىمي ەڭبەك, ونىڭ ىشىندە, 46 مونوگرافيا, 76 وقۋلىق جانە وقۋ قۇرالدارى, 25 جيناق پەن انىقتاما, 100-دەن استام كىتاپشا مەن عىلىمي ماقالا جاريالانىپ, جارىق كوردى. اتاپ ايتقاندا, اكادەميك س.سارتاەۆتىڭ, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورلارى د.بايدەلدينوۆتىڭ, ءا.بەكتۇرعانوۆتىڭ, ن.مۇحيت­دي­نوۆتىڭ, ك.بەگاليەۆتىڭ, ا.ىبى­راەۆانىڭ جەتەكشىلىگىمەن كوپتەگەن وقۋلىقتار, وقۋ قۇرالدارى مەم­لەكەتتىك تىلدە جارىق كوردى. بۇل ەڭبەكتەرى زاڭ عىلىمىنا قو­سىل­عان سۇبەلى ۇلەس بولىپ وتىر. فا­كۋلتەتتە اتاقتى عىلىم­ پروفەسسور­لارى ا.يساەۆ, ز.كەن­جاليەۆ, ل.بەر­سۇگىروۆا, ا.ۇسەيى­نوۆا, ا.جات­قان­باەۆا ستۋدەنتتەرگە ءدارىس وقىپ, ولاردىڭ ءبىلىمىن جەتىل­­دى­رۋدە. فاكۋلتەتتە ارنايى ديس­سەر­تاتسيالىق كەڭەس جۇمىس ىستەيدى, وندا ءارتۇرلى ماماندىقتان دوك­تورلىق ديسسەرتاتسيالار قورعالادى. ستۋدەنتتەر قۇرامىنىڭ ما­ماندىعىن, بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ جەتىلدىرۋ ءۇشىن عىلىمي-ىزدەنۋ جۇمىستارىن ءارى ءتيىمدى, ءارى ناتيجەلى ەتىپ جۇرگىزۋ, عىلىمي-ىزدەنۋ جۇمىستارىنىڭ نەگىزدەرىن پراكتيكاعا ەنگىزۋ, عىلىمي ەڭبەكتەردى وقۋ پروتسەسىندە پايدالانۋ جانە ولاردى سوت-پروكۋرور, تەرگەۋ ورگاندارىنىڭ جۇمىسىندا پايدالانۋ ماقساتتارى كوزدەلگەن. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زاڭ فاكۋلتەتىن ءار جىلدارى بىتىرگەن ماماندار رەسپۋبليكامىزدا سوت, قۇقىق قور­عاۋ سالاسىندا باسشىلىق قىز­مەتتەردە ءجۇر. مىسالى, ۋنيۆەرسي­تەت تۇلەگى ق.ءمامي – جوعارعى سوت­تىڭ توراعاسى, ا.داۋىلباەۆ – رەس­پۋبليكا پروكۋرورى, ە.مەرزادينوۆ – رەسپۋبليكالىق اسكەري پروكۋرور, س.ابدۋللاەۆ – رەسپۋبليكا اسكەري سوتىنىڭ توراعاسى, ق.قاسىموۆ – ىشكى ىستەر ءمينيسترى, ب.بەكنازاروۆ – جوعارى سوت كەڭەسىنىڭ توراعاسى. ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى وسىنداي بىلگىر, ۇلاعاتتى شاكىرتتەرىمەن ماقتانادى. ارىقباي اعىباەۆ, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى. الماتى. سۋرەتتى تۇسىرگەن دوسجان بالابەك ۇلى.