اسقاق الاتاۋدىڭ ۇشار باسىندا ورنالاسقان بۇل كول اقتوعان ەلدى مەكەنىنەن ءجۇز شاقىرىمنان استام جەردە تۇر. تاقتايداي تەگىس جول بولماسا دا, كوككولدى كورگىسى كەلەتىندەر ەبىن تاۋىپ تاۋ باسىنا ۇمتىلادى. جىل ون ەكى اي سۋى تارتىلمايتىن كولگە قاتىستى ەل اراسىندا ايتىلاتىن اڭىز دا از ەمەس.
«راسىندا, «اۋليەكولدەن» ايداھار كوردىك. كەسكىن-كەلبەتى جىلانعا ۇقسايتىن ءبىر وركەشتى تۇيە دە وسىندا جۇرەدى. ول از دەسەڭىز, ءبىزدىڭ كوككولدە ايداھار بار. مۇندا كەيبىر كەزدە بۋرانىڭ اقىرعان داۋسى ەستىلەدى», دەگەن سارىنداعى اڭگىمەلەردى جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ اۋزىنان سان مارتە ەستىگەن بولاتىنبىز.
شىنتۋايتىندا, قازاق دالاسىندا قۇپياعا تولى جەرلەر از ەمەس قوي. كوككول – سونىڭ ءبىرى. تاۋ ورتاسىندا ورنالاسقان كولدىڭ ءپىشىنى ءبىر قاراعاندا جۇرەككە دە ۇقسايدى. ەڭ قىزىعى, اتالعان كولگە ەشقانداي اعىن سۋ قۇيىلمايدى. ودان بولەك كوككولدىڭ سۋى دا ەشقايدا جىبەرىلمەيدى. سوعان قاراماستان سۋدىڭ دەڭگەيى ءتورت ماۋسىم بويى اسىپ-تاسپايدى دا, كەمىمەيدى دە. قۇدايدىڭ قۇدىرەتى دەمەي كور...
جەرگىلىكتى جۇرتشىلىقتىڭ ايتۋىنشا, مۇندا ءتۇرلى ەكسپەديتسيالار ۇيىمداستىرىلعانىمەن, ازىرگە قۇپيا كولدىڭ جۇمباعىنىڭ شەشىمى تابىلار ەمەس. ال مۇندا كول بەتىمەن ۇشقان قۇس, سۋ ىشۋگە كەلگەن مالدىڭ بارلىعى دا عايىپتان تايىپ سۋعا تارتىلىپ كەتەدى ەكەن.
قىرىق جىلدان استام ۋاقىت بۇرىن تۇڭعيىعى سىرعا تولى كولدى زەرتتەۋگە كەلگەن ماماندار وزدەرىنشە بايلام جاساعان. ناتيجەسىندە گەولوگتەر كوككولدىڭ مۇزدىقتار مەن مورەنالىق قىرتىستار قاباتىندا پايدا بولعانىن انىقتاعان كورىنەدى. البەتتە, ءار ماماننىڭ ءوز ايتارى بار ەكەنى داۋسىز. بىراق ونىڭ قايسىسى اقيقات, قايسىسى اڭىز ەكەنىن كىم ءبىلسىن؟!
تاعى ءبىر دەرەكتەردە كوككولدىڭ 2 542 مەتر بيىكتىكتە قۇلاعان تاۋ ورتاسىندا ورنالاسقانى تۋرالى ايتىلادى. «انا ءتىلى» باسىلىمىندا جاريالانعان ماقالادا جۋرناليست دوسجان بالابەك ۇلى «گەوگرافيا ينستيتۋتى» جشس قىزمەتكەرى ۆيكتور بلاگوۆەششەنسكيدىڭ پىكىرىن نازارعا الىپتى.
«ول 2 542 مەتر بيىكتىكتە وڭ جاق اڭعار بەتكەي مەن قۇلاعان تاۋدىڭ قاپتالى اراسىندا ورنالاسقان. بولجام بويىنشا كولدىڭ ورتاشا تەرەڭدىگى شامامەن 10 مەتر, ەڭ تەرەڭ جەرى 30 مەتر بولۋى مۇمكىن. كول گرۋنت سۋلارىمەن جانە اتموسفەرالىق جاۋىن-شاشىنمەن قورەكتەنەدى. كولدىڭ مەزگىلدىك دەڭگەيىنىڭ اۋىتقۋى ۇلكەن ەمەس. سپۋتنيكتىك تۇسىرىلىمگە قاراعاندا كولدەگى سۋ كەمەرىنەن اق جيەكتەر بايقالادى.
كوككول كولىندە سۋ تازا, اشىق كوك ءتۇستى, ونىڭ «اۋليە» دەپ اتالۋى سوعان بايلانىستى بولۋى مۇمكىن. بۇل مورەنالىق كولگە جاتپايدى, ول تەك ءۇيىندى كول. مورەنالىق كولدەر بولۋى ءۇشىن ونىڭ اينالاسىندا مۇزدىقتار بولۋى كەرەك. بۇل ايماقتا قازىرگى كەزدە مۇزدىقتار جوق. بىراق بۇل جەردەن ەجەلگى مۇزدىقتاردىڭ تابانى بايقالادى», دەپتى اتالعان ماقالادا وي بىلدىرگەن مامان.
قالاي الىپ قاراساق تا, كوككولدىڭ قۇپياسى ءالى كۇنگە جۇمباق بولىپ تۇر. ءتىپتى سۋ ايدىنىنىڭ ناقتى تەرەڭدىگى دە قازىرگە دەيىن انىقتالماعان. سوعان قاراعاندا مەرەيلى مەركى تاۋىنداعى كولدىڭ جۇمباعىن شەشۋ ءۇشىن ءالى تالاي جۇمىستار اتقارىلۋى كەرەك سياقتى. كوككول سەكىلدى تابيعات عاجايىپتارى ءتۇپتىڭ تۇبىندە تۋريستىك ورتالىققا اينالۋى كەرەك-اق.
جامبىل وبلىسى
