«زاڭ جوباسىن ازىرلەۋدى بارلىق مۇددەلى تاراپتى قاتىستىرا وتىرىپ, اشىق جانە ايقىن فورماتتا جۇرگىزىپ جاتىرمىز», دەپ اتاپ ءوتتى مينيستر. زاڭ جوباسى اياسىندا نەگىزىنەن ءجۋرناليستىڭ مارتەبەسى, ونىڭ قۇقىعىنىڭ قورعالۋى, مەملەكەتتىك تاپسىرىس جانە باسقا دا وزەكتى تاقىرىپتار بويىنشا تالقىلاۋلار ءجۇرىپ جاتىر. الەۋمەتتىك جەلىنى قولدانۋشىلار دا اقپارات تاراتۋمەن اينالىسىپ جاتقانىن ايتقان مينيستر زاڭ جوباسىندا ولارعا دا ەرەكشە مارتەبە بەرۋ جاعى قاراستىرىلاتىنىن مالىمدەدى. سونداي-اق «جۋرناليستەر نەگە باسپانا باعدارلاماسىنا جانە باسقا دا جەڭىلدىكتەرگە يە بولا المايدى» دەگەن سۇراقتار دا ءمينيستردىڭ نازارىنان تىس قالمادى. ءبىراز ۋاقىتتان بەرى كوتەرىلىپ كەلە جاتقان بۇل ماسەلەگە وراي مينيستر «جۋرناليستەردىڭ كەيبىرى مەملەكەتتىك, ەندى ءبىرازى جەكەمەنشىك باق-تا جۇمىس ىستەيتىندىكتەن ەڭ الدىمەن ولاردىڭ مارتەبەسىن ايقىنداپ الۋ ماڭىزدى» ەكەنىن ايتتى.
جيىندا قازاقستان ينتەرنەت قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى شاۆكات سابيروۆ شەتەلدىك تاجىريبەگە نازار اۋدارۋ كەرەكتىگىن, جىبەرگەن قاتەلىك پەن جەتىستىكتەردەن ساباق الماي العا جىلجۋ مۇمكىن ەمەستىگىن ايتتى. ء«دال قازىر ءداستۇرلى باسىلىمداردىڭ ءوزى ينتەرنەتتىڭ مۇمكىندىگىنە جۇگىنبەي تۇرا المايدى. ال بىزدە سايتتاردىڭ تاريحى ءالى زەرتتەلمەگەن, ولارعا ناقتى باعا بەرىلگەن جوق. مىسالى, 1990-جىلدارداعى العاشقى سايتتىڭ اتاۋى «سايت.كز» بولعانىن قازىر كوپشىلىك بىلە بەرمەيدى», دەدى سپيكەر. ساراپشى گازەتكە قاتىستى ماسەلەلەردىڭ دە جەتكىلىكتى ەكەنىن العا تارتتى. «ەۋروپا ەلدەرىندە پوشتا تاريفتەرى وتە جوعارى بولسا دا گازەتتىڭ قۇنىن كوتەرمەيدى. بۇل گازەتتىڭ وقىرمانعا ۋاقتىلى جەتكىزىلۋىنە جول اشادى, جازىلۋ باعاسىنا دا سونشالىقتى اسەرىن تيگىزبەيدى», دەدى ول. ش.سابيروۆ. «گازەت-جۋرنالدارعا جاڭالىق تاراتۋ ءتاسىلى ەمەس, ساراپتاما, جۋرناليستىك زەرتتەۋ سياقتى فورمالار بويىنشا عانا تاپسىرىس بەرۋ ماڭىزدى. دامىعان دەموكراتيالىق مەملەكەتتەردە دە الەۋمەتتىك جەلىلەر العا شىعىپ كەتتى. دەگەنمەن ءداستۇرلى باق تا ءوز بيىگىنەن تۇسكەن جوق. باسپا باق زاماناۋي جاڭا فورماتتارعا كوشۋى ءۇشىن رەداكتسيالارعا مۋلتيمەديالىق فورماتتى دامىتۋ كەرەك. سول كەزدە باق ساپالىق جاعىنان ءوسىپ, وقىرماندى وزىنە قاراتا الادى», دەدى ساراپشى.
«جۋرناليست – بىرنەشە عاسىرلىق تاريحى بار كۇردەلى ماماندىق. ونى مەملەكەتتىك قىزمەت نەمەسە جەكە سەكتور دەپ بەلگىلەپ, ءبىر فورماتقا سالىپ قويۋعا بولمايدى. ادامدار جەكەلەگەن مەملەكەتتەر اراسىنداعى اسكەري قيمىلدارعا ەمەس, اقپاراتتىق سوعىستىڭ بەتالىسىنا نازار اۋدارادى. رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى اقپاراتتىق مايداندا كىمدەردىڭ جەڭىسكە جەتىپ جاتقانىن ءبارىمىز كورىپ وتىرمىز. مەملەكەت باق-تىڭ ماتەريالدىق جاعدايىن ستراتەگيالىق باعىت رەتىندە قاراستىرۋ كەرەك», دەپ اتاپ ءوتتى ش. سابىروۆ.
ال تاۋەلسىز جۋرناليست گۇلنار باجكەنوۆا جۋرناليستيكانىڭ تابيعاتى بيزنەسكە بەيىم ەكەنىن ايتتى. «گازەتتى مەملەكەتتىك قىزمەتكە ەمەس, بيزنەسكە بەيىمدەۋ – زامان تالابى. اقش, ەۋروپا ەلدەرىندە الپاۋىت باسىلىمداردىڭ تاريحى بيزنەستەن باستالعان. مەديانارىقتا جاڭادان پايدا بولعان سايتتار, ونىڭ ىشىندە قازاقتىلدى سايتتاردىڭ باسىم كوپشىلىگى بيزنەس پەن جۋرناليستيكانى ينتەگراتسيالاپ ۇلگەردى. ارىپتەستەرىمىزدىڭ ءبىرازى تەلەگرام كانالداردا, يۋتۋب ارنالارىندا ءوزىنىڭ كانالدارىن اشىپ, جۇمىستارىن جۇيەلەندىردى. قازىر وقىرمان يۋتۋب ارنالارداعى سۇحباتتارعا ەرەكشە نازار اۋدارادى. سول سەبەپتى ءداستۇرلى باسىلىمدار الداعى ۋاقىتتا سۇحبات جانرىندا وسى فورماتتى قولدانۋى ابدەن مۇمكىن», دەدى ول.
«قازىر قوعامدا جەكە سايتتار نەمەسە جەكە باسىلىمدار شەتەلدىك گرانتتارمەن قارجىلاندىرىلادى نەمەسە مەملەكەتتىك ساياساتقا قارسى جۇمىس ىستەيدى دەگەن جاڭساق پىكىر بار. بۇل دۇرىس ەمەس. ءبارىمىز ءبىر كەمەدەمىز. بارىمىزگە مەملەكەتىمىزدىڭ گۇلدەنگەنى, كوشى وزىق ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىلعانى ماڭىزدى. جاڭا قازاقستاننىڭ باعىتى, رەفورمالارى تۋرالى ءبىرىمىز قاتتى, ءبىرىمىز جۇمساقتاۋ ايتامىز – ايىرماشىلىق سول عانا» دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى گ.باجكەنوۆا.
جۋرناليستەرگە قاتىستى زاڭ جوباسىنىڭ مەملەكەتتىك دەڭگەيدە تالقىلاۋعا ءتۇسۋىن پروگرەسس دەپ باعالاعان تاۋەلسىز جۋرناليست دۋمان بىقاي: «الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى پابليكتەردى, تەلەگرام كانالداردى تىركەۋ ماسەلەسى ءبىرازدان بەرى تالقىعا تۇسسە دە, ءسوز دەڭگەيىنەن شىعا الماي كەلەدى. قولدايتىندار دا بار, قارسى توپ تا بار. قازاقتىلدى اۋديتوريا بەلسەندى ەمەس دەگەن پىكىرلەر جانىما باتادى. وسى پىكىرلەر جارناماعا تاپسىرىس بەرۋشىلەردىڭ ساناسىنا شەگەلەنىپ قالعان. بىزبەن جۇمىس ىستەۋگە كەلگەندە ولار تارتىنشاقتاپ قالادى. تاپسىرىس بەرۋشىلەرگە پلاتفورمالارىمىزدىڭ بىزگە تيەسىلى ەكەنىن دالەلدەيتىن زاڭدىق قۇجاتتىڭ بولماۋى جۇمىسىمىزعا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر», دەدى.
جيىنعا قاتىسقان وتاندىق ساراپشىلار زامان وزگەرگەنىن, مەملەكەتتىڭ ساياساتى تەك گازەت شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىپ وتىرا بەرەتىن كۇننىڭ كەلمەسكە كەتكەنىن ايتتى. «كاسىبي دەڭگەيدە جۇمىس ىستەپ جۇرگەن قازاقتىلدى سايتتاردىڭ سانى ساۋساقپەن سانارلىق. سوندىقتان ولاردىڭ ۇسىنىسىنا نازار اۋدارعان ءجون. وقىرماننىڭ تەڭ جارتىسى قازىر الەۋمەتتىك جەلىدە وتىر. الەۋمەتتىك جەلىدەگى پابليكتەر, تەلەگرام كانالدار وتە ءتيىمدى جۇيە بولعاندىقتان ولاردىڭ جۇمىسىن رەتتەيتىن, زاڭداستىراتىن ۋاقىت كەلدى. تاعى ءبىر ماسەلە – كۆازيسەكتورداعى كومپانيالاردىڭ جارناماعا بولگەن قارجىسىنىڭ 80-90 پايىزى ءورىستىلدى كونتەنتتەردىڭ قانجىعاسىندا كەتەدى. ولاردىڭ ىشىندە ءورىستىلدى پابليكتەر, ينستاگرام پاراقشالار, تەلەگرام كانالدار دا بار وسىدان كەيىن ورىس ءتىلى ءورىسىنىڭ گەوگرافياسى تۋرالى ءسوز ايتۋدىڭ ءوزى ارتىق», دەيدى د.بىقاي.
الماتى
