جاعالاۋداعى جاراسىمدىلىق ءۇشىن

جاعالاۋىندا قازاقستان, تۇرىكمەنستان, يران, ازەربايجان جانە رەسەي سەكىلدى بەس مەملەكەت ورنالاسقان كاسپي تەڭىزى وسىنشا مۇددەنى توعىستىرعان سۋ ايدىنى بولىپ تۇر. تەڭىزدىڭ مارتەبەسىن انىقتاۋ, قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, ونىڭ دوستىق تەڭىزى رەتىندەگى ءرولىن ساقتاپ قالۋ – بۇگىننىڭ باستى تاقىرىپتارىنىڭ ءبىرى. تەڭىز جاعالاۋىنداعى بەس مەملەكەت, ياعني كاسپي تەڭىزىنىڭ تۇتاس ايماعى ەۋرازيالىق كەڭىس­تىكتە زور ماڭىزعا, سونداي-اق الەمدىك گەوساياسات پەن گەوەكو­نوميكالىق تۇرعىدا ايرىقشا سيپاتقا يە. بۇل ماڭىز كەلەلى ماسەلەدەن سىرتقارى, بەيتاراپ قالۋدى قالامايدى, قايتا تەڭىز توڭىرەگىندەگى بولۋى مۇمكىن اڭگىمەلەر مەن ارەكەتتەردىڭ دەر كەزىندە ىمىراشىلدىقتى ۇستان­عان تۇسىنىستىكپەن الدىن الۋدى, ءاربىر ءىستى ۇيلەستىرۋدى قاجەت ەتەدى. اقتاۋدا «Caspian bridge» اقپاراتتىق-ساراپتامالىق تالداۋ ورتالىعى اشىلىپ, كوپشىلىك الدىندا تۇساۋىن كەستى. اتالمىش ورتالىق وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, ورتالىق ماقساتى كاسپي ماڭى مەن وعان شەكارالاس ورنالاسقان ەلدەردىڭ دامۋ جولىن قايتا اي­قىنداۋ. ناقتىراق ايتساق, كاسپي تەڭىزىندە مۇلدەم بار دەپ ەسەپتەيتىن ەلدەردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق پروبلەمالارىن انىقتاپ, وعان الدىن الا وڭ ىقپال ەتۋ, سونداي-اق, بىلىكتى ساراپشىلاردى قاتىستىرا وتىرىپ تەڭىز توڭىرەگىندەگى ماسەلەلەرگە بولجام جاساپ, باعا بەرۋ جانە حالىققا اقپار جەتكىزىپ وتىرۋ. وسى ماقساتتى ارقالاعان ورتا­لىقتىڭ ساراپشىلار ساناتىندا قازاقستان, وزبەكستان, يران مەن رەسەيدىڭ, وزگە دە ءبىر­نەشە ەلدەردىڭ ساياسي قىز­مەتكەرلەرى, زەرتتەۋشى عالىم­دارى, الەۋمەتتانۋشىلار مەن جۋرناليستەر بار. ورتالىق ديرەكتورى د.ءۋا­ليحانوۆ ورتالىق اياسىندا تۇ­ساۋى كەسىلگەن اقپاراتتىق-ساراپتامالىق سايت تۋرالى ايتىپ, ونىڭ قىزمەتىن تەڭىزبەن شەكتەسەتىن مەملەكەتتەردىڭ الۋان ءتۇرلى ماسەلەلەرىنە تە­رەڭ ءۇڭىلىپ, استارى مەن جاي-جاپ­سارىن انىقتاۋ, اشىق پىكىر الاڭىندا ازاماتتىق ۇستا­نىمدارىن جەتكىزە الاتىن بەل­سەندى ورتا قالىپتاستىرۋ جانە ماسەلەگە قاتىستى دولبارلار مەن قىجىرتپا اڭگىمەلەرگە دالەلدى دەرەكتەرمەن تويتارىس بەرۋ قاجەتتىگىمەن ءتۇسىندىردى. اقپاراتتىق-ساراپتامالىق تالداۋ ورتالىعى حالىقارالىق ەكسپەرتتىك توبىنىڭ جەتەكشىسى, شىعىستانۋشى عالىم, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ورىس گەوگرافيا قوعامىنىڭ مۇشەسى ا.كنيازەۆ الدا اتقارۋعا مەجەلەپ وتىرعان جوسپارلارىمەن تانىستىردى. كاسپي تەڭىزى ماسەلەلەرىنە ارنالعان حالىقارالىق كونفەرەنتسيانى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى رەتىندە ول الداعى ۋاقىتتا اقتاۋدان اشىلعان ورتالىقپەن بىرلەسىپ جۇمىس جاساماق. ال بيىل ءتورتىنشى رەت وتكىزىلەتىن «كاسپيدەگى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ پاراديگمالارى» اتتى حالىقارالىق كون­فەرەنتسيانىڭ كوتەرەتىن تاقى­رىبى كاسپي اي­ماعىنداعى اسكەري-ساياسي قا­ۋىپسىزدىك ماسە­لەلەرىنە ار­نالماق. كاسپي تەڭىزى – جاعالاي وتىرعان جۇرت قول سالعان اس تولى الىپ ىدىس ءتارىزدى. بۇل ادەمى بەينەنى ءىس جۇزىندە ءوز­ارا تاتۋلىقتىڭ تىزبەگى عانا تۇتاس­تىرىپ ۇستاپ تۇرا الادى. ساراپتامالىق ورتالىقتىڭ وي-ماقساتى – وسى بەرەكە-بىرلىكتىڭ باياندىلىعىنا ۇلەس قوسۋ. گۇلايىم شىنتەمىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان». اقتاۋ.