– قانشا ىزدەستىرسەك تە, قايتا قۇرۋعا دەيىن سولتۇستىك ءوڭىردىڭ ستاتيستيكالىق تىزىمىنەن تۇرىكتەرگە قاتىستى ەشقانداي دەرەكتەردى كەزدەستىرە المادىق. سوعان قاراعاندا, 1944 جىلى قازاقستانعا ەرىكسىز جەر اۋدارىلعان بۇل حالىققا كوپكە دەيىن سەنىمسىزدىك كورسەتىلىپ كەلگەن دەپ جوبالاۋعا بولادى. جاسىراتىنى جوق, ەلىمىز ەگەمەندىك العاننان كەيىن عانا وسىنداي كەمسىتۋشىلىك كورىنىستەرىنەن ءبىرجولا ارىلدى. ەلباسىمىزدىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ۇلتتىق قۇندىلىقتار بويىنشا ماسەلەلەر وڭ شەشىمىن تاۋىپ, بەيبىت قاتار ءومىر ءسۇرۋدىڭ جاقسى داستۇرلەرى قالىپتاستى.
– ۇلتتار اراسىنداعى جاراسىمدى دوستىقتى ودان ءارى ىزگىلەندىرۋدەگى بىرلەستىكتىڭ الار ورنى قانداي؟
– «تۇرىك» مادەني ۇيىمىنىڭ قۇرىلعانىنا جەتىنشى جىلعا اياق باستى. وسى جىلدار ارالىعىندا وبلىس ءومىرىنىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىنە بەلسەنە اتسالىسىپ كەلەدى. وزگە ەتنوستىق قۇرىلىمدارمەن بىرىگە وتىرىپ, كوپتەگەن مادەني-تانىمدىق شارالار ۇيىمداستىرىلدى. قازىر 23 ساۋىردە ۇلكەن مەرەكە رەتىندە اتاپ وتىلەتىن تۇركياداعى بالالاردى قورعاۋ كۇنىنە جان-جاقتى دايىندىق جۇرگىزۋدەمىز. وسىمەن توعىزىنشى رەت تويلاعالى وتىرمىز. بۇل كۇنى بۇلدىرشىندەرگە سىيلىقتار ۇلەستىرىلىپ, قازاق حالقىنىڭ, وزگە دە ۇلىستاردىڭ اندەرى شىرقالادى. قازان ايىندا تۇرىكتەردىڭ عالىمدارىنا, جازۋشىلارىنا, قوعام قايراتكەرلەرىنە ارناپ «دوڭگەلەك ۇستەل» وتكىزۋ داستۇرگە اينالسا, 10 قاراشادا وسى حالىقتىڭ داڭقتى ۇلدارىنىڭ ءبىرى اتاتۇرىكتى ەسكە الۋ كەشى ۇيىمداستىرىلادى.
– قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ اياسىندا تىندىرىمدى ىستەر اتقارىپ جۇرگەنىن بىلەمىز.
– مەنىڭ اتام حاسان بي بولىستاردىڭ سۋدياسى بولعان. ارعى اجەم ءدىلمار شەشەن جىلعارا بايتوقيننىڭ شوبەرەسى سانالادى. ءبىزدىڭ اۋلەتىمىز انا تىلىمەن قاتار قازاق, اعىلشىن تىلدەرىن دە جاقسى مەڭگەرگەن. ولار قازاق ءتىلىنىڭ كوركەمدىگىنە, شۇرايلىلىعىنا ءتانتى.
بىردە وبلىسقا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن فرانتسيانىڭ قازاقستانداعى ەلشىسىنىڭ جيىندا قازاقشا سويلەگەنىن كورىپ, تاڭدانىسىمدى جاسىرا المادىم. مەنى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋعا بايلانىستى شارالاردىڭ ۇكىمەتتىك دەڭگەيدە شەشىلىپ جاتقانى, وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ دە قازاق ءتىلىن, مادەنيەتىن بىلۋگە دەگەن تالپىنىسى قۋانتادى. ءوز تاراپىمىزدان ەلباسىمىزدىڭ «قازاق قازاقپەن قازاقشا سويلەسسىن» دەگەن قاعيداسىن تالماي ناسيحاتتاۋ توڭىرەگىندە ناقتى جۇمىستار اتقارىپ كەلەمىز.
انا جىلدارى قىتايدا تۇراتىن تانىستارىمدى پەتروپاۆل قالاسىنداعى ابىلاي حاننىڭ مۇراجاي كەشەنىنە اپاردىم. «ەگەر سىزدەر قازاق ءتىلىن ءبىلىپ, ەكسكۋرسيا مەملەكەتتىك تىلدە جۇرگىزىلگەن بولسا, كورىپ-بىلگەندەرىڭىزدىڭ ءمان-ماڭىزى بۇدان دا تەرەڭ, ۇعىنىقتى بولار ەدى», دەگەنىمدە كەلىسەتىندەرىن اشىق مويىندادى. مەن العاش رەت قازاق ءتىلىنىڭ قۇدىرەتىن ماعجاننىڭ شىعارمالارى ارقىلى سەزىندىم. اسىرەسە, پوەزياسىن تۇپنۇسقادان وقىپ, تامساندىم, شابىتتاندىم. ايتپاعىم, ادام تۇرىپ جاتقان ەلى ءۇشىن ادال ەڭبەك ەتىپ, سول ەلدىڭ توپىراعىنا تاعزىم ەتكەن بولسا, ونىڭ ۇلتىنىڭ دا, ءتىلىنىڭ دە وزگەشە ەكەندىگى سەزىلمەيدى.
– ەل بولاشاعى–بىلىمدى جاستار ەكەنى داۋسىز. بۇل ورايدا, وبلىس ورتالىعىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان قازاق-تۇرىك ليتسەي-ينتەرناتىنىڭ الار ورنى بولەك.
– قازاق ەلىنىڭ تاۋەلسىزدىگىن ءبىرىنشى بولىپ تانىعان تۇركيا ەكەنىن ءبارىمىز دە ماقتانىش ەتەمىز. سودان بەرى تۋىسقاندىق كومەگىن اياعان ەمەس. وسىنداي باۋىرلاستىقتىڭ ارقاسىندا قۇرىلعان قازاق-تۇرىك ليتسەيلەرى 22 جىلدان بەرى ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىندا جەمىستى جۇمىسىن جالعاستىرىپ كەلەدى. پەتروپاۆل قالاسىنداعى ليتسەيگە العاشقى تۇلەكتەر 7 سىنىپقا 2006 جىلى قابىلداندى. سودان بەرگى ۋاقىتتا ينتەللەكتۋالدىق مۇمكىندىگى مول ءبىلىمدى جاستار شوعىرى قانات قاعىپ ۇشتى. مۇندا يننوۆاتسيالىق باعىتتا ءبىلىم بەرۋ تولىق قامتاماسىز ەتىلگەن. مەملەكەتتىك ءتىلدى جەدەل ءارى تەرەڭ مەڭگەرۋدىڭ بارلىق جولدارى قاراستىرىلعان. قازىرگى زامان تالابىنا ساي فيزيكا-ماتەماتيكا, حيميا-بيولوگيا پاندەرىن, قازاق, اعىلشىن, ورىس جانە تۇرىك تىلدەرىن تەرەڭ يگەرىپ شىعادى. وقۋشىلار حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق ءپان وليمپيادالارىنا, عىلىمي جوبالارعا ۇزبەي قاتىسىپ, وبلىس بويىنشا ءبىرىنشى ورىندى يەلەنىپ ءجۇر. حالىقارالىق يسو-9000-2001 سەرتيفيكاتىن جەڭىپ الۋى ءبىراز جايتتى اڭعارتسا كەرەك. ليتسەي قابىرعاسىندا ءتۇرلى ۇلتتىڭ بالالارى ءبىلىم الىپ جاتقاندىقتان, دوستىق سەزىمدەرىن, ادامي, يماندىلىق قاسيەتتەرىن دارىپتەۋ ساباقتارى مەن ساعاتتارى جۇيەلى وتكىزىلەدى.
– قازاقستاندىقتاردى بەيبىتشىلىككە, ۇلتارالىق كەلىسىمگە توپتاستىرۋداعى اسسامبلەيانىڭ ءرولىن قالاي باعالار ەدىڭىز؟
– پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ توراعاسى بولىپ تابىلاتىن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جاس ۇرپاق بويىنا باستى يگىلىگىمىز – حالىق دوستىعى يدەياسىن سىڭىرۋدە, ساياسي تۇراقتىلىق پەن ەتنوستىق تاعاتتىلىقتى قالىپتاستىرۋدا, ازاماتتىق تىنىشتىقتى ساقتاۋدا وراسان جۇمىستار اتقارىپ كەلەدى. بۇگىنگىدەي قايشىلىقتى, قاقتىعىستى زاماندا قوعامدىق كەلىسىم جولىندا مەملەكەتتىك جانە ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنىڭ ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق قارىم-قاتىناستار بويىنشا بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدى ورىستەتۋدىڭ ماڭىزى زور. وسىعان وراي الداعى سەسسيادا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى اسسامبلەيا جۇمىسىن سارالاپ, جاڭا باعىت-باعدارىمىزدى ايقىنداپ بەرمەك. وسى رەتتە ءبارىمىز دە ەلباسىنىڭ ىشكى-سىرتقى ساياساتىنا قولداۋ كورسەتىپ, جۇزەگە اسىرۋعا جۇمىلا كىرىسۋىمىز كەرەك.
وبلىستىق اسسامبلەيا الدىندا دا تىڭ مىندەتتەر تۇر. مەنىڭشە, ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا ءتيىستى دارەجەدە كوڭىل ءبولۋ كەرەك ءتارىزدى. ءبىر كەزدەرى سالت-داستۇرلەر بايقاۋلارى جۇيەلى وتكىزىلەتىن. وسى ءداستۇردى قايتا جاڭعىرتا وتىرىپ, ءار ۇلتتىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە, اتاپ ايتساق, كيىمدەرىنە, تاعامدارىنا, قولونەر بۇيىمدارىنا بارىنشا زەر سالعان ءجون بولار ەدى. جيىنداردىڭ بىرىندە ساۋكەلە كيگەن اجەيدى كورىپ, بۇل باس كيىمدى ءومىرىنىڭ ەڭ باقىتتى ءساتى – ۇزاتىلاردا عانا كيمەۋشى مە ەدى دەگەن ويعا قالدىم. ەتەك-جەڭىن جەلبىرەتىپ, باسىنا ۇكى تاقسا, قازاقشا كيىم دەپ ەسەپتەيدى. حالىقتىق سالت-ءداستۇر, ادەت-عۇرىپ ءبىز ويلاعاننان دا تەرەڭدە جاتقانىن, وزىندىك عىلىمي الەم ەكەنىن باعامدايتىن مەزگىل جەتتى. مادەني قۇندىلىقتارعا جەڭىل-جەلپى قارايتىن بولساق, تاربيەلىك جاعىن ۇعىندىرماساق, قادىرىن قاشىرامىز, كەيبىرەۋلەردە الەم-جالەم جىلتىراق ەكەن عوي دەگەن بىرجاقتى تۇسىنىك قالىپتاسادى. بۇل ماسەلە وزگە ەتنوستارعا دا قاتىستى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
جادىرا ەسەنكەلدى,
جۋرناليست,
ارنايى «ەگەمەن قازاقستان» ءۇشىن.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
– قانشا ىزدەستىرسەك تە, قايتا قۇرۋعا دەيىن سولتۇستىك ءوڭىردىڭ ستاتيستيكالىق تىزىمىنەن تۇرىكتەرگە قاتىستى ەشقانداي دەرەكتەردى كەزدەستىرە المادىق. سوعان قاراعاندا, 1944 جىلى قازاقستانعا ەرىكسىز جەر اۋدارىلعان بۇل حالىققا كوپكە دەيىن سەنىمسىزدىك كورسەتىلىپ كەلگەن دەپ جوبالاۋعا بولادى. جاسىراتىنى جوق, ەلىمىز ەگەمەندىك العاننان كەيىن عانا وسىنداي كەمسىتۋشىلىك كورىنىستەرىنەن ءبىرجولا ارىلدى. ەلباسىمىزدىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ۇلتتىق قۇندىلىقتار بويىنشا ماسەلەلەر وڭ شەشىمىن تاۋىپ, بەيبىت قاتار ءومىر ءسۇرۋدىڭ جاقسى داستۇرلەرى قالىپتاستى.
– ۇلتتار اراسىنداعى جاراسىمدى دوستىقتى ودان ءارى ىزگىلەندىرۋدەگى بىرلەستىكتىڭ الار ورنى قانداي؟
– «تۇرىك» مادەني ۇيىمىنىڭ قۇرىلعانىنا جەتىنشى جىلعا اياق باستى. وسى جىلدار ارالىعىندا وبلىس ءومىرىنىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىنە بەلسەنە اتسالىسىپ كەلەدى. وزگە ەتنوستىق قۇرىلىمدارمەن بىرىگە وتىرىپ, كوپتەگەن مادەني-تانىمدىق شارالار ۇيىمداستىرىلدى. قازىر 23 ساۋىردە ۇلكەن مەرەكە رەتىندە اتاپ وتىلەتىن تۇركياداعى بالالاردى قورعاۋ كۇنىنە جان-جاقتى دايىندىق جۇرگىزۋدەمىز. وسىمەن توعىزىنشى رەت تويلاعالى وتىرمىز. بۇل كۇنى بۇلدىرشىندەرگە سىيلىقتار ۇلەستىرىلىپ, قازاق حالقىنىڭ, وزگە دە ۇلىستاردىڭ اندەرى شىرقالادى. قازان ايىندا تۇرىكتەردىڭ عالىمدارىنا, جازۋشىلارىنا, قوعام قايراتكەرلەرىنە ارناپ «دوڭگەلەك ۇستەل» وتكىزۋ داستۇرگە اينالسا, 10 قاراشادا وسى حالىقتىڭ داڭقتى ۇلدارىنىڭ ءبىرى اتاتۇرىكتى ەسكە الۋ كەشى ۇيىمداستىرىلادى.
– قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ اياسىندا تىندىرىمدى ىستەر اتقارىپ جۇرگەنىن بىلەمىز.
– مەنىڭ اتام حاسان بي بولىستاردىڭ سۋدياسى بولعان. ارعى اجەم ءدىلمار شەشەن جىلعارا بايتوقيننىڭ شوبەرەسى سانالادى. ءبىزدىڭ اۋلەتىمىز انا تىلىمەن قاتار قازاق, اعىلشىن تىلدەرىن دە جاقسى مەڭگەرگەن. ولار قازاق ءتىلىنىڭ كوركەمدىگىنە, شۇرايلىلىعىنا ءتانتى.
بىردە وبلىسقا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن فرانتسيانىڭ قازاقستانداعى ەلشىسىنىڭ جيىندا قازاقشا سويلەگەنىن كورىپ, تاڭدانىسىمدى جاسىرا المادىم. مەنى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋعا بايلانىستى شارالاردىڭ ۇكىمەتتىك دەڭگەيدە شەشىلىپ جاتقانى, وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ دە قازاق ءتىلىن, مادەنيەتىن بىلۋگە دەگەن تالپىنىسى قۋانتادى. ءوز تاراپىمىزدان ەلباسىمىزدىڭ «قازاق قازاقپەن قازاقشا سويلەسسىن» دەگەن قاعيداسىن تالماي ناسيحاتتاۋ توڭىرەگىندە ناقتى جۇمىستار اتقارىپ كەلەمىز.
انا جىلدارى قىتايدا تۇراتىن تانىستارىمدى پەتروپاۆل قالاسىنداعى ابىلاي حاننىڭ مۇراجاي كەشەنىنە اپاردىم. «ەگەر سىزدەر قازاق ءتىلىن ءبىلىپ, ەكسكۋرسيا مەملەكەتتىك تىلدە جۇرگىزىلگەن بولسا, كورىپ-بىلگەندەرىڭىزدىڭ ءمان-ماڭىزى بۇدان دا تەرەڭ, ۇعىنىقتى بولار ەدى», دەگەنىمدە كەلىسەتىندەرىن اشىق مويىندادى. مەن العاش رەت قازاق ءتىلىنىڭ قۇدىرەتىن ماعجاننىڭ شىعارمالارى ارقىلى سەزىندىم. اسىرەسە, پوەزياسىن تۇپنۇسقادان وقىپ, تامساندىم, شابىتتاندىم. ايتپاعىم, ادام تۇرىپ جاتقان ەلى ءۇشىن ادال ەڭبەك ەتىپ, سول ەلدىڭ توپىراعىنا تاعزىم ەتكەن بولسا, ونىڭ ۇلتىنىڭ دا, ءتىلىنىڭ دە وزگەشە ەكەندىگى سەزىلمەيدى.
– ەل بولاشاعى–بىلىمدى جاستار ەكەنى داۋسىز. بۇل ورايدا, وبلىس ورتالىعىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان قازاق-تۇرىك ليتسەي-ينتەرناتىنىڭ الار ورنى بولەك.
– قازاق ەلىنىڭ تاۋەلسىزدىگىن ءبىرىنشى بولىپ تانىعان تۇركيا ەكەنىن ءبارىمىز دە ماقتانىش ەتەمىز. سودان بەرى تۋىسقاندىق كومەگىن اياعان ەمەس. وسىنداي باۋىرلاستىقتىڭ ارقاسىندا قۇرىلعان قازاق-تۇرىك ليتسەيلەرى 22 جىلدان بەرى ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىندا جەمىستى جۇمىسىن جالعاستىرىپ كەلەدى. پەتروپاۆل قالاسىنداعى ليتسەيگە العاشقى تۇلەكتەر 7 سىنىپقا 2006 جىلى قابىلداندى. سودان بەرگى ۋاقىتتا ينتەللەكتۋالدىق مۇمكىندىگى مول ءبىلىمدى جاستار شوعىرى قانات قاعىپ ۇشتى. مۇندا يننوۆاتسيالىق باعىتتا ءبىلىم بەرۋ تولىق قامتاماسىز ەتىلگەن. مەملەكەتتىك ءتىلدى جەدەل ءارى تەرەڭ مەڭگەرۋدىڭ بارلىق جولدارى قاراستىرىلعان. قازىرگى زامان تالابىنا ساي فيزيكا-ماتەماتيكا, حيميا-بيولوگيا پاندەرىن, قازاق, اعىلشىن, ورىس جانە تۇرىك تىلدەرىن تەرەڭ يگەرىپ شىعادى. وقۋشىلار حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق ءپان وليمپيادالارىنا, عىلىمي جوبالارعا ۇزبەي قاتىسىپ, وبلىس بويىنشا ءبىرىنشى ورىندى يەلەنىپ ءجۇر. حالىقارالىق يسو-9000-2001 سەرتيفيكاتىن جەڭىپ الۋى ءبىراز جايتتى اڭعارتسا كەرەك. ليتسەي قابىرعاسىندا ءتۇرلى ۇلتتىڭ بالالارى ءبىلىم الىپ جاتقاندىقتان, دوستىق سەزىمدەرىن, ادامي, يماندىلىق قاسيەتتەرىن دارىپتەۋ ساباقتارى مەن ساعاتتارى جۇيەلى وتكىزىلەدى.
– قازاقستاندىقتاردى بەيبىتشىلىككە, ۇلتارالىق كەلىسىمگە توپتاستىرۋداعى اسسامبلەيانىڭ ءرولىن قالاي باعالار ەدىڭىز؟
– پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ توراعاسى بولىپ تابىلاتىن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جاس ۇرپاق بويىنا باستى يگىلىگىمىز – حالىق دوستىعى يدەياسىن سىڭىرۋدە, ساياسي تۇراقتىلىق پەن ەتنوستىق تاعاتتىلىقتى قالىپتاستىرۋدا, ازاماتتىق تىنىشتىقتى ساقتاۋدا وراسان جۇمىستار اتقارىپ كەلەدى. بۇگىنگىدەي قايشىلىقتى, قاقتىعىستى زاماندا قوعامدىق كەلىسىم جولىندا مەملەكەتتىك جانە ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنىڭ ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق قارىم-قاتىناستار بويىنشا بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدى ورىستەتۋدىڭ ماڭىزى زور. وسىعان وراي الداعى سەسسيادا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى اسسامبلەيا جۇمىسىن سارالاپ, جاڭا باعىت-باعدارىمىزدى ايقىنداپ بەرمەك. وسى رەتتە ءبارىمىز دە ەلباسىنىڭ ىشكى-سىرتقى ساياساتىنا قولداۋ كورسەتىپ, جۇزەگە اسىرۋعا جۇمىلا كىرىسۋىمىز كەرەك.
وبلىستىق اسسامبلەيا الدىندا دا تىڭ مىندەتتەر تۇر. مەنىڭشە, ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا ءتيىستى دارەجەدە كوڭىل ءبولۋ كەرەك ءتارىزدى. ءبىر كەزدەرى سالت-داستۇرلەر بايقاۋلارى جۇيەلى وتكىزىلەتىن. وسى ءداستۇردى قايتا جاڭعىرتا وتىرىپ, ءار ۇلتتىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە, اتاپ ايتساق, كيىمدەرىنە, تاعامدارىنا, قولونەر بۇيىمدارىنا بارىنشا زەر سالعان ءجون بولار ەدى. جيىنداردىڭ بىرىندە ساۋكەلە كيگەن اجەيدى كورىپ, بۇل باس كيىمدى ءومىرىنىڭ ەڭ باقىتتى ءساتى – ۇزاتىلاردا عانا كيمەۋشى مە ەدى دەگەن ويعا قالدىم. ەتەك-جەڭىن جەلبىرەتىپ, باسىنا ۇكى تاقسا, قازاقشا كيىم دەپ ەسەپتەيدى. حالىقتىق سالت-ءداستۇر, ادەت-عۇرىپ ءبىز ويلاعاننان دا تەرەڭدە جاتقانىن, وزىندىك عىلىمي الەم ەكەنىن باعامدايتىن مەزگىل جەتتى. مادەني قۇندىلىقتارعا جەڭىل-جەلپى قارايتىن بولساق, تاربيەلىك جاعىن ۇعىندىرماساق, قادىرىن قاشىرامىز, كەيبىرەۋلەردە الەم-جالەم جىلتىراق ەكەن عوي دەگەن بىرجاقتى تۇسىنىك قالىپتاسادى. بۇل ماسەلە وزگە ەتنوستارعا دا قاتىستى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
جادىرا ەسەنكەلدى,
جۋرناليست,
ارنايى «ەگەمەن قازاقستان» ءۇشىن.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
تۇلعا • كەشە
اۋا رايى • كەشە
يران ورمۇز بۇعازىن قايتا جاپتى
الەم • كەشە
يران اۋە كەڭىستىگىن ءىشىنارا اشتى
الەم • كەشە
ءال-فارابي داڭعىلىندا جول ەرەجەسىن ورەسكەل بۇزعاندار ۇستالدى
ايماقتار • كەشە
جەردە ماگنيتتىك داۋىل باستالدى
وقيعا • كەشە