ناۋقان ەرتە باستالادى

ەرتە كەلگەن كوكتەم شىعىس­قا­زاقستاندىق ديقانداردى دەر كەزىندە ەگىس دالاسىنان تابىلۋعا مىندەتتەدى. قار ابدەكەي تۇسە ەرىپ كەتكەندىكتەن, ناۋرىزدىڭ ەكىن­شى جارتىسى مەن ءساۋىردىڭ باسىندا كۇن كۇرت جىلىنىپ, تەمپەراتۋرا 20-25 گرادۋس شاماسىنا دەيىن كوتەرىلدى. اۋا رايىنىڭ جىلداعىدان ەرتە جىلىنۋى وڭىردەگى شارۋاشىلىقتارعا توپىراقتاعى ىلعالدى ساقتاۋ جانە ەگىستىك جۇمىستارىنا شۇعىل ازىرلەنۋدى تالاپ ەتتى. اتالعان جايت ەگىس القاپتارى مول زىريان, گلۋبوكوە اۋداندارىنا قولايلى جاعداي جاساسا, كوكپەكتى, بورو­دۋليحا جانە شەمونايحا اۋداندارىنا بىرقاتار قوسىمشا مىندەتتەر ارتتى. جۋىردا بورودۋليحا اۋدا­­­نىنىڭ ورتالىعىندا وتكەن «اگروونەركاسىپتىك كەشەن ءجا­نە بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپ­كەر­شىلىگىن دامىتۋ» اتتى كوشپەلى سەمينار-كەڭەستە وبلىستىڭ ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءجو­نىندەگى پرەزيدەنت تاپ­سىر­مالارىنىڭ ورىندالۋ بارىسى تالقىلاندى. اتالعان جيىنعا ءوڭىر باس­شىسى بەردىبەك ساپارباەۆ جانە وبلىستاعى بىرنەشە اۋدانداردىڭ اكىمدەرى, اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارمالارىنىڭ ماماندارى مەن اگروسەكتوردا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن شارۋا قوجالىقتارىنىڭ جەتەكشىلەرى قاتىستى. بۇگىنگى تاڭدا اگروونەركاسىپتىك كەشەندەر مەملەكەتتىڭ ءتيىمدى قولداۋىنىڭ ارقاسىندا دامۋعا بەت الدى. ايتالىق, اتالعان سالادا جىل سايىن مەملەكەتتىك باعدارلامالار شەڭبەرىندەگى سۋبسيديالاۋ كولەمى 10-15 ملرد. تەڭگەنى قۇرايدى. كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىنىڭ بارىسى جايىندا اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءدۇي­سەمباي سەليحانوۆ اڭگىمەلەدى. باسقارما باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, اعىمداعى جىلى ەگىس القاپتارىن 50 مىڭ گەكتارعا ارتتىرۋ كوزدەلىپ وتىر. وبلىس بويىنشا تەكسەرۋگە تاپسىرىلعان تۇقىم كولەمى 88 پايىزدى قۇرايدى. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 22 پۋنكت جوعارى ەكەن. ءبىرىنشى جانە ەكىنشى سۇرىپتى استىق تۇقىمىنىڭ دا كولەمى كوبەيگەن. بارلىق اۋداندارعا قاجەتتى جانار-جاعارماي ماسەلەسى دە شەشىمىن تاپتى. پاۆلودار قالاسىنان 25 مىڭ توننا جاعارماي جەتكىزۋگە كەلىسىمشارت جاسالدى. سوڭعى جىلدارى تۇقىم ساپاسىن ارتتىرۋ باعىتىندا دا وڭ جۇمىستار جاسالىپ جاتىر. ماسەلەن, اۋدانداعى جاڭا ءشۇلبى اۋىلىندا ورنالاسقان «لازارەۆ ي ك» جشس – وبلىستاعى ەليتالى تۇقىم وندىرەتىن ساناۋلى شارۋاشىلىقتاردىڭ ءبىرى. بىلتىر مول جينالعان ءونىمدى ساقتاۋ ءۇشىن وندا تۇقىم ساقتايتىن ەكى ۇلكەن قامبا تۇرعىزىلعان. شارۋاشىلىقتىڭ باس اگرونومى سەرگەي لەۆچەنكونىڭ ايتۋىنشا, سىيىمدىلىعى 5 مىڭ تونناعا دەيىن جەتەتىن قامبادا جوعارى سۇرىپتى كۇنباعىس, بيداي تۇقىمدارى ساقتالۋدا. اۋدانداعى ءىرى اۋىلشارۋاشىلىق قۇرىلىمدارىنىڭ ءبىرى سانالاتىن «نوۆايا زاريا» شارۋا قوجالىعىنىڭ يەلىگىندە 25 مىڭ گەكتار ەگىس القابى بار. قازىر شارۋاشىلىق تەحنيكالارى ناۋقاندىق جۇمىسقا تولىعىمەن ءازىر. مۇندا دا مال باسى كوبەيىپ كەلە جاتقاندىقتان, ەگىس القابىنىڭ نەگىزگى بولىگىن مالازىقتىق داقىلدار قۇراماق. بيىل اگروونەركاسىپتىك كەشەننىڭ جاڭا باعىتتارىن دامىتۋ, بوس جاتقان جەر تەلىمدەرىن يگەرۋ جۇمىستارىن بەلسەندى جۇرگىزۋ جوس­پارلانىپ وتىر. بيزنەستىڭ الەۋ­مەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى باعدارلا­ماسى اياسىندا جۇمىستار جاندانىپ كەلەدى. – سوڭعى ءۇش جىلدا اگرارلىق سالادا 220 كەلەشەگى بار جوبا جۇزە­گە استى. جوبالار پريرەچنوە, پري­ۆولنوە, بوبروۆكا اۋىلدا­رىندا جانە باسقا ەلدى مەكەندەر­دە ساتىمەن ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى. بۇل اۋىلدارداعى شارۋا قوجا­لىقتارىنىڭ جەتەكشىلەرى بيز­نەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن جەتە ءتۇسىنىپ, بەلسەندى جۇمىس ىستەۋدە, – دەدى د. سەليحانوۆ. وبلىستا قولعا الىناتىن جاڭا جوبا نەگىزىندە 2018 جىلعا دەيىن ءار اۋداندا ۇلگىلى اۋىلدار قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل ساناتقا بۇگىنگە دەيىن 16 ەلدى مەكەن تاڭ­دا­لىپ الىندى. ونىڭ ىشىندە بۇرىنعى 9 تىرەك اۋىلى بار. اتالعان اۋىلدار­دى دامىتۋدىڭ كەشەندى جوس­پارى ازىرلەنگەن. بورودۋليحا اۋدانىنىڭ اكىمى گ.اكۋلوۆتىڭ ايتۋىنشا, ۇساق شارۋاشىلىقتاردى ىرىلەندىرۋ جانە سەرىكتەستىكتەر قۇرۋ جالعاسۋدا. اعىمداعى جىلى سۋارمالى القاپ اۋماعىن ىلعال ساقتاۋ تەحنولوگياسى بويىنشا 90 مىڭ گەكتارعا جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. اگروونەركاسىپتىك سالانى دا­مى­تۋعا مەملەكەتتىك قولداۋمەن بىرگە عىلىم سالاسى دا اتسالىسۋدا. ماسەلەن, سەمەيدەگى اۋىل شارۋا­شىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا توپىراقتىڭ ونىمدىلىك دەڭگەيىن كورسەتەتىن ەلەكتروندى كار­تا ازىرلەندى. سونىمەن بىرگە, ارناۋلى ماماندار ءتۇرلى داقىلداردى سەبۋ, ولاردى ماۋسىم بويى كۇتۋ, باپ­تاۋ كەڭەستەرىمەن قامتاماسىز ەتەدى. دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان». شىعىس قازاقستان وبلىسى, بورودۋليحا اۋدانى.