«باقىتتى وتباسىن» قالاي قۇرامىز؟

الماتىدا دوستىق ۇيىندە «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ «باقىتتى وتباسى» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ جانە قىزمەتتەستىك تۋرالى قول قويىلعان مەموراندۋم اياسىندا رەسپۋبليكالىق ايەلدەر وداعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «وتباسىلىق عۇرىپ. جوعارى رۋحاني-ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتار ۇستەمدىلىگى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى. كەلەلى باسقوسۋعا ەلىمىزدىڭ قايراتكەر انالارى – رەسپۋبليكالىق ايەلدەر كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى – كسرو حالىق ءارتىسى بيبىگۇل تولەگەنوۆا, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋ­رەاتى, اكادەميك ءاليا بەيسەنوۆا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى نينا قايۋپوۆا ء(تورايىم), قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى اياگۇل ميرازوۆا, كورنەكتى عالىمدار جانار مۇستافينا, اجار جۇبانوۆا, ت.ب. قاتىسىپ, ەلباسى جولداۋىندا كوتەرىلگەن قازاقستاندىق وتباسىلاردىڭ ورنىقتى دامۋىن ءارى قاراي جەتىلدىرۋ, اتا-انا جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ, قازاقى داستۇرگە جات اجىراسۋ ماسەلەسىنە, سونداي-اق, ۇلتتىق تاربيە مەن ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتاردى دارىپتەي وتىرىپ, باقىتتى وتباسىن قۇرۋعا قاتىستى وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالىپ, ۇسىنىستارىن جەتكىزدى. پارتيانىڭ جاڭا دوكتريناسىندا «وتباسى ءبىزدىڭ قوعامىمىزدا ءداستۇردى ساقتاۋدىڭ باستى ينستيتۋتى بولىپ سانالادى. قوعام مەن مەملەكەتتىڭ بەرىكتىگى ونىڭ تۇتاستىعىنا تىكەلەي بايلانىستى. ءبىز قوعامداعى داستۇرگە نەگىزدەلگەن وتباسى قۇندىلىقتارىن نىعايتۋدى كوزدەي وتىرىپ, ونى مەملەكەتتى كۇشەيتۋدىڭ نەگىزگى فاكتورى رەتىندە سانايمىز» دەلىنگەن. مىنە, وسى يدەيانى باسشىلىققا العان دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلار وتان وتباسىنان باستالاتىنىن, ونىڭ قوعامدا قانداي ءرول اتقاراتىنىن, ۇلتتىق تاربيەنىڭ نەگىزىن, ۇلت بولاشاعىن قالىپتاستىرۋدا اتا-انانىڭ مىندەتى جاستاردى باقىتتى دا بەرىك وتباسىن قۇرۋعا تاربيەلەۋ توڭىرەگىندە جاۋاپ ىزدەدى. ويلارىن بۇكپەسىز ورتاعا سالىپ, قوعامدا ورىن الىپ وتىرعان كەلەڭسىز ماسەلەلەرگە توقتالىپ, الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. باسقوسۋدىڭ مودەراتورى نينا امىرقىزى جوبانىڭ ءۇش جىلعا ارنالعانىن, ەلباسى ءوزىنىڭ بيىلعى جولداۋىندا «وتباسى – مەملەكەتتىڭ تىرەگى» ەكەنىن ايرىقشا اتاپ كورسەتكەنىن, ەلىمىزدەگى مەملەكەتتىك وتباسى ساياساتى ساباقتاستىعىن زاڭنامالىق جاعىنان قامتاماسىز ەتۋ, وتباسىن الەۋمەتتىك-ەكونو­ميكالىق جاعىنان قولداۋ, قورعاۋدىڭ قاراستىرىلعانىن, سوندىقتان وسى ماسەلەدە «نۇر وتانمەن» بىرلەسە وتىرىپ, قوعامدىق بىرلەستىك قازاقستاندىق وتباسىلاردىڭ باقىتتى بولۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوساتىنىن ءبىلدىردى. – قازاقستاندىق وتباسى تاربيەسىنە تەك اتا-انا عانا ەمەس, قوعام دا اتسالىسۋى كەرەك. قوعامدىق بىرلەستىك وسى جوبا اياسىندا ەلىمىزدىڭ بەس وبلىسىندا الەۋمەتتىك زەرتتەۋ جۇرگىزىپ, قازىرگى قازاقستاندىق وتباسىنىڭ پورترەتىن انىقتاۋ ماقساتىندا انكەتا دايىنداپ, ونى پارتيانىڭ ورتالىق اپپاراتىنا ۇسىندى. الداعى ۋاقىتتا وسى زەرتتەۋ قورىتىندىسى بويىنشا استانادا كونفەرەنتسيا وتكىزبەكپىز, –دەدى نينا امىرقىزى. سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى, كسرو حالىق ءارتىسى بيبىگۇل تولەگەنوۆا قازاقستان قانداي وركەنيەتتى ەل بولمايىق, بىراق ءوزىمىزدىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ساقتاپ, «ۇيادا نە كورسە, ۇشقاندا سونى ىلەدى» دەگەن, نەعۇرلىم بالالارىمىزعا ەرتە باستان ۇلتتىق ءداستۇر, ۇلتتىق قاسيەتتەرىمىزدى ءسىڭىرىپ وسىرسەك, سوندا عانا ۇرپاقتار ساباق­تاستىعى جالعاساتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. قاشاندا ۇرپاق تاربيەسىندە وتباسى, اسىرەسە, شاڭىراقتاعى ەر ازامات, اكەنىڭ بەدەل ارتتىرۋدا ءوز ويىن بيىك مىنبەرلەردەن ايتىپ جۇرگەن قر ۇعا-نىڭ اكادەميگى ءاليا سارسەنوۆا, بۇل جولى دا وسى ماسەلەنى كوتەرە كەلىپ, قازىرگى بالالاردى اپا-اجەلەرى ەمەس, ينتەرنەت, «ايپاد», «ايفون» تاربيەلەپ جاتقانىن, بۇگىندە ۇيىپ وتىرعان وتباسىن بۇزاتىن قازاق قىزدارىنىڭ كوبەيگەنىن, ال بىرەۋدىڭ ۇيىپ وتىرعان وتباسىن بۇزۋ قازاق قىزدارىنا جات ەكەنىن, بۇل شالا تاربيەنىڭ جەمىسى ەكەنىن اشىنا ايتتى. الەمدىك باسەكەگە قابىلەتتى ساپالى ادام كاپيتالىن دايىنداۋداعى ۇدەرىستە مەكتەپپەن بىرگە وتباسى دا تەڭ دارەجەلى, تەڭ جاۋاپكەرشىلىكتەگى سۋبەكت بولىپ سانالاتىنىن تىلگە تيەك ەتكەن قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى اياگۇل ميرازوۆا: «قازىرگى مەكتەپ وقۋشىلارى – تۇگەلىنەن تاۋەلسىزدىك پەرزەنتتەرى. دەمەك, ولاردىڭ اكە-شەشەلەرى دە اتا-انالاردىڭ جاڭا بۋىنى. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز وسى جاڭا بۋىن اتا-انانىڭ وتباسى مادەنيەتىندە بالا تاربيەسىنە باسىمدىق بەرۋگە نازارىن اۋدارۋ. ماسەلەن, وتباسىنىڭ باقىتىن نىعايتۋدا جاپونيا مەن كورەيادا قىز بالا 18 جاسقا كەلگەندە مىندەتتى تۇردە «وتباسى باقىتى» اتتى كۋرسىن وقىتادى ەكەن. وندا وتباسىنىڭ جانە دۇنيەگە كەلەتىن بالا كۇتىمىنىڭ پەداگوگيكالىق, پسيحولوگيالىق, مەديتسينالىق, الەۋمەتتىك ماسەلەلەرى, ءتان جانە جان سۇلۋلىعى وقىتىلادى, وتباسىن ساقتاۋ ۇستانىمى ساناعا ەگىلەدى», دەي كەلە, مۇنداي تاجىريبە وتباسىنىڭ تۇراقتىلىعىن, بەرىكتىگىن قامتاماسىز ەتۋدە وڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزەتىنىن ەكپىن تۇسىرە ايتتى. جيىن قورىتىندىسىندا دوڭگەلەك ۇستەلدە ايتىلعان وي-پىكىرلەر جيناقتالىپ, سەگىز ۇسىنىس قابىلدانىپ, «نۇر وتان» پارتياسىنا جولداندى. گۇلزەينەپ سادىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان».