جاڭا تەحنولوگيا جانە ۇنەمدىلىك

قازاقستان قۋاتتى مەملەكەت رەتىندە تۇراقتى ەكونوميكالىق وسىمدەرگە قول جەتكىزىپ كەلەدى. وسى جىلدار ارالىعىندا ەنەرگەتيكا سالاسى دا ۇلكەن جاڭعىرۋ جولىنان ءوتتى. ەلباسى بيىلعى جولداۋىندا ىشكى جالپى ءونىمنىڭ ەنەرگيا تۇتىنۋ اۋقىمىن 2 ەسەگە ازايتۋ مىندەتىن قويدى. بۇل ورايدا ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز ەنەرگەتيكانى جوعارى تەحنولوگيالارعا كوشىرە وتىرىپ, قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعدارلاناتىن بولادى. قىزىلجار وڭىرىندە ورنالاسقان «سەۆكازەنەرگو» اق 2007 جىلدان بەرى «ورتالىق ازيا ەلەكتر-ەنەرگەتيكالىق كورپوراتسيانىڭ» ەنشىلەس كاسىپورنى رەتىندە جۇمىس ىستەۋگە كوشكەن. كورپوراتسيا 6137,4 ميلليون كۆت/ساع.ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرىپ, پايدالى ەلەكتر قۋاتىن 12,3 پايىزعا ارتتىردى. ينۆەستيتسيالار مولشەرى 24 ميلليار­د دوللاردى قۇرادى. بۇعان ءبىزدىڭ قوسقان ۇلەسىمىز قوماقتى. 2009-2015 جىلدارعا ارنالعان وندىرىستىك قورلاردى قايتا قۇ­رۋ, جاڭالاۋ جانە جاڭعىرتۋ كەڭ اۋقىمدى ينۆەستيتسيالىق باعدار­لامالار شەڭبەرىندە بىرقاتار جوبالار ءساتتى جۇزەگە اسىرىلدى. سوڭعى جىلدار بەدەرىندە كومپانيا قۇرامىنداعى پەتروپاۆل №2 جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى تاراپىنان كوپتەگەن ءىرى جوبالارعا بەلسەنە قاتىستى. ولاردىڭ قاتارىنا 6-شى, 7-ءشى جىلۋ قازاندىقتارىنىڭ قايتا جاڭعىرتۋدان وتكىزىلۋ ناتيجەسىندە پايدالى اسەر ەتۋ كوەففيتسيەنتىنىڭ 8 پايىزعا ارتقانىن, 7 مىڭ توننا كومىر ۇنەمدىلىگىنە قول جەتكىزىلگەنىن اتاي كەتكەن ورىندى. رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار ر4-ءشى تۋربينا اگرەگاتىن مونتاجداۋعا 6,1 ميلليارد تەڭگە جۇمسالىپ, ەلەكتر قۋاتىن 63 مۆت-عا, جىلۋ قۋاتىن 96گكال-عا ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. ەندى جىل ىشىندە قوسىمشا ەلەكتر قۋاتىن ءوندىرۋ 388,8 ميلليون كۆت-ساعاتقا جەتىپ, وتىن ۇنەمى 63,7 مىڭ توننا كومىردى قۇرايدى. ەلەكتر قۋاتىن پايدالانۋ كوەففيتسيەنتى 81,45 پايىزعا كوتەرىلەدى. تەك بىلتىردىڭ وزىندە عانا ورتالىقتى قايتا جاڭارتۋ مەن دامىتۋعا 6,1 ميلليارد تەڭگە تارتىلىپ, ەلەكتر قۋاتىن ءوندىرۋ 2,6 ميلليارد كۆت/ساعاتقا جەتتى. 8-ءشى جىلۋ قازاندىعى اگرەگاتىن جازعا سالىم ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. 4,6 ميلليارد تەڭگەنىڭ وزىق جوباسى پايدالانۋعا بەرىلگەن كەزدە بۋ ءوندىرۋ قۋاتتىلىعى ساعا­تى­نا 270 تونناعا دەيىن مولايىپ, ەلەكتر قۋاتىن بوساتۋ كولەمى دە ايتارلىقتاي وسەدى. سول سياقتى «پەتروپاۆل جىلۋ جەلىلەرى» جشس دە ەنەرگيا ۇنەم­دەۋ شارالارىن تيىمدىلىكپەن ات­قارىپ كەلەدى. ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنەن الىنعان قا­را­جات ەسەبىنەن جاڭعىرتۋ شارا­لارى ساپالى اتقارىلدى. ەڭ اۋ­قىم­دى جوبالاردىڭ ءبىرى وبلىس ور­تا­لىعىنداعى جىلۋ ماگيسترالدارىن اۋىستىرۋعا باعىتتالدى. كوم­پانيا مەن ەقدب اراسىندا 138 ميلليون اقش دوللارىن قۇرايتىن كەپىلدىك شارتىنا قول قويىلىپ, 9 ميلليونى سەرىكتەستىكتىڭ ىشكى قاجەتتىلىكتەرىن وتەۋگە, 40 ميلليونى توزىعى جەتكەن قۇرال-جابدىقتاردى جاڭالاۋعا, ءبىر بولىگى ءوندىرىستىڭ ەكولوگيالىق ستاندارتتارىن جاقسارتۋعا ءبولىندى. بيىل 1,8 شاقىرىم توراپتىق قۇبىرلاردى اۋىستىرۋ بەلگىلەنگەن. ولارعا پايدالانۋ مەرزىمىن 30 جىلعا دەيىن ۇزارتاتىن, جىلۋ شىعىنىن ازايتاتىن, جىلۋمەن جابدىقتاۋ ساپاسىن جاقسارتاتىن ارنايى ماتەريالدار قولدانىلاتىن بولادى. «سولتۇستىك قازاقستان ەلەكتر تاراتۋشى جەلىلەرى» كاسىپورنى 1,2 شاقىرىمعا جۋىق اۋە جەلىسىنە, 187 ترانسفورماتورلىق قوسىمشا ستان­سالارعا قايتا جاڭارتۋ جۇمىس­تارىن جۇرگىزدى. كابەلدىك جەلى­لەردە 139 ميلليون تەڭگەنى قۇراي­تىن 419 قوسۋ جانە تۇيىقتاۋ جال­عاستىرعىشتارىن قويدى. ينۆەس­تيتسيالىق باعدارلامالار اياسىندا №8 تاراتۋ قوسىنىنىڭ جاب­دىقتارى مەن عيماراتى تولىق جوندەۋدەن ءوتتى. 15 شاقىرىم قالا­لىق كابەل جەلىلەرى اۋىستىرىل­دى. 10 ترانسفورماتورلىق قوسىم­­شا ستانسا جاڭارتىلدى. 36,5 شاقىرىم اۋە جەلىلەرىنىڭ جالاڭاش سىمدارى سيپ ماركالى جاڭا ماتەريالدارمەن الماستىرىلدى. ەلباسى اتاپ وتكەندەي, بۇدان بىلاي ەنەرگەتيكانىڭ ءداستۇرلى تۇرلەرىن دامىتۋ ارقىلى جىلۋ-ەلەكتر ستانسالارىنان شىعاتىن قالدىقتاردى تازارتۋ جونىندەگى ىزدەنىستەر مەن جاڭالىقتارعا, ءوندىرىس پەن تۇرمىستا جاڭا تەحنولوگيالار ارقىلى جاپپاي ەلەكتر قۋاتىن ۇنەمدەۋگە زور قولداۋ كورسەتىلەتىن بولادى. كومپانيا الدا تۇرعان ىرگەلى مىندەتتەردى شەشۋدى اركەز جولداۋ تالاپتارىمەن تىعىز ۇشتاستىرىپ وتىرادى. اتقارىلعان جۇمىستارعا قاراماستان جىلۋ بەرۋ جانە تاراتۋ ۇيىمدارىنىڭ جابدىقتارىنىڭ توزۋى 70 پايىزدىق دەڭگەيدە قالىپ وتىر. جاعدايدى شۇعىل وزگەر­تىپ, تىعىرىقتان شىعۋ ءۇشىن جىل سايىن 1,5 ميلليارد تەڭگەنىڭ 20 شاقىرىم جەلىسىن اۋىستىرىپ وتىرۋ قاجەت. وسى دەڭگەيدەن كورىنۋدىڭ العىشارتتارى جاسالىپ, قاراجات ءبولۋ جاعى قاراستىرىلۋدا. سونداي-اق وندىرىسكە قاتىستى سالالاردى جەتىلدىرۋمەن بىرگە ءوز قىزمەتىمىزدە قورشاعان ورتاعا زالال تيگىزبەۋ جايىن دا قاتاڭ باقىلاپ وتىرامىز. №2 جەو-دا قۇنى 739 ميلليون بولاتىن كۇل شىعارعىشتىڭ ەكىنشى كەزەڭى پايدالانۋعا بەرىلدى. جىلۋ قازاندىعى اگرەگاتتارىن­دا ەكىنشى دەڭگەيدەگى تيتان ەمۋل­­گاتورلار قويىلعان, ولار كۇل شىعارىندىلارىن 6 ەسەگە دەيىن ازايتۋعا ىقپال ەتەدى. تۇ­تىنۋ­شىلار مۇددەسىن ويلاس­تىرىپ ورناتىلعان “اسكۋە” جۇيەسى زور ماڭىزعا يە. اۆتومات­تاندىرىلعان جۇيەگە ءارى وسى زامانعى تەحنولو­گياعا نەگىزدەلگەن قۋات ۇنەمدەۋ باعدارلاماسى كەڭ قولداۋ تاۋىپ وتىر. بۇگىنگە دەيىن 60 ميلليون تەڭگەگە جوعارى دەڭگەيلى وسىنداي 15 قوندىرعى ورناتىلدى. 4 قوسىمشا ستانسادا 29 ميلليون تەڭگەنىڭ “ۆچ” بايلانىستارى جاڭعىرتىلدى.  ەدىل كوپەنوۆ,  «سەۆكازەنەرگو» اق باسقارما توراعاسى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.