ۆيتسە-مينيستر ەڭ الدىمەن كونستيتۋتسياعا قابىلدانعان تۇزەتۋلەر ەلدەگى ساياسي مودەلدى وزگەرتەتىنىن اتاپ ءوتتى. «جاڭا مودەلگە كوشۋدىڭ نەگىزگى يدەياسى – بيلىكتىڭ وكىلدى تارماعىنىڭ وكىلەتتىكتەرىن كۇشەيتۋ اياسىندا پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىكتەرىن قىسقارتۋ. بۇدان بولەك, قۇقىق قورعاۋ ينستيتۋتتارىن كۇشەيتۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلۋدا», دەدى سپيكەر.
جاڭا ساياسي مودەلگە كوشۋدىڭ ءار ساتىسىنا كەڭىنەن توقتالعان مينيسترلىك وكىلى پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىكتەرىن قىسقارتۋ بولىگىندەگى وزگەرىستەردى ەگجەي-تەگجەي ءتۇسىندىرىپ ءوتتى. ول سونداي-اق ايماقتىق ساياساتتى قالىپتاستىرۋداعى پرەزيدەنت وكىلەتتىكتەرىنىڭ ىقپالى ازاياتىنىن اتاپ ءوتتى.
«مىسالى, كۇنى كەشە قۇرىلعان 3 وبلىستا كونستيتۋتسيانىڭ تىكەلەي نورماسىن ەسكەرە وتىرىپ, اكىمدەر جاڭا ءتارتىپ بويىنشا تاعايىندالادى. ياعني پرەزيدەنت تاعايىنداۋ ءۇشىن وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جانە استانانىڭ اكىمدەرى ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ كەلىسىمى بويىنشا كەمىندە 2 كانديداتۋرا ۇسىنادى, ءتيىستى وبلىستىڭ ءماسليحات دەپۋتاتتارى 1 كانديداتۋرانى كەلىسەدى. مۇنداي داۋىس بەرۋ ءتارتىبى كەشە مەملەكەت باسشىسى قول قويعان جارلىقتا انىق كورسەتىلگەن», دەدى الما مۇقانوۆا.
رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان كونستيتۋتسيالىق نورمالارعا قاتىستى جۋرناليستەردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرگەن سپيكەر كونستيتۋتسيالىق زاڭدار مەن زاڭداردى قابىلداۋ ءتارتىبىن, سونداي-اق كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ قىزمەتىن ايقىندايتىن كونستيتۋتسيانىڭ ەرەجەلەرى 2023 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ كۇشىنە ەنەتىنىن ايتتى.
«لاۋازىمدى ادامدارعا وكىلەتتىكتەر بەرۋدى بەلگىلەيتىن كونستيتۋتسيانىڭ نورمالارى – ەگەر كونستيتۋتسيادا باسقاسى كوزدەلمەسە, وسى لاۋازىمدى ادامدار وكىلەتتىگى مەرزىمىنىڭ اياقتالۋىنا نەمەسە وكىلەتتىكتەرىنىڭ تولىق توقتاۋىنا قاراي قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. مىسالى, سەناتتاعى پرەزيدەنت تاعايىندايتىن 15 دەپۋتات مەرزىمى اياقتالعانعا دەيىن ءوز وكىلەتتىكتەرىن ساقتايدى. سونداي-اق كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر ەنگىزىلگەن زاڭدا قاراستىرىلعانداي, كونستيتۋتسيالىق سوت پەن جوعارى اۋديتورلىق پالاتا قۇرىلعانعا دەيىن كونستيتۋتسيالىق كەڭەس پەن ەسەپ كوميتەتى ءوز جۇمىسىن جالعاستىرادى», دەدى ۆەدومستۆو وكىلى.
وسىعان وراي كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ قولدانىلىپ جۇرگەن نورماتيۆتىك قاۋلىلارى كونستيتۋتسيالىق سوت ولاردى قايتا قاراعانعا دەيىن كونستيتۋتسياعا قايشى كەلمەيتىن بولىگىندە قولدانىلادى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ پارلامەنت پالاتالارىن قۇرۋ تۋرالى ەرەجەسىنە كەلەتىن بولساق, بۇل نورمالار سەگىزىنشى سايلانعان پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىن سايلاۋدان باستاپ قولدانىلاتىن بولادى. ياعني قازىر ءماجىلىس دەپۋتاتتارى 8-ءشى سايلانعان پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ سايلاۋى جاريالانعانعا دەيىن (قازىر 7-ءشى شاقىرىلىم 2026 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىنىڭ سوڭىنا دەيىن) ءوز قىزمەتىن جالعاستىراتىن بولادى», دەپ ءتۇسىندىرىپ ءوتتى ادىلەت ۆيتسە-ءمينيسترى.
سايلاۋ تۋرالى زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ كوزدەلگەن. جاقىن ارادا ءتيىستى تۇزەتۋلەر اشىق ءنورماتيۆتى اكتىلەر سايتىنا شىعارىلىپ, حالىقتىڭ تالقىسىنا سالىنادى. الايدا ادىلەت مينيسترلىگى وكىلىنىڭ ايتۋىنشا, پرەزيدەنتتىككە ۇسىنىلاتىن كانديداتتارعا قويىلاتىن تالاپتار بويىنشا ۇسىنىلىپ وتىرعان زاڭ جوباسىندا ەشقانداي وزگەرىستەر جوق.
«پرەزيدەنتتىككە ۇمىتكەرلەرگە قويىلاتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتە جۇمىس ىستەۋىنىڭ بەس جىلدىق ءوتىلىنىڭ بولۋ تالابى ساقتالادى. نەگە؟ ويتكەنى پرەزيدەنت – دارەجە بويىنشا ەڭ جوعارى مەملەكەتتىك قىزمەت اتقاراتىن تۇلعا. سوندىقتان ونىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتە جۇمىس ىستەۋ تاجىريبەسى, كوزقاراسى بولۋى كەرەك. پرەزيدەنتتىككە كانديداتتار ساياسي پارتيانىڭ اتىنان عانا ەمەس, ءوزىن ءوزى ۇسىنۋ ارقىلى دا سايلاۋعا قاتىسا الادى. ونىڭ پارتياعا مۇشە بولۋى مىندەتتى ەمەس», دەدى ۆيتسە-مينيستر.
بريفينگ سوڭىندا سپيكەر رەفەرەندۋمدى «مەملەكەتتىك جۇيەنى جاڭعىرتۋ مەن دەموكراتيالاندىرۋداعى اسا ماڭىزدى تاريحي قادام» دەپ باعالادى. «پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, ەكىنشى رەسپۋبليكانىڭ نەگىزىن قالايتىن – حالىقتىڭ داۋىس بەرۋى. كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر بيلىك تارماقتارى اراسىنداعى قاتىناستاردىڭ جاڭا تەپە-تەڭدىگىن قالىپتاستىرادى, بۇل سۋپەرپرەزيدەنتتىك مودەلدەن كۇشتى پارلامەنتى بار پرەزيدەنتتىك رەسپۋبليكاعا تۇپكىلىكتى اۋىسۋدى قامتاماسىز ەتە الادى», دەدى مينيسترلىك وكىلى.
