بانكتەرگە تالاپ كۇشەيەدى

كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە ۇكىمەت وتىرىسىن قورىتىندىلاعان بىرنەشە بريفينگ ۇيىمداستىرىلدى. سونىڭ العاشقىسى ۇلتتىق بانك توراعاسى قايرات كەلىمبەتوۆتىڭ قاتىسۋىمەن ءوتتى. ول قارجى سالاسىن دامىتۋ باعىتىندا اتقارىلعان جۇمىستاردى باياندادى. قايرات كەلىمبەتوۆ وسىدان ءبىراز بۇرىن ۆاليۋتا باعامىنا ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر ەل ەكونوميكاسىنا وڭ سەرپىن بەرگەنىن اتاپ ءوتتى. ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ مالىمەتىنشە, ءبىرىنشى توقساننىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اعىم­داعى ەسەپشوتتىڭ وڭتايلى سالدوسىنا قول جەتكىزىلگەن. ونىڭ كولەمى 5,5 ملرد. دوللاردى قۇ­رادى. ماسەلەن, بىزدە وتكەن جى­لى اعىمداعى شوتتىڭ تولەم با­لانسىنىڭ تەرىس سالدوسى قالىپتاسقان ەكەن, ءسويتىپ, ونىڭ دەڭگەيى مينۋس 118 ملن. دوللار كولەمىندە بولدى. ياعني, وسى ورايدا جۇرگىزىلگەن ۆاليۋتالىق ءتۇ­زەتۋلەردە ەكونوميكانىڭ وڭ­تاي­لى قارقىنى ايقىن بايقالىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى ەلى­مىزدىڭ حالىقارالىق قورىنىڭ جيىنتىق كولەمى جاقىندا ارادا 100 ملرد. دوللاردان اسۋىن ماقسات ەتىپ قويعان ەدى. بۇل مەجە دە ەڭسەرىلدى. ونىڭ دەڭگەيى 101,9 ملرد. دوللاردى قۇراعان. ال بۇل قازاقستانداعى ماكروەكونوميكالىق تۇراق­تىلىقتىڭ ايقىن بەلگىسى ەكەندىگى ءسوزسىز. كەلىمبەتوۆتىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, ۇلتتىق قور اكتيۆى مەن ۇلتتىق بانك رەزەرۆىنىڭ جيىنتىق كولەمى دە ارتىپ, وڭ ناتيجە كورسەتىپ وتىر. ايتالىق, بۇگىندە ۇلتتىق بانكتىڭ التىن-ۆاليۋتا قورى 28 ملرد. دوللاردان اسىپ ءتۇستى. بەلگىلى بولعانداي, ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرى 73 ملرد. دوللاردان اسقان. ال ينفلياتسيا جايىنا كەلەر بولساق, ول دا قالىپتى دەڭگەيدە. ياعني, ساۋىردە ينفلياتسيا 0,6 پايىزدى قۇرادى. ءبىرىنشى توقساندا ونىڭ دەڭگەيى 3,3 پايىز بولىپ, ءتورت ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 3,9 پايىزدى قامتىدى. ق.كەلىمبەتوۆتىڭ سوزىنە قارا­عاندا, اقپانداعى ينفلياتسيا سەر­پىلىسىن ەسەپكە الماعاندا, ەلىمىزدە ونىڭ دەڭگەيى قالىپتى دالىزگە ءتۇسىپ وتىر. «وسى ورايدا 2014 جىلى ينفلياتسيا 6-8 پايىز دالىزىندە بولادى دەپ جوسپارلاۋدامىز»,  دەپ ءتۇيدى ءسوزىن ۇلتتىق بانك باسشىسى. قازىرگى كۇنى ەلىمىزدە قىزۋ تال­قىلانىپ جاتقان كاپيتالدى زاڭداستىرۋ جۇمىستارى دا قارقىندى دەڭگەيدە. ءتىپ­تى, قازاقستاندا قارجىنى زاڭ­داس­تىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن زاڭ جوباسى ازىرلەنىپ قويىپتى. بۇل تۋرالى ق.كەلىمبەتوۆ «ۇلتتىق بانك پەن ۇكىمەت بىرلەسە وتىرىپ, زاڭ جوباسىن دايارلادى. ونداعى نەگىزگى جاڭالىقتاردىڭ ءبىرى ازاماتقا ءوزىنىڭ قارجىسىن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ ارنايى ەسەپشوتىنا ورنالاستىرۋ ارقىلى زاڭداستىرۋ قۇقىعىنا بايلانىستى», – دەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قارجىنى ورنالاستىرۋ تالاپتارىنىڭ اياسىندا ورتامەرزىمدى كەزەڭدە, ياعني 5 جىل ۋاقىتتا قارجى دەپوزيتتە جاتۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار, بۇل قادامدار بانك جۇيەسىنىڭ ۇزاق مەرزىمدى قور جيناۋ مۇمكىندىگىن ارتتىرادى. ۇلتتىق بانك جۇمىس ءىس­تە­مەيتىن نەسيەلەر ماسەلەسىن بىرجاقتى ەتۋ جونىندە دە جۇيە­لى جۇمىستار اتقارۋدا. سونىڭ ناتيجەسىندە الداعى ءبىر-ءبىر جارىم جىلدا جۇمىس ىستەمەيتىن نەسيەلەر ماسەلەسى تۇبەگەيلى شەشىلمەك. «ناشار اكتيۆتەردىڭ نەمەسە جۇمىس ىستەمەيتىن نە­سيەلەردىڭ پروبلەماسىن ءبىز جالپى جۇيە ءۇشىن 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن شەشۋدى جوس­پارلاپ وتىرمىز», دەپ اتاپ ءوتتى ق.كەلىمبەتوۆ. وسى ورايدا ۇلتتىق بانك ۇكىمەتپەن جانە ەكىنشى دارەجەلى بانكتەرمەن بىرلەسە وتىرىپ سالىق كودەكسىنىڭ وزگەرىستەرى بويىنشا تۇتاس شارالار ازىرلەدى. «سونىمەن قاتار, جاقىندا ءبىز پروبلەمالى نەسيلەر قورىن باسقارۋ بويىنشا تۇجىرىمداما جوباسىن دايارلادىق. ۇلتتىق بانك 2 جىل بۇرىن قۇرعان بۇل ارنايى ۇيىم قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ اياسىندا ارنايى قۇجات قابىلداناتىن بولادى», دەدى ۇلتتىق بانك باسشىسى. قارجى سەكتورىن دامىتۋ باعىتىندا جاسالىپ جاتقان جۇمىستاردى تۇگەل تىزبەكتەي كەلە, ق.كەلىمبەتوۆ ەلىمىزدىڭ بانك جۇيەسىنە الداعى ۋاقىتتا حالىق­ارالىق تالاپتار كۇشەيە تۇسە­تىنىن دە ايتىپ ءوتتى. «سوڭعى قارجى داعدارىسىنان كەيىن الەمدىك مونەتارلىق بيلىك بانكتىك جۇيەسى تاۋەكەلدەرى مەن تۇراقتىلىعىنا قاتىستى قادامداردى قايتا قاراستىردى. ونىڭ ىشىندە بانكتىك قاداعالاۋ بويىنشا بازەل كوميتەتى ور­تا­لىق ۇيىمى «بازەل-3» اتاۋىمەن كەشەندى شارالاردىڭ توپتاماسىن ۇسىندى. مۇندا كاپيتالعا, وتىمدىلىككە, كونترتسيكلدىلىك جاعدايىندا بانكتەر جۇمىسى ماسەلەسى تۇرعىسىندا بەلگىلى ءبىر وزگەرتۋلەر مەن تالاپتار قاراستىرىلعان», دەدى ول. قا­زاق­ستاندا 2015 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ بانكتەر «بازەل-3» تالاپتارىنا كوشۋدى باستاماق. العاشقى ءۇش جىلدا بانكتەر ءۇشىن تالاپتار وزگەرمەيدى, الايدا 2018-2019 جىلداردان باس­تاپ جوعارى تالاپتار جاسالادى. جوسپارعا قاراعاندا, 2019 جىلعى 1 قاڭتارعا قاراي بانكتەر وسى ۇدەرىسكە دايىن بولادى. سونىمەن قاتار, وسى تەكتەس تالاپتار ساقتاندىرۋ ۇيىمدارىنا دا قاتىستى بولادى. بريفينگ قورىتىندىسىندا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق جايى اڭگىمەلەندى. «ءبىز­دىڭ ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا اياسىنداعى كەلىسىمدەردىڭ ءبىرى 2025 جىلعا قاراي قارجىلىق قاداعالاۋ ورگانىن قۇرۋعا بايلانىستى بولدى. ول الماتىدا ورنالاسۋى مۇمكىن جانە وسى ۋاقىتقا دەيىن بۇل سالاداعى زاڭنامانى ۇيلەستىرۋ بويىنشا ۇلكەن جۇ­مىستار اتقارىلۋى ءتيىس»,  دەدى ول. قارجىلىق سەكتوردى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىنا توق­تال­عان ۇلتتىق بانك باسشىسى قا­زاقستاننىڭ دۇنيەجۇزىلىك ساۋ­دا ۇيىمىنا كىرۋى تۇرعىسىندا دا ۇلكەن جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقاندىعىن جەتكىزدى. «وسى ماسەلە بويىنشا كە­لىس­سوزدەردى ءبىز بيىلعى جىلى اياقتاۋدان ۇمىتتەنەمىز. بۇل كەلىس­سوزدەر اياسىندا وتپەلى كەزەڭ ايقىندالدى, وسىدان كەيىن كەلىسىمدەرگە سايكەس, قازاق­ستان قارجى نارىعىندا جۇمىس ىستەۋ قۇقىعىنا الەمدىك ءىرى قار­جىلىق ۇيىمداردىڭ فيليالدارى يە بولادى. سوندىقتان ءبىزدىڭ قارجىلىق ۇيىمدار اتال­عان الەمدىك ءىرى كورپوراتسيا وكىل­دەرىمەن قالاي باسەكەلەسەتىنى جايىن تالقىلاۋدامىز», دەدى ق.كەلىمبەتوۆ. دينارا بىتىكوۆا, «ەگەمەن قازاقستان».