كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ وسى وبلىستىڭ ەۋرازيالىق ينتەگراتسيالىق باعىتى تۋرالى جۋرناليستەرگە اڭگىمەلەپ بەردى.
اكىمنىڭ ايتۋىنشا, شەتەلدىك مەملەكەتتەرمەن ءوزارا ءتيىمدى سىرتقى ەكونوميكالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋ – وبلىستىڭ ماڭىزدى باسىم باعىتى بولىپ تابىلادى. وسى باعىتتا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار جەتكىلىكتى.
بۇگىنگى كۇنى وبلىستا رەسەي فەدەراتسياسى جانە بەلارۋس رەسپۋبليكاسىمەن بىرلەسىپ قۇرىلعان 250-دەن استام كاسىپورىن جۇمىس ىستەۋدە. سىرتقى بايلانىستار, اسىرەسە, رەسەيدىڭ التاي ولكەسى, التاي رەسپۋبليكاسى, توم جانە ءنوۆوسىبىر وبلىستارىمەن جاقسى جولعا قويىلعان.
2013 جىلدىڭ قورىتىندىسىندا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ رەسەي فەدەراتسياسى جانە بەلارۋس رەسپۋبليكاسىمەن ساۋدا اينالىمى 1,9 ميلليارد دوللاردى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە ەكسپورت – 300 ميلليون, ال يمپورت – 1,6 ميلليارد دوللار بولدى.
وبلىستىڭ كەدەن وداعى اياسىندا رەسەي جانە بەلارۋس ەلدەرىمەن تاۋارلار الماسۋىنىڭ پايدالى جاقتارى كوپ. ويتكەنى, ساۋدا اينالىمى جىلدان-جىلعا قارقىن الا تۇسۋدە. ماسەلەن, وسى ۋاقىت ارالىعىندا رەسەيمەن ساۋدا قارىم-قاتىناسىنىڭ كولەمى ەكى ەسە ارتا تۇسكەن. شىعىس قازاقستان وبلىسى وتكەن جىلى رەسەيمەن 280 ميلليارد تەڭگەنىڭ ساۋدا وپەراتسيالارىن جۇزەگە اسىرسا, بەلارۋس رەسپۋبليكاسىمەن 62 ميلليارد تەڭگەنىڭ ساۋدا-ساتتىعىن جاساعان.
– رەسەيدىڭ بىزبەن كورشىلەس وبلىستارىمەن ساۋدا بايلانىسى بۇرىننان جولعا قويىلسا, سوڭعى جىلدارى كەدەن وداعىنىڭ اياسىنداعى بەلارۋسپەن قارىم-قاتىناسىمىز دا جاقسى دامۋدا. وسى ەلمەن بىرلەسىپ قۇرىلىپ, قازىرگى كۇنى سەمەي قالاسىندا جۇمىس ىستەپ جاتقان بەلارۋس تراكتورلارىن شىعاراتىن زاۋىت 1500-گە تارتا تراكتور شىعاردى. وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, بەلارۋس رەسپۋبليكاسى ءسۇت ءوندىرۋ جونىنەن تمد كولەمىندە ەڭ الدىڭعى ورىندا. بۇل سالادا اتالعان ەل ۇلكەن تاجىريبە جيناقتاعان. وسىنى ەسكەرىپ, بەلارۋستىڭ ىسكەرلەرىمەن بىرلەسە وتىرىپ, وبلىسىمىزدا ءسۇت ونىمدەرىن وڭدەيتىن كاسىپورىن قۇردىق. مۇنىڭ ءوزى وبلىستا شىعارىلاتىن ءسۇت ونىمدەرى وتىمدىلىگىنىڭ ارتۋىنا ەداۋىر اسەر ەتتى, – دەدى ب. ساپارباەۆ.
بىرلەسكەن جۇمىستار وبلىستىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ باسەكەلەستىك قابىلەتىنىڭ ارتۋىنا ىقپال ەتىپ وتىرعاندىعىن كوپتەگەن كورسەتكىشتەردەن بايقاۋعا بولادى. ماسەلەن, 2012 جىلمەن سالىستىرعاندا 2013 جىلى وبلىستا شىعارىلاتىن وسىمدىك ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتى 2,2 ەسە ارتسا, مال جانە ءوسىمدىك مايلارىنىڭ ەكسپورتى ەكى ەسە وسە تۇسكەن. كەرىسىنشە, كورشىلەس رەسەي وبلىستارىنان كەلەتىن مال مايىنىڭ كولەمى 10 پايىزعا, وسىمدىك مايىنىڭ كولەمى 50 پايىزعا ازايعان. ياعني, وسى ونىمدەر بويىنشا وبلىس ءوزىن جەتكىلىكتى دارەجەدە قامتي باستاپتى.
سونداي-اق, حيميا ونەركاسىپ ءونىمدەرىن ەكسپورتتاۋ كولەمى 29,5 پايىزعا, تسەمەنت, ءتۇرلى قۇرىلىس تاستارىن ەكسپورتتاۋ 1,6 ەسە, ماشينالار مەن ولاردىڭ قۇرال-جابدىقتارىن ەكسپورتتاۋ 1,3 ەسە وسكەن.
بۇگىنگى كۇنى رەسەيدىڭ كورشى وڭىرلەرىمەن مادەني ىنتىماقتاستىق شارالارى دا جاقسى ءورىس الىپ كەلەدى. ءتىپتى, مۇنداي جاراسىمدى بايلانىستار اياسى جىل وتكەن سايىن كەڭەيە تۇسۋدە دەۋگە بولادى. سونىڭ ءبىر جاقسى كورىنىسى – جۋىقتا عانا رەسەيدىڭ التاي ولكەسىندە شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ مادەني كۇندەرىنىڭ ءوتۋى. وسىنداي شارالار ءتۋريزمنىڭ جاندانا تۇسۋىنە دە جاقسى اسەرىن تيگىزۋدە.
– كورشى ەلدەرمەن بايلانىس تەك ەكونوميكا سالاسىندا عانا ەمەس, باسقا دا سالالار بويىنشا ءورىس الىپ, قازىردىڭ ءوزىندە ءداستۇرلى سيپاتقا يە بولۋدا. ماسەلەن, رەسەي وڭىرلەرىمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى تاجىريبە الماسۋلار جۇزەگە اسىرىلۋدا. تەك 2013 جىلدىڭ وزىندە عانا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن 6 حالىقارالىق كونفەرەنتسيا بولىپ ءوتتى. ول كەزدەسۋلەر وسكەمەن, مينسك, بارناۋل قالالارىندا ۇيىمداستىرىلدى. حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق اياسىندا ترانسشەكارالىق سۋ نىساندارىن قورعاۋ مەن ولاردى بىرلەسىپ پايدالانۋ جونىندە قۇرىلعان قازاقستان-رەسەي كوميسسياسى جۇمىس ىستەۋدە. ورماندى بىرلەسىپ قورعاۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار دا بار. مۇنىڭ سىرتىندا, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمدىگى 2010 جىلدان باستاپ رەسەي فەدەراتسياسى جانە بەلارۋس رەسپۋبليكاسىمەن ستۋدەنتتىك قۇرىلىس وتريادتارىن الماسۋ جونىندە جۇمىستار ءجۇرگىزىپ كەلەدى, دەدى بەردىبەك ماشبەك ۇلى.
بريفينگ بارىسىندا جۋرناليستەر قاۋىمى شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمىنە كوپتەگەن سۇراقتار قويدى. ولاردىڭ بارلىعىنا جاۋاپ بەرىلدى. سونىڭ ىشىندە ءبىز «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ اتىنان شىعىس قازاقستان وبلىسىندا قازىرگى كۇنى قارقىندى تۇردە دامىپ كەلە جاتقان جاڭا سالا – جەڭىل كولىك ونەركاسىبىنىڭ كەدەن وداعى اياسىنداعى باسەكەلەستىككە قابىلەتتىلىگى جونىندە سۇرادىق. وبلىس كورشى ەلگە ءوز جەڭىل كولىكتەرىن شىعارا الىپ وتىر ما؟ – دەدىك.بۇل سۇراققا بەرگەن جاۋابىندا بەردىبەك ماشبەك ۇلى وبلىستاعى «ازيا-اۆتو» كاسىپورنى وتكەن جىلى 100 ميلليارد تەڭگەنىڭ 30 مىڭ جەڭىل كولىگىن شىعارسا, بيىلعى جىلدىڭ ءى توقسانىندا 27 ميلليارد تەڭگەنىڭ 8 مىڭ جەڭىل كولىگىن شىعارعاندىعىن, وسى ماسەلە بويىنشا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ رەسپۋبليكادا الدا كەلە جاتقاندىعىن, ەلدىڭ جەڭىل كولىك ونەركاسىبىنىڭ 63 پايىزى وبلىسقا تيەسىلى ەكەندىگىن ايتىپ ءوتتى.
– ەگەر ءسىزدىڭ سۇراعىڭىزعا تىكەلەي جاۋاپ بەرەتىن بولساق, بىزدەگى كاسىپورىن بىلتىر رەسەيگە 103 جەڭىل كولىك شىعارىپ ساتتى. ەكسپورت كولەمىن ارتتىرا ءتۇسۋ جونىندە ويىمىز بار. ارينە, بۇل ءىس ءبىزدىڭ باسەكەلەستىككە قانشالىقتى قابىلەتتى ەكەنىمىزگە بايلانىستى بولماق. وسى تۇرعىدا ءۇمىت كۇتتىرەتىن جايتتار دا جوق ەمەس دەپ ەسەپتەيمىن. ماسەلەن, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە كاسىپورىنعا سالىناتىن سالىق كولەمى رەسەيگە قاراعاندا 17 پايىز تومەن. ەكىنشىدەن, وبلىستاعى ەلەكتر قۋاتى مەن سۋ باعاسى جانە جۇمىس كۇشى رەسەيگە قاراعاندا ارزانىراق. مۇنىڭ ءوزى ءونىمنىڭ وزىندىك قۇنىنىڭ تومەندەۋىنە ىقپال ەتەتىن جايتتار. ەندى بىزگە ءونىمنىڭ ساپالى بولۋىن, كاسىپورىننىڭ جاڭا تەحنولوگيالارمەن قارۋلانۋىن ۇدايى ەسكەرىپ وتىرۋ كەرەك. بۇل ىستە دە ويلاستىرىلىپ جاتقان, جۇزەگە اسىرىلا باستاعان شارالار بار. اتاپ ايتقاندا, «ازيا-اۆتو» كاسىپورنى وتكەن جىلى رەسەيدىڭ «اۆتوۆاز» سەكىلدى ونەركاسىپتىك الىبىمەن بىرلەسە وتىرىپ, وسكەمەندە جاڭا ءوندىرىس ورنىنىڭ قۇرىلىسىن باستادى. بۇل جوبا جۇزەگە اسقان كەزدە «ازيا-اۆتو» جىلىنا 120 مىڭ كولىك شىعارۋ مۇمكىندىگىنە يە بولىپ, قوسىمشا 8 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلاتىن بولادى, – دەپ جاۋاپ بەردى ب. ساپارباەۆ.
سۇڭعات ءالىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
اكىمنىڭ ايتۋىنشا, شەتەلدىك مەملەكەتتەرمەن ءوزارا ءتيىمدى سىرتقى ەكونوميكالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋ – وبلىستىڭ ماڭىزدى باسىم باعىتى بولىپ تابىلادى. وسى باعىتتا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار جەتكىلىكتى.
بۇگىنگى كۇنى وبلىستا رەسەي فەدەراتسياسى جانە بەلارۋس رەسپۋبليكاسىمەن بىرلەسىپ قۇرىلعان 250-دەن استام كاسىپورىن جۇمىس ىستەۋدە. سىرتقى بايلانىستار, اسىرەسە, رەسەيدىڭ التاي ولكەسى, التاي رەسپۋبليكاسى, توم جانە ءنوۆوسىبىر وبلىستارىمەن جاقسى جولعا قويىلعان.
2013 جىلدىڭ قورىتىندىسىندا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ رەسەي فەدەراتسياسى جانە بەلارۋس رەسپۋبليكاسىمەن ساۋدا اينالىمى 1,9 ميلليارد دوللاردى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە ەكسپورت – 300 ميلليون, ال يمپورت – 1,6 ميلليارد دوللار بولدى.
وبلىستىڭ كەدەن وداعى اياسىندا رەسەي جانە بەلارۋس ەلدەرىمەن تاۋارلار الماسۋىنىڭ پايدالى جاقتارى كوپ. ويتكەنى, ساۋدا اينالىمى جىلدان-جىلعا قارقىن الا تۇسۋدە. ماسەلەن, وسى ۋاقىت ارالىعىندا رەسەيمەن ساۋدا قارىم-قاتىناسىنىڭ كولەمى ەكى ەسە ارتا تۇسكەن. شىعىس قازاقستان وبلىسى وتكەن جىلى رەسەيمەن 280 ميلليارد تەڭگەنىڭ ساۋدا وپەراتسيالارىن جۇزەگە اسىرسا, بەلارۋس رەسپۋبليكاسىمەن 62 ميلليارد تەڭگەنىڭ ساۋدا-ساتتىعىن جاساعان.
– رەسەيدىڭ بىزبەن كورشىلەس وبلىستارىمەن ساۋدا بايلانىسى بۇرىننان جولعا قويىلسا, سوڭعى جىلدارى كەدەن وداعىنىڭ اياسىنداعى بەلارۋسپەن قارىم-قاتىناسىمىز دا جاقسى دامۋدا. وسى ەلمەن بىرلەسىپ قۇرىلىپ, قازىرگى كۇنى سەمەي قالاسىندا جۇمىس ىستەپ جاتقان بەلارۋس تراكتورلارىن شىعاراتىن زاۋىت 1500-گە تارتا تراكتور شىعاردى. وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, بەلارۋس رەسپۋبليكاسى ءسۇت ءوندىرۋ جونىنەن تمد كولەمىندە ەڭ الدىڭعى ورىندا. بۇل سالادا اتالعان ەل ۇلكەن تاجىريبە جيناقتاعان. وسىنى ەسكەرىپ, بەلارۋستىڭ ىسكەرلەرىمەن بىرلەسە وتىرىپ, وبلىسىمىزدا ءسۇت ونىمدەرىن وڭدەيتىن كاسىپورىن قۇردىق. مۇنىڭ ءوزى وبلىستا شىعارىلاتىن ءسۇت ونىمدەرى وتىمدىلىگىنىڭ ارتۋىنا ەداۋىر اسەر ەتتى, – دەدى ب. ساپارباەۆ.
بىرلەسكەن جۇمىستار وبلىستىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ باسەكەلەستىك قابىلەتىنىڭ ارتۋىنا ىقپال ەتىپ وتىرعاندىعىن كوپتەگەن كورسەتكىشتەردەن بايقاۋعا بولادى. ماسەلەن, 2012 جىلمەن سالىستىرعاندا 2013 جىلى وبلىستا شىعارىلاتىن وسىمدىك ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتى 2,2 ەسە ارتسا, مال جانە ءوسىمدىك مايلارىنىڭ ەكسپورتى ەكى ەسە وسە تۇسكەن. كەرىسىنشە, كورشىلەس رەسەي وبلىستارىنان كەلەتىن مال مايىنىڭ كولەمى 10 پايىزعا, وسىمدىك مايىنىڭ كولەمى 50 پايىزعا ازايعان. ياعني, وسى ونىمدەر بويىنشا وبلىس ءوزىن جەتكىلىكتى دارەجەدە قامتي باستاپتى.
سونداي-اق, حيميا ونەركاسىپ ءونىمدەرىن ەكسپورتتاۋ كولەمى 29,5 پايىزعا, تسەمەنت, ءتۇرلى قۇرىلىس تاستارىن ەكسپورتتاۋ 1,6 ەسە, ماشينالار مەن ولاردىڭ قۇرال-جابدىقتارىن ەكسپورتتاۋ 1,3 ەسە وسكەن.
بۇگىنگى كۇنى رەسەيدىڭ كورشى وڭىرلەرىمەن مادەني ىنتىماقتاستىق شارالارى دا جاقسى ءورىس الىپ كەلەدى. ءتىپتى, مۇنداي جاراسىمدى بايلانىستار اياسى جىل وتكەن سايىن كەڭەيە تۇسۋدە دەۋگە بولادى. سونىڭ ءبىر جاقسى كورىنىسى – جۋىقتا عانا رەسەيدىڭ التاي ولكەسىندە شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ مادەني كۇندەرىنىڭ ءوتۋى. وسىنداي شارالار ءتۋريزمنىڭ جاندانا تۇسۋىنە دە جاقسى اسەرىن تيگىزۋدە.
– كورشى ەلدەرمەن بايلانىس تەك ەكونوميكا سالاسىندا عانا ەمەس, باسقا دا سالالار بويىنشا ءورىس الىپ, قازىردىڭ ءوزىندە ءداستۇرلى سيپاتقا يە بولۋدا. ماسەلەن, رەسەي وڭىرلەرىمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى تاجىريبە الماسۋلار جۇزەگە اسىرىلۋدا. تەك 2013 جىلدىڭ وزىندە عانا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن 6 حالىقارالىق كونفەرەنتسيا بولىپ ءوتتى. ول كەزدەسۋلەر وسكەمەن, مينسك, بارناۋل قالالارىندا ۇيىمداستىرىلدى. حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق اياسىندا ترانسشەكارالىق سۋ نىساندارىن قورعاۋ مەن ولاردى بىرلەسىپ پايدالانۋ جونىندە قۇرىلعان قازاقستان-رەسەي كوميسسياسى جۇمىس ىستەۋدە. ورماندى بىرلەسىپ قورعاۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار دا بار. مۇنىڭ سىرتىندا, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمدىگى 2010 جىلدان باستاپ رەسەي فەدەراتسياسى جانە بەلارۋس رەسپۋبليكاسىمەن ستۋدەنتتىك قۇرىلىس وتريادتارىن الماسۋ جونىندە جۇمىستار ءجۇرگىزىپ كەلەدى, دەدى بەردىبەك ماشبەك ۇلى.
بريفينگ بارىسىندا جۋرناليستەر قاۋىمى شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمىنە كوپتەگەن سۇراقتار قويدى. ولاردىڭ بارلىعىنا جاۋاپ بەرىلدى. سونىڭ ىشىندە ءبىز «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ اتىنان شىعىس قازاقستان وبلىسىندا قازىرگى كۇنى قارقىندى تۇردە دامىپ كەلە جاتقان جاڭا سالا – جەڭىل كولىك ونەركاسىبىنىڭ كەدەن وداعى اياسىنداعى باسەكەلەستىككە قابىلەتتىلىگى جونىندە سۇرادىق. وبلىس كورشى ەلگە ءوز جەڭىل كولىكتەرىن شىعارا الىپ وتىر ما؟ – دەدىك.بۇل سۇراققا بەرگەن جاۋابىندا بەردىبەك ماشبەك ۇلى وبلىستاعى «ازيا-اۆتو» كاسىپورنى وتكەن جىلى 100 ميلليارد تەڭگەنىڭ 30 مىڭ جەڭىل كولىگىن شىعارسا, بيىلعى جىلدىڭ ءى توقسانىندا 27 ميلليارد تەڭگەنىڭ 8 مىڭ جەڭىل كولىگىن شىعارعاندىعىن, وسى ماسەلە بويىنشا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ رەسپۋبليكادا الدا كەلە جاتقاندىعىن, ەلدىڭ جەڭىل كولىك ونەركاسىبىنىڭ 63 پايىزى وبلىسقا تيەسىلى ەكەندىگىن ايتىپ ءوتتى.
– ەگەر ءسىزدىڭ سۇراعىڭىزعا تىكەلەي جاۋاپ بەرەتىن بولساق, بىزدەگى كاسىپورىن بىلتىر رەسەيگە 103 جەڭىل كولىك شىعارىپ ساتتى. ەكسپورت كولەمىن ارتتىرا ءتۇسۋ جونىندە ويىمىز بار. ارينە, بۇل ءىس ءبىزدىڭ باسەكەلەستىككە قانشالىقتى قابىلەتتى ەكەنىمىزگە بايلانىستى بولماق. وسى تۇرعىدا ءۇمىت كۇتتىرەتىن جايتتار دا جوق ەمەس دەپ ەسەپتەيمىن. ماسەلەن, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە كاسىپورىنعا سالىناتىن سالىق كولەمى رەسەيگە قاراعاندا 17 پايىز تومەن. ەكىنشىدەن, وبلىستاعى ەلەكتر قۋاتى مەن سۋ باعاسى جانە جۇمىس كۇشى رەسەيگە قاراعاندا ارزانىراق. مۇنىڭ ءوزى ءونىمنىڭ وزىندىك قۇنىنىڭ تومەندەۋىنە ىقپال ەتەتىن جايتتار. ەندى بىزگە ءونىمنىڭ ساپالى بولۋىن, كاسىپورىننىڭ جاڭا تەحنولوگيالارمەن قارۋلانۋىن ۇدايى ەسكەرىپ وتىرۋ كەرەك. بۇل ىستە دە ويلاستىرىلىپ جاتقان, جۇزەگە اسىرىلا باستاعان شارالار بار. اتاپ ايتقاندا, «ازيا-اۆتو» كاسىپورنى وتكەن جىلى رەسەيدىڭ «اۆتوۆاز» سەكىلدى ونەركاسىپتىك الىبىمەن بىرلەسە وتىرىپ, وسكەمەندە جاڭا ءوندىرىس ورنىنىڭ قۇرىلىسىن باستادى. بۇل جوبا جۇزەگە اسقان كەزدە «ازيا-اۆتو» جىلىنا 120 مىڭ كولىك شىعارۋ مۇمكىندىگىنە يە بولىپ, قوسىمشا 8 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلاتىن بولادى, – دەپ جاۋاپ بەردى ب. ساپارباەۆ.
سۇڭعات ءالىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
