ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى ەل حالقىنا ارناعان بيىلعى جولداۋى «كەڭ-بايتاق وتانىمىزدى عىلىمعا سۇيەنە وتىرىپ دامىتۋدىڭ ادىستەمەلىك نۇسقاۋلىعى» دەپ باعالاۋعا لايىق سياقتى. قازىرگى زامانعى اقپاراتتىق قوعام جاعدايىندا باسەكەگە قابىلەتتى ەل بولۋدىڭ باستى تالابى عىلىم-بىلىمگە بارىنشا سۇيەنە وتىرىپ دامۋ. الەمدى تاڭداندىرعان «قىتاي عاجايىبىنىڭ» دا سىرى «ۇيلەسىمدى دامۋ» نەمەسە «عىلىمي دامۋ ساياساتى» بولىپ تابىلادى. جاڭا عاسىرداعى باسەكەلەستىك اقىلعا ساي جۇرەتىنىن, ەلدىڭ وزۋى مەن جەڭىسى عىلىمي جەتىستىكتەرمەن ولشەنەتىنىن كۇللى ادامزات مويىنداپ وتىر.
بيىلعى جولداۋدىڭ باستى ەرەكشەلىگى – «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى –قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى ۇزاق مەرزىمدى دامۋ باعدارلاماسىنىڭ قيسىندى جالعاسى ءارى تاكتيكالىق جۇزەگە اسىرۋشىلىق سيپاتتا بولۋى. ياعني قازاقستاننىڭ الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋى ءۇشىن قانداي ءىس-ارەكەت جاساپ, نەندەي ماقسات-مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋى قاجەت دەگەن ماسەلەگە پرەزيدەنتىمىزدىڭ جاڭا جولداۋىندا ەگجەي-تەگجەيلى جاۋاپ بەرىلگەن.
قارىشتاپ دامىپ بارا جاتقان باتىس پەن شىعىستىڭ الىپ مەملەكەتتەرىنىڭ تاجىريبەسىنە قاراساق, ولار عىلىمعا كوڭىل ءبولۋ ارقىلى جان-جاقتى دامۋعا قول جەتكىزىپ وتىرعانىن بايقايمىز. مىسالى, اقش عىلىمدى دامىتۋعا جىل سايىن 400 ملرد. دوللاردان استام قارجى جۇمسايدى, بۇل ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ ء(ىجو) 2,7%-ىن قۇرايدى. بۇكىل الەم بويىنشا عىلىمدى دامىتۋعا جۇمسالاتىن قارجىنىڭ 34%-ى اقش ۇلەسىندە بولسا, 26%-ى ەۋرووداققا, 14%-ى جاپونياعا تيەسىلى ەكەن. سوڭعى جىلدارى قىتاي مەن ءۇندىستان دا عىلىمعا ءىجو-ءنىڭ 2% ءبولىگىنەن استام قارجى ءبولىپ, يننوۆاتسياعا باسا نازار اۋدارۋ ارقىلى دامۋدىڭ جاڭا ساتىسىنا كوتەرىلىپ وتىر. دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىنا ەنۋ ءۇشىن قازاقستان الەمدىك ۇردىستەن قالماۋى ءتيىس. سوندىقتان, ەلباسىمىز قازاقستاندىق ەكونوميكانىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق جاڭا سالالارىن قۇرۋ مەن عىلىمدى قارجىلاندىرۋدى ءىجو-ءنىڭ 3%-نان كەم ەمەس دەڭگەيگە دەيىن ارتتىرۋ تالابىن قويىپ وتىر. بۇل ءوز كەزەگىندە قازاقستاندىق عالىمداردىڭ مۇمكىندىگىن كەڭەيتىپ, جاڭا ىزدەنىستەر جاساۋىنا, بەلسەندى شىعارماشىلىقپەن اينالىسۋىنا يگى ىقپال ەتەرى ءسوزسىز. ەندىگى ماسەلە, وسى بولىنگەلى وتىرعان قىرۋار قارجىنى تالان-تاراجعا سالماي, ورىن-ورنىمەن جۇمساپ, عىلىمي ورتاداعى ءادىل باسەكەلەستىكتى دۇرىس جولعا قويۋ.
دەگەنمەن, بۇل سالادا شەشىمىن تاپپاي كەلە جاتقان ماسەلەلەر دە جەتەرلىك. اسىرەسە, قازاقستاننىڭ عىلىمىن دامىتۋعا كەرى اسەرىن تيگىزىپ جۇرگەن جاعدايلاردىڭ قاتارىندا عىلىم مەن ءوندىرىستىڭ اراسىنداعى بايلانىستىڭ اجىراپ كەتۋى قاتتى بايقالادى. عىلىمي جاڭالىقتاردىڭ اۆتورلىق قۇقىق الۋى, قولدانىسقا ەنۋى, مەملەكەتتىك قولداۋ تابۋى, وندىرىسكە جول تارتۋى سياقتى ىستەر قيىندىق تۋعىزاتىنىن كوپتەگەن عالىمدارىمىزدىڭ اۋزىنان ەستىپ ءجۇرمىز. يمپاكت فاكتورلى شەتەلدىك عىلىمي باسىلىمدارعا ماقالا جاريالاۋ دا وتاندىق عالىمدار ءۇشىن وتە قيىن, قىرۋار ۋاقىت الاتىن كەدەرگىلەرى دە كوپ, وعان قوسا, ءوز قالتاڭنان اجەپتەۋىر قارجى-قاراجات جۇمساۋىڭ كەرەك. تۋراسىن ايتساق, قازاقستاندىق عالىمدار شەتەلدىك باسىلىمداردى قارجىلاندىرۋ ۇستىندە, ال, قازاقستاندىق عىلىمي باسىلىمدار وزدەرىنە ءتيىستى ۇلەستەن قاعىلۋدا. قازاقستاندىق باسىلىمدارعا ماقالا جاريالاۋعا ۇمتىلاتىن شەتەلدىك عالىم كەمدە-كەم. قولدا باردىڭ قادىرىن بىلمەي, كىسىدەگىنىڭ قولىنداعى جىلتىراققا قىزىعا بەرگەننەن پايدا جوق. قازاقستاننىڭ عىلىمىن دەربەس دامىتامىز دەسەك, وتاندىق عالىمدارىمىز شەتەلدىك باسىلىمدارعا تاۋەلدى بولماۋى كەرەك. ەندى ساننان ساپاعا قاراي وتەتىن مەزگىل كەلىپ جەتتى. بۇل دا ءبىر شەشىمى تابىلماي وتىرعان تۇيتكىلدى ءماسەلە. سول سياقتى, جوعارى وقۋ ورىندارىن ءتامامدايتىن تۇلەكتەرىمىزدىڭ باسىم بولىگى وزدەرىنىڭ ماماندىقتارى بويىنشا جۇمىس تاپپايتىنىنان دا ءبارىمىز حاباردارمىز. سەبەبى, ونەركاسىپ وشاقتارى جەتىسپەيدى, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى دا كەنجەلەپ دامۋدا. وسىنداي ماسەلەلەرگە ەل بولىپ باسا نازار اۋدارۋىمىز قاجەت.
ەلباسىنىڭ بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ الدىنا قويىپ وتىرعان مىندەتتەرى تاكتيكالىق تۇردە جۇزەگە اساتىنى قۋانتادى, ياعني 2050-گە دەيىنگى جىلدار جەتى بەسجىلدىققا ءبولىنىپ, ولاردىڭ ارقايسىسى ءبىر ماقسات – دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ ماسەلەسىن شەشەدى. ءبىرىنشى بەسجىلدىق اياسىندا اۆتوموبيل جانە اۆياقۇراستىرۋ, تەپلوۆوز, جولاۋشىلار جانە جۇك ۆاگوندارى ءوندىرىسى جولعا قويىلماق. ال, ەكىنشى جانە ودان كەيىنگى بەسجىلدىقتاردا موبيلدى, مۋلتيمەديالىق, نانو جانە عارىشتىق تەحنولوگيالار, روبوت تەحنيكاسى, گەندىك ينجەنەريا سالالارىن, بولاشاقتىڭ ەنەرگياسىن ىزدەۋ مەن اشۋدىڭ نەگىزى سالىنباق. بۇلاردىڭ بارلىعى عىلىمي اۋقىمى كەڭ ءىس-ارەكەت ارقىلى جۇزەگە اساتىنىن ەسكەرسەك, قازاقستاندا يننوۆاتسيالىق ءوندىرىس جاندانادى دەگەن ءۇمىتىمىز زور. عىلىم مەن ءوندىرىس ۇشتاسقاندا عانا ناعىز عىلىمي قامتىمدى ەكونوميكالىق بازيس جاسالادى. بۇلاي بولمايىنشا, قازاقستاندى الەمنىڭ دامىعان ەلدەرىنىڭ قاتارىنان كورە المايمىز.
سونىمەن قاتار, قازاقستان ءوزىنىڭ جەر كولەمى بويىنشا الەمدە توعىزىنشى ورىن الاتىنىن ەسكەرسەك, وتاندىق اگروونەركاسىپ كەشەنىن يننوۆاتسيالىق باعىتقا ءتۇسىرۋ اسا ماڭىزدى. كەڭ-بايتاق قازاق جەرى اۋىل شارۋاشىلىعىنا قولايلى, اتا-بابالارىمىز ەجەلدەن مال شارۋاشىلىعىنا بەيىمدەلگەن. ەگىن سالۋدان دا قۇرالاقان ەمەسپىز. قازاقستاندىق اگرارلىق ونىمدەر ءوزىنىڭ ەكولوگيالىق تازالىعى, ساپاسى مەن قۇندىلىعى جاعىنان الەمدىك نارىقتان ءوز ورنىن ويىپ تۇرىپ الۋعا قابىلەتتى. اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ مۋلتيپليكاتيۆتىك اسەرى دە وراسان زور, وزىمەن ىرگەلەس ەكونوميكا سالالارىن, وڭىرلەردەگى مادەني-رۋحاني ءومىردى دە قوسا دامىتادى. اۋىل – قازاقتىڭ التىن قازىناسى ءھام ءداستۇرلى قارا تامىرى. ەلباسىمىز ايتقانداي, «جاسىل» ەكونوميكاعا كوشۋ جونىندەگى قابىلدانعان تۇجىرىمداماعا سايكەس, 2030 جىلعا قاراي ەگىس القاپتارىنىڭ 15%-ى سۋدى ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىنا كوشىرىلەتىن بولادى. قازاق ەلى اگرارلىق عىلىمدى دامىتىپ, سىناقتىق اگرارلىق-يننوۆاتسيالىق كلاستەرلەردى قۇرۋعا بارىنشا كۇش سالۋى قاجەت. مىسالى, تابيعاتى قاتال, جەرى تاستاق يزرايل مەملەكەتى عىلىمي يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعىن وركەندەتىپ وتىر.
قازاقستان ءۇشىن ءوزىنىڭ گەوساياسي جاعدايى مەن ترانزيتتىك الەۋەتىن ۇلتتىق مۇددەگە ساي پايدالانا وتىرىپ, ەركىن ساۋدا مەن اشىق قارىم-قاتىناسقا نەگىزدەلەتىن جان-جاقتى ەكونوميكالىق دامۋ اناعۇرلىم ءتيىمدى بولارى داۋسىز. سوندىقتان, ەلباسىمىز جاڭا جولداۋىندا ايتقانىنداي, ينفراقۇرىلىمدىق ۇشتاعان – اگلومەراتسيانىڭ, كولىكتىڭ, ەنەرگەتيكانىڭ قارقىندى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ كۇن ءتارتىبىندە تۇرعان وزەكتى ماسەلە. اگلومەراتسيالاردى, ياعني ءىرى قالالاردىڭ ماڭىن دامىتۋدىڭ ەكونوميكالىق قانا ەمەس, الەۋمەتتىك, مادەني-رۋحاني تۇرعىدا ۇتىمدى تۇستارى كوپ. الەمدەگى ءىرى قالالاردىڭ بارلىعىندا وزىندىك اگلومەراتسيالارى بار, بۇل ۋربانيزاتسيا ۇدەرىسىنە ءتان ورتاق زاڭدىلىقتاردىڭ ءبىرى.
باتىس پەن شىعىستى دانەكەرلەپ, ەۋرازيا توسىندە ورىن تەپكەن قازاق ەلى تابيعاتىنان الىپ ترانزيتتىك ءدالىز بولىپ تابىلادى. كەڭپەيىل قازاق ۇلتىنىڭ قوناقجاي مىنەزىنە دە وسىناۋ گەوگرافيالىق فاكتور ءوزىنىڭ يگى ىقپالىن تيگىزسە كەرەك. كولىك-ترانزيتتىك الەۋەتى زور مەملەكەت ءۇشىن كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ ومىرلىك ماڭىزى بار. ەلباسىمىز ايتقانداي, ساپالى زاماناۋي ماگيسترالدارسىز دامىعان ەل بولمايدى. بۇل باعىتتا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە كوپتەگەن جوبالار جۇزەگە اسىرىلۋدا, ولاردىڭ دەنى مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعانى بارشاعا ءمالىم. بىراق بۇل باعىتتا دا اتقارىلار قىرۋار ىستەر جەتەرلىك. اسىرەسە, سوڭعى كەزدەرى قارا جولدىڭ ۇستىندە اجال قۇشقان قازاقستاندىقتاردىڭ سانى ارتپاسا, كەمىمەي وتىرعانى قاتتى قىنجىلتادى. جول-كولىك وقيعالارىنىڭ سەبەپتەرى نەگىزىنەن اۆتوجولداردىڭ تارلىعى مەن اسفالت توسەم ساپاسىنىڭ ناشارلىعى, جۇرگىزۋشىلەردىڭ جول ەرەجەلەرىن بۇزۋى, تەحنيكانىڭ تالاپقا ساي بولماۋى ت.ب. قازاقستان ۇكىمەتى شەتەلدەردەن اكەلىنەتىن اۆتوكولىكتەرگە ەۋرو-4 ستاندارتىنا ساي بولۋى ءتيىس دەگەن تالاپ قويادى. ال ول اۆتوكولىكتەر جۇرەتىن جولدار مەن تۇتىناتىن جانار-جاعارمايلاردى, ولارعا كورسەتىلەتىن سەرۆيستىك قىزمەتتەردى ەۋرو-4 ستاندارتىنا شىنايى سايكەستەندىرۋ قازاقستاندا قاشان جۇزەگە اسپاق؟ بۇل دا ويلاناتىن ماسەلە, سەبەبى, ايناداي داڭعىل جولدار ەلدىڭ دامۋ دەڭگەيىن ايقىندايتىن نەگىزگى كورسەتكىشتەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.
جولداۋدا كوتەرىلىپ وتىرعان تاعى ءبىر ماڭىزدى مىندەت – ەكولوگيالىق تازا ءوندىرىس پەن بالاما ەنەرگيا كوزدەرىنە قاراي ويىسۋ. بۇل ماسەلەلەر زاماناۋي عىلىمي دامۋدىڭ باسىم باعىتىنا اينالىپ وتىر, سول ءۇشىن وتاندىق عىلىمنىڭ دامۋى دا وسى باعىتقا قاراي ءوربۋى ءتيىس. استانادا وتەدى دەپ جوسپارلانعان دۇنيەجۇزىلىك ەكسپو-2017 كورمەسىنە دايىندىق اياسىندا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قولداۋىمەن بولاشاقتىڭ ەنەرگياسىن ىزدەۋ جانە جاساۋ جونىندەگى وزىق الەمدىك تاجىريبەنى زەردەلەۋ مەن ەنگىزۋ ورتالىعى قۇرىلماق.
سونىمەن قاتار, ەلباسى جولداۋىندا قازاقستاندىقتاردى كوپتەن بەرى تولعاندىرىپ جۇرگەن تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلەنىڭ ءمانى اشىلدى. ول – وتاندىق يادرولىق ەنەرگەتيكانى دامىتۋ. ەنەرگەتيكالىق تاپشىلىق قاتتى سەزىلىپ وتىرعان بۇگىنگى الەمدە ارزان اتوم ەنەرگياسىنا دەگەن قاجەتتىلىك كۇن وتكەن سايىن وسە تۇسۋدە, بولاشاقتا بەيبىت اتوم ەنەرگياسىنا باسىمدىق بەرىلەتىنى ايقىن بولىپ وتىر. ال, قازاقستان – ۋران وندىرۋدە الەمدىك كوشباسشى, ۋران كەنىنىڭ كولەمى بويىنشا اۆستراليادان كەيىنگى ەكىنشى ورىندى يەمدەنەدى. ەلباسى جولداۋىندا قازاقستان اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالىپ, ۋران ءوندىرىسىن دامىتاتىنىن ايتتى. بۇل سالا دا ءبىلىم مەن عىلىمدى قاتتى قاجەتسىنەدى, سايكەسىنشە, اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ وتاندىق عىلىمنىڭ دامۋىنا جاڭاشا سەرپىن بەرەدى دەپ كۇتىلۋدە. ەندىگى ماقسات وسى باعىتتاعى عىلىمي ىزدەنىستەردى بەلسەندى جۇرگىزۋ, سالالىق مامانداردى كاسىبي دايارلاۋدى دۇرىس جولعا قويۋ.
بۇگىنگى تاڭداعى ءبىلىم سالاسىنا توقتالار بولساق, ەلىمىز الەمدىك ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنە تەرەڭدەپ ەندى, دامىعان ەلدەردىڭ ساپالى بىرەگەي ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە قولدانىلاتىن ستاندارتتار مەن ۇستانىمدار قولدانىسقا ەنىپ وتىر. ءسوز بەن ءىستىڭ اراسىندا الشاقتىق بولماۋى ءۇشىن قازاقستاندىق ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق بۋىنىن ساپالىق جاقسارتۋعا كۇش سالۋىمىز قاجەت. سوندىقتان, وتاندىق پەداگوگتار قاۋىمىن اۋقىمدى جۇمىستار كۇتىپ تۇر. ءبىلىم بەرۋ, تاربيە, ءوندىرىس, عىلىم, شىعارماشىلىق ءبىر-بىرىمەن ورىلە وتىرىپ, كەشەندى جۇرۋىنە قول جەتكىزۋ بيىك ماقساتىمىز. وسىنىڭ ارقاسىندا جاقىن ارادا ەلىمىزدە دۋالدى, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەسى قالىپتاساتىن بولادى. سونداي-اق, پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا سايكەس, جاستاردىڭ تەحنيكالىق ءبىلىم الۋىن مەملەكەتتىك كەپىلدەندىرۋگە كوشىرەتىن بولدىق. قازاقتىڭ ءبىر ماقالى «ەل بولامىن دەسەڭ, بەسىگىڭدى تۇزە» دەيدى. كورەگەن ساياساتكەر رەتىندە ەلباسىمىز جاڭا جولداۋىندا 2020 جىلعا قاراي قازاقستانداعى 3-6 جاس ارالىعىنداعى بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى بىلىممەن 100 پايىز قامتۋدى ءمىندەتتەپ وتىر. بۇل دا ستراتەگيالىق ماڭىزى زور جوسپار. ادامي كاپيتالدى دامىتۋعا سالىنعان قارجى-قاراجات پەن ەرىك-جىگەر ارقاشان ءوزىن-ءوزى تولىعىمەن اقتايدى. بالا تاربيەسى ەرتەڭگى كۇنگە جاسالعان ەڭ قىمبات ينۆەستيتسيا.
ال ورتا ءبىلىم جۇيەسىندە قازاقستاندىق جالپى ءبىلىم بەرۋ مەكتەپتەرىن نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىندەگى وقىتۋ دەڭگەيىنە جەتكىزۋ مەجەسىنە قول جەتكىزسەك, وندا ەلىمىزدىڭ ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى الەمدىك ستاندارتتارعا ءسايكەستەنەدى دەگەن ءسوز. مەكتەپ تۇلەكتەرى بولاشاقتا قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىن ەركىن مەڭگەرەتىن بولادى. ولاردى وقىتۋ وقۋشىلاردىڭ سىندارلى ويلاۋ, وزىندىك ىزدەنىس پەن اقپاراتتى تەرەڭ تالداۋ ماشىعىن يگەرۋگە باعىتتالماق. ناتيجەسىندە وي-ءورىسى كەڭ, ىزدەنىمپاز, شىعارماشىلىققا جانى جاقىن ازامات قالىپتاسادى. مۇنداي ازاماتى بار قازاقستاننىڭ بولاشاعى كەمەل بولارىنا سەنىم مول. الايدا, قازىرگى تاڭداعى وتاندىق ورتا مەكتەپتەردىڭ شەشىلمەي جاتقان پروبلەمالارى كوپ. ءبىراز ايماقتاردا مەكتەپتەر جەتىسپەيدى, ءۇش اۋىسىممەن وقىپ جاتقان قارا دومالاقتار بارشىلىق. ەلباسىمىز جولداۋىندا وسىنداي كەلەڭسىزدىكتەردى جويۋ تۋرالى ارنايى تاپسىرما بەرىلىپ, تاياۋداعى 3 جىل ىشىندە, 2017 جىلعا دەيىن ورىن جەتىسپەۋشىلىگىن جويىپ, قاجەتتى جەرلەردە ەلدەگى بارلىق مەكتەپتى ەكى اۋىسىممەن وقىتۋعا كوشىرۋ تاپسىرىلدى.
ەلباسى جولداۋىندا جوعارى ءبىلىم بەرۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارتادى. بۇعان دەيىن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى جوعارى وقۋ ورىندارىنا دەربەستىك بەرۋ تۋرالى ماسەلەلەردى ازدى-كوپتى كوتەرىپ كەلدى. بىراق ناقتى شارالار تۋرالى ەشنارسە بەلگىسىز ەدى. ەلباسى جولداۋىندا بۇل ماسەلەنىڭ اق-قاراسى اشىلدى. ەلىمىزدىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىن, ۋنيۆەرسيتەتتەرىن اكادەميالىق جانە باسقارۋشىلىق اۆتونومياعا بىرتىندەپ كوشىرۋ جوسپارلى تۇردە ىسكە اساتىنى انىق بولدى. شەتەلدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا بۇل ماسەلە شەشىمىن تاۋىپ جانە ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن دالەلدەپ وتىر. وعان ناقتى مىسال رەتىندە ءبىزدىڭ ءوز ەلىمىزدەگى ۇلگى بولارلىق «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ» تاجىريبەسى ناقتى ۇلگى بولارى انىق. سونداي وزىق تاجىريبەلەردى جوعارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا ەندىرۋدى قۋانا قۇپتايمىز. بۇل جاڭاشىلدىق مەن ءوزىم ۇزاق جىلدار بويى ەڭبەك ەتەتىن, قازاقتىڭ تۇڭعىش جوعارى وقۋ ورنى اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى ساناتقا كوتەرىلەتىنىنە كامىل سەنەمىن. ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جالپى الەۋەتى, باسشىلىق پەن پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلىق قۇرامنىڭ ءبىلىمى مەن بىلىكتىلىگى زاماناۋي جوعارى ءبىلىم بەرۋگە جۇمىلدىرىلعانى ءسوزسىز. وقۋ ۇدەرىسىن جۇزەگە اسىرۋدا يننوۆاتسيالىق جانە ينتەراكتيۆتى وقىتۋ ادىستەرى, جەكە تۇلعاعا باعىتتالعان ءبىلىم بەرۋ, جوبالىق ءبىلىم بەرۋ, كرەديتتىك تەحنولوگيالار كەڭىنەن قولدانىلاتىنى, شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن اكادەميالىق ۇتقىرلىق اياسىندا ستۋدەنتەرمەن الماسۋ, وقىتۋشىلاردى تاعىلىمدامالاردان وتكىزۋ, بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ سياقتى جان-جاقتى قارىم-قاتىناستار وسىنىڭ دالەلى. سونىمەن قاتار, ۋنيۆەرسيتەتتە جاستاردىڭ كوپ ءتىل بىلۋىنە دە باستى نازار اۋدارىلعان. ۋنيۆەرسيتەت تۇلەكتەرى قازاق, ورىس, اعىلشىن تىلدەرىن ءبىلىپ شىعۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرىپ ارنايى فيلولوگيا جانە كوپتىلدى ءبىلىم بەرۋ ينستيتۋتى اشىلدى. وندا تەك قانا ءتىل ماماندارىن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, بۇل ينستيتۋتتا بارلىق ماماندىقتار بويىنشا كوپ ءتىلدى ءبىلىم بەرۋ جۇزەگە اسۋدا. بۇگىنگى تاڭدا 19 كوپ ءتىلدى ءبىلىم بەرۋ توپتارى, وندا 500-دەن استام ستۋدەنتتەر ءبىلىم الۋدا.
قازاقستان وسى جولداۋدا قۋاتتى ەل قۇرۋ سياقتى بيىكتىكتى باعىندىرۋدى نەگىزگى شارت رەتىندە قابىلداپ, ءاربىر قازاقستاندىقتاردىڭ الدىنا وسىنداي اسقاق ماقساتتاردى قويىپ وتىر. وتىزدىققا ەنۋ رەسپۋبليكا جۇرتىن بيىك بەلەستەردى باعىندىرۋعا جۇمىلدىراتىن جالپىۇلتتىق يدەياعا اينالىپ وتىر. قازاقستان تۇراقتى ەلگە اينالۋى ءۇشىن ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆ قاجىر-قايراتىن اياعان جوق, قوعامدىق كەلىسىم مەن ساياسي تۇراقتىلىقتى ساقتاۋدى ەشقاشاندا كۇن ءتارتىبىنەن تۇسىرگەن ەمەس. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى سياقتى بىرەگەي ۇيىم قۇرىپ, بەيبىت ءومىر ءسۇرۋدىڭ تەڭدەسى جوق ۇلگىسىن تورتكۇل الەمگە پاش ەتتى. بۇل تۇرعىدا بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ بويىنا ازاماتتىق پاتريوتتىق سەزىم ۇيالاتۋدا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ اتقاراتىن قىزمەتى ەرەكشە بولماق. بۇگىنگى تاڭداعى كوپتەگەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى» كافەدرالارىنىڭ اشىلىپ جاتقاندىعى بولاشاقتا وسى وتىزدىققا ەنۋ يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋدا جاستار اراسىندا ولاردىڭ ساناسىنا ورنىقتى ەنۋىنە ىقپال ەتەتىن قىزمەت جاسايدى دەپ سەنەمىن. اسسامبلەيا اياسىندا كوپتەگەن ۇلتتارمەن قاتار كۇردتەردىڭ دە ۇلتتىق-مادەني ورتالىعى تابىستى قىزمەت ەتەدى. ەلباسى قولداۋىمەن قازاق ەلى تاراپىنان قازاقستاندىق كۇردتەرگە انا ءتىلىن, مادەنيەتىن, سالت-ءداستۇرىن دامىتۋعا بارلىق مۇمكىندىكتەر جاسالعان. كۇردتەر دە قازاقتار سياقتى «مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن», تالاي قايعى-قاسىرەتتى باسىنان وتكەرگەن حالىق. كۇردتەر بەيبىت ءومىر ءسۇرۋدىڭ قادىر-قاسيەتىن جاقسى تۇسىنەدى. ءبىز ءوزىمىز باقىتتى ءومىر كەشىپ جاتقان كەڭ-بايتاق جەردى «قازاقستان – تۋعان وتانىمىز!» دەپ قۇرمەتتەپ, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ گۇلدەنۋىنە ءوز ۇلەسىمىزدى ايانباي قوسىپ, ونى قاستەرلەپ سۇيەمىز. بىزدەر ەلباسىمىزدىڭ ءاربىر جولداۋى – ەلىمىزدى العا قاراي دامىتۋعا جىگەرلەندىرەتىن جول سىلتەر باعىتىن ايقىنداۋشىسى بولسا, «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قۋاتتى ەلگە باستايتىن ۇلى جولىمىزدىڭ باستاماسى دەپ ەسەپتەيمىز.
كنياز ميرزوەۆ,
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى,
قازاقستان كۇردىلەرىنىڭ «باربانگ» قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى,
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور.
