اۋەزوۆ ستەلاسى جازۋشى اتىنداعى كوشە مەرەكەسىندە اشىلدى

وسكەمەندىكتەر قازاقتىڭ ۇلى پەرزەنتى, جازۋشى مۇحتار اۋە­زوۆ اتىنداعى كوشە كۇنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. جالپى, سوڭعى كەزدە وبلىس ورتالىعىندا كوشە كۇن­دەرىن وتكىزۋ داستۇرگە اينالا باستادى. مىسالى, جۋىردا ق.قايسەنوۆ, يۋ.گاگارين اتىنداعى داڭعىلداردىڭ مەرەكەسى وتكىزىلسە, بۇل جولى ايگىلى جازۋشى اتىنداعى داڭعىل بويىندا مەرەكەلىك ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلدى. اتالعان شاراعا ءوڭىر باسشىسى بەردىبەك ساپارباەۆ, جازۋشىنىڭ ۇلى, بەلگىلى قوعام قايراتكەرى مۇرات اۋەزوۆ, قالامگەردىڭ جيەنى, الماتىداعى «اۋەزوۆ» مۇراجاي-ءۇيىنىڭ ديرەكتورى ديار قوناەۆ, م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ءۋاليحان قاليجان قاتىستى. سەنبى كۇنى وتكەن مەرەكەدە الدىمەن اۋەزوۆ داڭعىلىنىڭ تاۋەلسىزدىك كوشەسىمەن قيىلى­ساتىن تۇسىندا مۇحتار اۋەزوۆكە ارنالعان ستەلا اشىلدى. ايتا كەتكەن ءلازىم, 1997 جىلى قىركۇيەك ايىندا وسكەمەندەگى بۇرىنعى «كراسنىي وكتيابرسك» كوشەسى جازۋ­شىنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي مۇحتار اۋەزوۆ داڭعىلى بولىپ بەكىتىلگەن ەدى. بۇل – قالاداعى ورتالىق كوشەلەردىڭ ءبىرى. ءوڭىر باسشىسى بەردىبەك ساپار­باەۆ بارلىق بۋىننىڭ مۇحتار اۋەزوۆ شىعارمالارىن وقىپ, جازۋشىنىڭ قۇنارلى ءتىلى مەن باي مۇراسىنان ءنار الۋ ارقىلى رۋحاني تانىمى مەن بىلىگىن قالىپ­تاستىرىپ كەلە جاتقانىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. – قالامىزدا كوشە كۇن­دە­رى جالعاسىپ جاتىر. ءبىز­دىڭ ماق­ساتىمىز – كوشە تۇرعىندارى­نىڭ وزدەرىنىڭ قانداي كوشەدە تۇراتىنىن ءبىلىپ جۇرۋىنە, سول ارقىلى ءبىر-بىرىمەن دوستىق بايلانىسىن نىعايتا تۇسۋىنە جانە ەلىمىزدە تۇراقتىلىقتى ساقتاۋىنا سەپتەسۋ. كەلەشەك ۇرپاق بۇگىنگى شارادان ۇلكەن تاعىلىم الادى, – دەدى ءوڭىر باسشىسى. مەيماندار مەن جۇرتشىلىق كوشە بويىندا قالالىق جاس تەحنيكتەر ستانساسى, وقۋشىلاردىڭ شىعارماشىلىق ءۇيى جانە قالا كىتاپحانالارى مەن قولونەرشىلەرى ۇيىمداستىرعان كورمەنى تاماشالادى. ءوڭىردىڭ ونەر ۇجىمدارى دايارلاعان كونتسەرت تە تۇرعىندارعا جاقسى كوڭىل-كۇي سىيلادى. باع­دارلاماعا سەمەي قالاسىنىڭ اباي اتىنداعى دراما تەاترى مەن اباي اۋدانىنىڭ «قالامقاس» حالىقتىق ءانسامبلىنىڭ ۇجىمدارى ايرىقشا اتسالىسىپ, جازۋشى دراماتۋرگيا­سىنان ءتۇرلى قويىلىمدار قويدى. سونداي-اق, وبلىس ورتالى­عىن­داعى ءىرى ساۋدا كەشەندەرى مۇح­تار اۋەزوۆ كوشەسىنىڭ كۇنىنە وراي 15-20 پايىز جەڭىلدىكتەر جاساسا, كوشەدە ورنالاسقان الىپ لەد-ەكراندا قالامگەردىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا ارنال­عان «دەگدار» دەرەكتى ءفيلمى كورسە­تىلدى. ۆەلوشاباندوزداردىڭ, كار­تين­گشىلەردىڭ جارىسى دا كوشە مەرەكەسىن ايشىقتاي ءتۇستى. – وسكەمەنگە ءجيى كەلىپ, ءتۇرلى ءىس-شارالاردىڭ كۋاسى بولىپ ءجۇرمىن. مىنە, ەندى اكەمنىڭ اتىنداعى داڭعىلدىڭ ءتول مەرەكەسىن اتاپ ءوتىپ جاتىرمىز. بۇل – مەن ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش. سوڭعى ەكى كۇن قاتارىنان وسكەمەندەگى جوعارى جانە ورتا وقۋ ورىندارىندا, كىتاپحانالاردا كەزدەسۋلەر وتكىزدىم. بايقاعانىم, وبلىس ورتالىعىنىڭ مادەني ءومى­رىندە تىڭ وزگەرىستەر ورىن الىپ جاتىر. ارينە, شىعىس ءوڭىرى سەمەي, شىڭعىستاۋ سياقتى قاسيەتتى جەرلەرىمەن دە تاريحي تامىرىن تەرەڭگە جايعان ەل. وسى رۋحاني دۇنيەمىزدى كۇن وتكەن سايىن جاڭعىرتىپ جاتقان شىعىسقازاقستاندىقتارعا ۇلكەن راحمەت! اباي, شاكارىم, مۇحتار سياقتى الىپتار – ادامزاتقا ور­تاق. سوندىقتان, ولار رۋحاني جانە الەۋمەتتىك سالالاردا دۇرىس باعىت تابۋىمىزعا باعدار بولادى. الداعى ۋاقىتتا دا الاش ازاماتتارىنا لايىق قۇرمەت كورسەتىلە بەرەدى دەپ ويلايمىن, – دەدى مۇرات اۋەزوۆ. زاڭعار جازۋشىنىڭ ەسىمى بەرىلگەن ادەبيەت پەن ونەر ينستي­تۋتىنىڭ جەتەكشىسى ءۋاليحان قاليجان مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى تۋرالى تۇشىمدى بايانداما جاساپ, ونىڭ قيلى تاعدىرىنداعى قۇندى دەرەكتەرمەن ءبولىستى. سەمەيدەگى م.اۋەزوۆ اتىنداعى پەداگوگيكالىق كوللەدج ديرەكتورى شاعانگۇل جاناەۆا 1912-1919 جىلدارى م.اۋەزوۆ, ج.اي­ماۋىتوۆ, ق.ساتباەۆ وقىعان وقۋ عيماراتىنىڭ بۇگىنگە دەيىن ساق­تالعانىن, سول كەزدەگى مۇعالىمدەر سەمينارياسىنىڭ بۇگىندە زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ وشاعىنا اينالىپ, كوللەدج اتانعانىن جەتكىزدى. 1962 جىلى اتالعان وقۋ ورنىنا ايگىلى جازۋشىنىڭ ەسىمى بەرىلگەن. زاڭعار جازۋشى سەميناريادا وقىپ جۇرگەن شاعىندا العاشقى تىرناقالدى تۋىندىسى «ەڭلىك-كەبەك» دراماسىن جازعان. وقۋ ورنى قابىرعاسىندا ج.ايماۋىتوۆ ەكەۋى «اباي» جۋرنالىن شىعاردى. جازۋشى ومىرىندەگى وسىنداي ۇلكەن ىستەردىڭ باستاۋىندا بولعان سەميناريا تاريحىنان سىر شەرتەتىن كورمەنى سەمەيدىڭ م.اۋەزوۆ اتىنداعى پەداگوگيكالىق كوللەدجى ۇسىندى. بەينەلەۋ ونەرى جانە سىزۋ فاكۋلتەتى ستۋدەنتتەرىنىڭ شەبەر قولىنان شىققان سەميناريا عيماراتى مەن مۇحاڭنىڭ بورىلىدەگى تۋعان ءۇيىنىڭ ماكەتتەرى, قازىر الاش مۇراجايىنا اينالعان سەمەيدەگى ءانيار مولداباەۆتىڭ ءۇيى جانە تاعى باسقا جازۋشى ومىرىنە قاتىستى تاريحي ورىندار بەينەلەنگەن كەنەپ كارتينالار دا جۇرتشىلىق نازارىن اۋداردى. دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان». وسكەمەن.