جاقىندا «قازترانسگاز» اق («قازمۇنايگاز» ۇك» اق ەنشىلەس كومپانياسى) كومپانيالار توبىنداعى «ينتەرگاز ورتالىق ازيا» اق كاسىپورىننىڭ جاس ماماندارى قاتىسقان «گاز تاسىمالداۋ سالاسىنداعى جاس مامانداردىڭ يننوۆاتسيالىق يدەيالارى مەن جوبالارى جارمەڭكەسى» بايقاۋىن وتكىزدى. ال بۇگىنگى تاڭدا «ينتەرگاز ورتالىق ازيا» اكتسيونەرلىك قوعامىندا جاسى 30-عا تولماعان 1309 جۇمىسكەر ەڭبەك ەتەدى. بۇل بايقاۋ جاستاردىڭ يننوۆاتسيالىق, شىعارماشىلىق جانە ونەرتاپقىشتىق ويلاۋ قابىلەتىن شىڭداۋ ماقساتىندا, سونداي-اق, وزەكتى وندىرىستىك, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك مىندەتتەردى شەشۋگە مامانداردىڭ عىلىمي جانە شىعارماشىلىق الەۋەتىن قاتىستىرۋ ماقساتىمەن العاش رەت ۇيىمداستىرىلعان ەدى.
كونكۋرس ىرىكتەپ الۋ تۋرىنان جانە فينالدان تۇراتىن 2 كەزەڭنەن, ياعني مىناداي ءتورت باعىت بويىنشا ءوربىدى: «عىلىمي-تەحنيكالىق پروگرەسس – ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ نەگىزگى بۋىنى رەتىندە»; «ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك ۇدەرىستەردى مودەلدەۋ»; «سالاۋاتتى قورشاعان ورتا – «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن ىسكە اسىرۋ نەگىزى»; «ەڭبەك جاعدايلارىن جاقسارتۋ ءجانە ونى قورعاۋدىڭ وزەكتى ءماسەلەلەرى». تاقىرىپتىڭ ءوزى ايشىقتاعانىنداي, سايىستىڭ مازمۇنى مەن ءمانىسى دە ەرەكشەلەنىپ تۇردى.
سوندىقتان دا بايقاۋعا قاتىسۋعا 57 ءوتىنىم ءتۇستى. ءاربىر قاتىسۋشى گاز تاسىمالداۋ تەحنولوگيالارىن جەتىلدىرۋ, جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن قولدانىپ ساقتاۋ, ينجەنەرلىك ەكولوگيا, روبوت تەحنيكاسى, بيزنەس-ۇدەرىستەردى ۇيىمداستىرۋ جانە باسقارۋ بويىنشا يننوۆاتسيالىق باعىتتاعى يدەيالارى مەن جوبالارىن, الەۋمەتتىك جانە ءوزگە دە كوكەيكەستى مىندەتتەردىڭ شەشىمدەرىن ۇسىنىپتى.
بىلىكتى ساراپتاۋ كوميسسياسى زەرتتەمەنىڭ وزەكتىلىگىن, جاڭالىعىن, كومپانيا ءۇشىن ماڭىزدىلىعىن, ۇسىنىلعان شەشىمدەردى ەنگىزۋ پەرسپەكتيۆالارىن, كۇتىلەتىن ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك اسەرىن ەسكەرىپ, مارەگە شىققان 36 جوبانىڭ ىشىنەن جەڭىمپازدى انىقتادى.
مايتالمانداردىڭ اراسىنان ۇزدىكتەردى تاڭداۋ قازىلار القاسىنا وڭايعا سوقپادى. دەگەنمەن, بايقاۋدىڭ اتى بايقاۋ ەمەس پە, ءسويتىپ, ونىڭ ءناتيجەلەرى شىعارىلدى.
«وڭتۇستىك» ماگيسترالدى گاز قۇبىرى باسقارماسى جابدىقتاۋ قىزمەتىنىڭ مامانى ەرجان مارات ۇلى «ينۆەستيتسيالاردىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىن قۇرۋ» جانە «يوا» اق ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق ورتالىعىنىڭ تەربەلىس دياگنوستيكاسى جونىندەگى ينجەنەرى الەكساندر ەفرەموۆ «تەحنولوگيالىق قۇبىرلاردىڭ كدج دياگنوستيكا جاساۋ ءادىستەرىن جەتىلدىرۋ» دەگەن باياندامالارىمەن جەڭىسكە جەتتى.
بۇدان باسقا «قوعامدا پروبلەمالاردى شەشۋدىڭ يننوۆاتسيالىق سيپاتىن قالىپتاستىرۋ» اتتى ەڭبەگىمەن «وڭتۇستىك» ماگيسترالدى گاز قۇبىرى باسقارماسى ەحق ينجەنەرى ازامات كۇلمۇحامبەتوۆتىڭ ءجۇزى جارقىن بولدى.
«ورال» ماگيسترالدى گاز قۇبىرى باسقارماسى تك ينجەنەرى احان ەشيموۆ «ءتىكەلەي كۇن ءساۋلەسىنىڭ گيبريدتىك وپتيكالىق-تالشىقتى جارىق وتكىزگىشتەرىن ەنگىزۋ ارقىلى ۋسكۋ ىركىلىسسىز ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتۋ» تاقىرىبىنا تەرەڭ ىزدەنىسىمەن سۋىرىلىپ العا شىقتى.
جۇلدەگەرلەردىڭ بارىنە باعالى سىيلىقتار مەن اقشالاي سىياقىلار بەرىلدى. ءبىرىنشى ورىن يەگەرى كومپانيانىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن شەتەلدە ماماندىعى بويىنشا بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ءمۇمكىندىگىن الدى.
القالى ءراسىمنىڭ سالتاناتىندا قوعام باسشىلىعى كاسىپورىن ەكونوميكالىق جاعىنان دامىعان سايىن يننوۆاتسيالاردىڭ ماڭىزى ارتا ءتۇسىپ, ولاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ ەرەكشە ءمانى بار قۇرالىنا اينالعانىن اتاپ كورسەتتى.
«ينتەرگاز ورتالىق ازيا» اق ءوزىنىڭ 15 جىلدىق ەڭبەك جولىندا وراسان زور وندىرىستىك جەتىستىكتەرگە جەتىپ, بۇگىنگى كۇندە ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز كەشەنىنىڭ اجىراماس بولىگى رەتىندە قازاقستاننىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىنا, جالپىۇلتتىق ەكونوميكامىزعا اۋقىمدى ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. وسى باعىتتا ينتەرگاز كومپانياسىندا قارقىندى جۇمىس ىستەلىپ جاتىر, ال بۇگىنگى ءىس-شارا ونىڭ ناقتى ايعاعى.
مۇنداي ىنتالاندىرۋشى, سونداي-اق كاسىبي دەڭگەيى جوعارى جۇمىسكەرلەردى دايارلاپ, ولارعا قولداۋ كورسەتۋگە باعىتتالعان ءىس-شارالار جەمىستى بولارى ءسوزسىز. كادرلاردى جانە وعان دەگەن قاجەتتىلىكتى تۇراقتى تالداۋ مەن الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى ۇيلەسىمدى شەشۋ «ينتەرگاز ورتالىق ازيا» اكتسيونەرلىك قوعامىنا جۇرگىزىپ وتىرعان قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, تۇتىنۋشىلاردى تابيعي گازبەن سەنىمدى ءارى ىركىلىسسىز قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
كومپانيانىڭ كادرلىق قۇرامىنا تالداۋ جاساعاندا, قازىرگى كەزەڭدەگى ەل ەكونوميكاسىنىڭ گاز وندىرىسىندەگى تاسىمالداۋ سالاسىن بىلىكتى جۇمىسشى جانە ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق كادرلارمەن, جوعارى ساناتتاعى ماماندارمەن, باسقارۋشى قىزمەتكەرلەرمەن جەتكىلىكتى كولەمدە جيناقتالعانىن انىق كورەمىز.
جالپىسىندا, «ينتەرگاز ورتالىق ازيا» اق 1997 جىلدىڭ شىلدە ايىندا قۇرىلعان. كومپانيا ءوزىنىڭ كونتسەسسياسىنا بەرىلگەن قازاقستاننىڭ گاز تاسىمالداۋ جۇيەسىن تىكەلەي باسقارادى جانە «قازترانسگاز» اق كومپانيالارى توبى قۇرامىنا كىرەدى. كومپانيا ەلىمىزدە جىلدىق وتكىزۋ قابىلەتى 190 ملرد. تەكشە مەترگە دەيىنگى, ۇزىندىعى 14 مىڭ كيلومەتردەن اساتىن تاسىمالداۋ گاز قۇبىرلارىنىڭ نەگىزگى جەلىسىن باقىلايدى. ءيا, وسىنشاما وراسان اۋقىمدا ارەكەت ەتۋ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن ارقالاۋدى جۇكتەيدى.
مارات اققۇل,
«ەگەمەن قازاقستان».
كونكۋرس ىرىكتەپ الۋ تۋرىنان جانە فينالدان تۇراتىن 2 كەزەڭنەن, ياعني مىناداي ءتورت باعىت بويىنشا ءوربىدى: «عىلىمي-تەحنيكالىق پروگرەسس – ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ نەگىزگى بۋىنى رەتىندە»; «ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك ۇدەرىستەردى مودەلدەۋ»; «سالاۋاتتى قورشاعان ورتا – «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن ىسكە اسىرۋ نەگىزى»; «ەڭبەك جاعدايلارىن جاقسارتۋ ءجانە ونى قورعاۋدىڭ وزەكتى ءماسەلەلەرى». تاقىرىپتىڭ ءوزى ايشىقتاعانىنداي, سايىستىڭ مازمۇنى مەن ءمانىسى دە ەرەكشەلەنىپ تۇردى.
سوندىقتان دا بايقاۋعا قاتىسۋعا 57 ءوتىنىم ءتۇستى. ءاربىر قاتىسۋشى گاز تاسىمالداۋ تەحنولوگيالارىن جەتىلدىرۋ, جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن قولدانىپ ساقتاۋ, ينجەنەرلىك ەكولوگيا, روبوت تەحنيكاسى, بيزنەس-ۇدەرىستەردى ۇيىمداستىرۋ جانە باسقارۋ بويىنشا يننوۆاتسيالىق باعىتتاعى يدەيالارى مەن جوبالارىن, الەۋمەتتىك جانە ءوزگە دە كوكەيكەستى مىندەتتەردىڭ شەشىمدەرىن ۇسىنىپتى.
بىلىكتى ساراپتاۋ كوميسسياسى زەرتتەمەنىڭ وزەكتىلىگىن, جاڭالىعىن, كومپانيا ءۇشىن ماڭىزدىلىعىن, ۇسىنىلعان شەشىمدەردى ەنگىزۋ پەرسپەكتيۆالارىن, كۇتىلەتىن ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك اسەرىن ەسكەرىپ, مارەگە شىققان 36 جوبانىڭ ىشىنەن جەڭىمپازدى انىقتادى.
مايتالمانداردىڭ اراسىنان ۇزدىكتەردى تاڭداۋ قازىلار القاسىنا وڭايعا سوقپادى. دەگەنمەن, بايقاۋدىڭ اتى بايقاۋ ەمەس پە, ءسويتىپ, ونىڭ ءناتيجەلەرى شىعارىلدى.
«وڭتۇستىك» ماگيسترالدى گاز قۇبىرى باسقارماسى جابدىقتاۋ قىزمەتىنىڭ مامانى ەرجان مارات ۇلى «ينۆەستيتسيالاردىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىن قۇرۋ» جانە «يوا» اق ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق ورتالىعىنىڭ تەربەلىس دياگنوستيكاسى جونىندەگى ينجەنەرى الەكساندر ەفرەموۆ «تەحنولوگيالىق قۇبىرلاردىڭ كدج دياگنوستيكا جاساۋ ءادىستەرىن جەتىلدىرۋ» دەگەن باياندامالارىمەن جەڭىسكە جەتتى.
بۇدان باسقا «قوعامدا پروبلەمالاردى شەشۋدىڭ يننوۆاتسيالىق سيپاتىن قالىپتاستىرۋ» اتتى ەڭبەگىمەن «وڭتۇستىك» ماگيسترالدى گاز قۇبىرى باسقارماسى ەحق ينجەنەرى ازامات كۇلمۇحامبەتوۆتىڭ ءجۇزى جارقىن بولدى.
«ورال» ماگيسترالدى گاز قۇبىرى باسقارماسى تك ينجەنەرى احان ەشيموۆ «ءتىكەلەي كۇن ءساۋلەسىنىڭ گيبريدتىك وپتيكالىق-تالشىقتى جارىق وتكىزگىشتەرىن ەنگىزۋ ارقىلى ۋسكۋ ىركىلىسسىز ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتۋ» تاقىرىبىنا تەرەڭ ىزدەنىسىمەن سۋىرىلىپ العا شىقتى.
جۇلدەگەرلەردىڭ بارىنە باعالى سىيلىقتار مەن اقشالاي سىياقىلار بەرىلدى. ءبىرىنشى ورىن يەگەرى كومپانيانىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن شەتەلدە ماماندىعى بويىنشا بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ءمۇمكىندىگىن الدى.
القالى ءراسىمنىڭ سالتاناتىندا قوعام باسشىلىعى كاسىپورىن ەكونوميكالىق جاعىنان دامىعان سايىن يننوۆاتسيالاردىڭ ماڭىزى ارتا ءتۇسىپ, ولاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ ەرەكشە ءمانى بار قۇرالىنا اينالعانىن اتاپ كورسەتتى.
«ينتەرگاز ورتالىق ازيا» اق ءوزىنىڭ 15 جىلدىق ەڭبەك جولىندا وراسان زور وندىرىستىك جەتىستىكتەرگە جەتىپ, بۇگىنگى كۇندە ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز كەشەنىنىڭ اجىراماس بولىگى رەتىندە قازاقستاننىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىنا, جالپىۇلتتىق ەكونوميكامىزعا اۋقىمدى ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. وسى باعىتتا ينتەرگاز كومپانياسىندا قارقىندى جۇمىس ىستەلىپ جاتىر, ال بۇگىنگى ءىس-شارا ونىڭ ناقتى ايعاعى.
مۇنداي ىنتالاندىرۋشى, سونداي-اق كاسىبي دەڭگەيى جوعارى جۇمىسكەرلەردى دايارلاپ, ولارعا قولداۋ كورسەتۋگە باعىتتالعان ءىس-شارالار جەمىستى بولارى ءسوزسىز. كادرلاردى جانە وعان دەگەن قاجەتتىلىكتى تۇراقتى تالداۋ مەن الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى ۇيلەسىمدى شەشۋ «ينتەرگاز ورتالىق ازيا» اكتسيونەرلىك قوعامىنا جۇرگىزىپ وتىرعان قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, تۇتىنۋشىلاردى تابيعي گازبەن سەنىمدى ءارى ىركىلىسسىز قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
كومپانيانىڭ كادرلىق قۇرامىنا تالداۋ جاساعاندا, قازىرگى كەزەڭدەگى ەل ەكونوميكاسىنىڭ گاز وندىرىسىندەگى تاسىمالداۋ سالاسىن بىلىكتى جۇمىسشى جانە ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق كادرلارمەن, جوعارى ساناتتاعى ماماندارمەن, باسقارۋشى قىزمەتكەرلەرمەن جەتكىلىكتى كولەمدە جيناقتالعانىن انىق كورەمىز.
جالپىسىندا, «ينتەرگاز ورتالىق ازيا» اق 1997 جىلدىڭ شىلدە ايىندا قۇرىلعان. كومپانيا ءوزىنىڭ كونتسەسسياسىنا بەرىلگەن قازاقستاننىڭ گاز تاسىمالداۋ جۇيەسىن تىكەلەي باسقارادى جانە «قازترانسگاز» اق كومپانيالارى توبى قۇرامىنا كىرەدى. كومپانيا ەلىمىزدە جىلدىق وتكىزۋ قابىلەتى 190 ملرد. تەكشە مەترگە دەيىنگى, ۇزىندىعى 14 مىڭ كيلومەتردەن اساتىن تاسىمالداۋ گاز قۇبىرلارىنىڭ نەگىزگى جەلىسىن باقىلايدى. ءيا, وسىنشاما وراسان اۋقىمدا ارەكەت ەتۋ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن ارقالاۋدى جۇكتەيدى.
مارات اققۇل,
«ەگەمەن قازاقستان».
