مەملەكەت باسشىسى ءوز ماقالاسىندا جۋىردا قازاقستان حالقىنا كەزەكتى جولداۋىن جاريالاعانىن جانە ەلدى ساياسي جانە الەۋمەتتىك وزگەرىستەر كۇتىپ تۇرعانىن اتاپ وتكەن.
«قىركۇيەك ايىنىڭ باسىندا قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىمدا مەن نەعۇرلىم ءادىل ءارى اشىق قازاقستان پايىمىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جاڭا دەموكراتيالىق مانداتقا قول جەتكىزەتىنىمدى جاريالادىم. قازىرگى الەم باسىنان قيىن-قىستاۋ كەزەڭدەردى وتكەرىپ جاتقانىنا قاراماستان, الداعى ايلاردا سايلاۋعا بارا جاتقان مەنىڭ ەلىم ءوزىن باسقالاردان جابۋ ينستينكتىنە قارسى تۇرۋى كەرەك دەپ سانايمىن», دەپ جازدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت جازعان ماقالادا قازىرگى جاڭا قازاقستان جاھاندىق جۇيەدە تۇراقتىلىق ورناتىپ, كەز كەلگەن تاۋەكەلگە جول بەرمەۋگە ۇلەسىن قوسۋ كەرەكتىگى ايتىلعان.
«جاھاندانۋدىڭ, ءوزارا تاۋەلدىلىكتىڭ جانە ەرەجەگە نەگىزدەلگەن حالىقارالىق ءتارتىپتىڭ ومىرشەڭ بالاماسى جوق. تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ جانە تۇراقتىلىقتى ارتتىرۋ جونىندەگى كۇش-جىگەر تۇسىنىكتى بولىپ, كوپتەگەن جاعدايلاردا اقىلعا قونىمدى بولسا دا, سوڭعى ونجىلدىقتاردا جاھاندىق وركەندەۋدى قامتاماسىز ەتكەن بارلىق نارسەلەردەن شەگىنۋگە بولمايدى. ءبىز تاۋەكەلدى ازايتۋعا جانە جاھاندىق جۇيەنىڭ قۇلدىراۋىن بولدىرماۋعا مىندەتتىمىز. بۇعان تەك ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ارقىلى قول جەتكىزۋگە بولادى. مەن مۇنى جاھاندىق فراگمەنتاتسيادان تۋىنداعان قاۋىپتەردىڭ باسىندا تۇرعان ەلدىڭ كوشباسشىسى رەتىندە ايتامىن», دەپ جازدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ الەمدەگى بەيبىتشىلىك پەن ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزى وراسان زور ەكەنىن جەتكىزدى.
«قازاقستان ارقاشان جىبەك جولىنىڭ قاق ورتاسىندا جاتقان شىعىس پەن باتىس اراسىنداعى كوپىر بولعان. بىزدە رەسەيمەن 7,600 شاقىرىمدىق شەكارا, قىتايمەن 1,800 شاقىرىمدىق شەكارا جانە ەۋروپا مەن الەمنىڭ باسقا ەلدەرىمەن كەڭ ساۋدا بايلانىستارى بار. تاۋەلسىزدىك العان كەزدەن باستاپ ءبىز كورشىلەرىمىزبەن تەك دوستىققا نەگىزدەلگەن قارىم-قاتىناس ورناتىپ كەلەمىز. قازاقستان «ىنتىماقتاستىققا نەمەسە سەنىمگە نۇقسان كەلتىرمەۋ قاجەت» دەگەن قاعيداتتى ءاردايىم ۇستانادى. بۇگىندە قازاقستان مەن ورتالىق ازيا ءوز مۇددەلەرىن كوزدەي وتىرىپ, كەلىسىپ جۇمىس ىستەۋ قابىلەتىنىڭ نانىمدى ۇلگىسى بولىپ وتىر», دەلىنگەن ەل پرەزيدەنتىنىڭ ماقالاسىندا.
قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندىقتار حالىقارالىق سالاداعى اشىقتىق پەن ىنتىماقتاستىقتىڭ مۇنداي قاعيداتتارىن ەل ىشىندە دە قۇندى دەپ سانايدى.
ء«بىزدىڭ ەلىمىزگە قيىندىق تۋدىراتىن اۋىر حالىقارالىق قىسىم جاعدايىندا دا وقشاۋلانۋ شەشىمىنەن الشاق بولامىز. ونىڭ ورنىنا ءبىز بۇكىل الەمدە ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىنىڭ ايتارلىقتاي وسۋىنە اكەلگەن ليبەرالدى, حالىقارالىق, اشىق ساياساتتى كۇشەيتۋگە نيەتتىمىز.ء بىز ءاردايىم ىنتىماقتاستىق جولىن تاڭدايمىز. ەگەر ءبىز وسى كەزەڭدە الدىمىزدا تۇرعان ماڭىزدى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرمەسەك, وندا ءبىز «ورتاشا تابىس تۇزاعىنا» ءتۇسىپ, وپتيميستىك, جىگەرلى جانە ءورشىل جاس ازاماتتارىمىزدى رەنجىتىپ الۋىمىز مۇمكىن», دەپ قوستى مەملەكەت باسشىسى.
سونداي-اق پرەزيدەنت پارلامەنتكە ء«ادىل جانە ادال قازاقستان» قۇرۋ جوسپارىن ۇسىنعانىن العا تارتتى.
«بۇل جوسپار شەشىم قابىلداۋ پروتسەسىن ورتالىقسىزداندىرۋعا, زاڭ ۇستەمدىگىن نىعايتۋعا, حالىقارالىق باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرۋعا جانە ءاربىر ازامات ءۇشىن تەڭ مۇمكىندىكتەردى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. ول ءبىزدىڭ ساياسي جۇيەمىزدى تۇبەگەيلى قايتا قۇرۋعا جانە «سۋپەر-پرەزيدەنتتىك» جۇيەدەن ارىلۋعا باعىتتالعان. ونىڭ ورنىنا ءبىز پارلامەنت پەن جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ ءرولىن كۇشەيتە وتىرىپ, بيلىكتى ورتالىقسىزداندىرامىز. ءبىز ساياسي پارتيالاردى تىركەۋ جانە قۇرۋ شەكتەۋلەرىن الىپ تاستاپ, ءپليۋراليزمنىڭ جاڭا ءداۋىرىن اشامىز», دەدى ول.
قاسىم-جومارت توقاەۆ بىرىڭعاي جەتى جىلدىق پرەزيدەنتتىك مەرزىمنىڭ ەنگىزىلۋىنە باستاماشى بولعانىن دا اتاپ ءوتتى.
«مەن قازاقستاندا بىرىڭعاي جەتى جىلدىق پرەزيدەنتتىك مەرزىمنىڭ ەنگىزىلۋىنە باستاماشى بولدىم. بۇل قازاقستانداعى دەموكراتيانى دامىتۋعا ۇلكەن ۇلەس قوسادى دەپ سانايمىن. بۇگىنگى تاڭدا الەمدەگى بىردە-ءبىر مەملەكەت مۇنداي باتىل قادام جاساعان جوق. وسى وزگەرىستەردىڭ بارلىعى بىزگە «كۇشتى پرەزيدەنت - ىقپالدى پارلامەنت - ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» مودەلىنە كوشۋگە كومەكتەسەدى. بۇل رەفورمانى العا جىلجىتۋ ءۇشىن سەنىمدى ماندات قاجەت. ءدال سول سەبەپتى مەن وسى كۇزدە پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋدى ۇيعاردىم جانە بارلىق بولاشاق پرەزيدەنتتەرگە ءبىر مەرزىمنەن ارتىق قىزمەت اتقارۋعا تىيىم سالاتىن زاڭ ۇسىندىم. كەيبىر باقىلاۋشىلار مۇنداي ءورشىل رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرا الاتىنىمىزعا كۇماندانۋى مۇمكىن. الايدا بارلىق تاريحي وزگەرىستەر ساياسي باتىلدىق پەن قۇرباندىقتى قاجەت ەتەدى. ماعان بۇل مىندەتتىڭ اۋقىمى بەلگىلى», دەپ جازادى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى سوڭعى جىلدارى حالىقتىڭ ۇلتتىق ويلاۋ قابىلەتى تەرەڭ الەۋمەتتىك وزگەرىستەردەن, ەكونوميكالىق داعدارىستان جانە قاۋىپسىزدىك داعدارىسىنان تۋىنداعان تۇبەگەيلى وزگەرىستەرگە ۇشىرادى دەپ سانايدى.
ء«بىز ادىلەتتى جانە ءار ازاماتقا ءتيىمدى, قولايلى قىزمەت ەتەتىن ەلدى قۇرۋىمىز كەرەك ەكەنىن تۇسىنەمىز. ەگەر ءبىز توقىراۋدى بولدىرماۋىمىز كەرەك بولسا, تەزدەتىپ جاڭا رەفورمالارعا تولىق جىلدامدىقپەن العا جىلجۋىمىز كەرەك ەكەنىن تۇسىندىك. مەنىڭ ويىمشا, ءبىز كەز كەلگەن ماسەلە – مەملەكەتتىك نەمەسە جاھاندىق بولسىن, جالپىعا ورتاق ماسەلە ەكەنىن مويىنداي وتىرىپ, العا قاراي جۇرە الامىز. ءبىز وسى ورتاق سىن-قاتەرلەرگە تەك اۋىزبىرشىلىكپەن, بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدارمەن عانا جاۋاپ بەرە الامىز. قازاقستاندا بيلىكتى بارىنشا اشىق جانە ورتالىقسىزداندىرۋ ارقىلى ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى, ۇلتتىڭ دامۋى مەن ءارتاراپتاندىرۋ ماسەلەلەرىن شەشەمىز. سوندىقتان ءبىز كليماتتىڭ وزگەرۋى, ازىق-ت ۇلىك جانە ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن دە شەشۋ ءۇشىن حالىقارالىق دەڭگەيدە بىرگە جۇمىس ىستەۋگە ءتيىسپىز», دەپ تۇيىندەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
