ەلىمدى ساعىنىپ ورالامىن

مەن قازاقستان جەرىندە, قازاق توپىراعىندا, دالىرەك ايتسام, ماڭعىستاۋ وڭىرىندە ومىرگە كەلدىم. بىراق, اتا-انامنىڭ جۇمىس بابىمەن قىرعىزستاندا دا تۇردىق. قىرعىزستانعا قونىس اۋدارعاندا بەس جاستا ەدىم. سول ەلدىڭ جالالاباد قالاسىندا مەكتەپتە وقىدىم. كەيىن بىشكەكتەگى حورەوگرافيالىق ۋچيليششەنى ءبىتىردىم. ادام ءوزىنىڭ تاعدىرى قالاي قالىپتاسارىن الدىن الا بولجاي المايدى عوي. مۇنى جۇمىسىمدى رەسەيدىڭ چەليابى قالاسىندا باستاعانىما بايلانىستى ايتىپ وتىرمىن. ال 1992 جىلى قازاقستانعا قايتا ورالۋىما تۋرا كەلگەندە قاتتى قۋاندىم. ويتكەنى, مەنىڭ كىندىك قانىم قازاقتىڭ جەرىندە تامدى ەمەس پە؟ ونىڭ ۇستىنە قازاق پەن تاتار حالقىنىڭ ءبىر-بىرىمەن تۋىستىق بايلانىسى بار. ءبىزدىڭ حالىقتاردىڭ تامىرى ءبىر, ءدىنىمىز دە ءبىر, ءتىلىمىز دە ۇقساس, تۇركى جۇرتىنىڭ بالالارىمىز عوي. ءتىپتى, بابالارىمىز ءبىر-بىرىمەن قىز الىسىپ, قىز بەرىسىپ, قۇداندالى دا بولعان. مۇنىڭ ءبارى بۇگىنگە دەيىن ەكى حالىقتىڭ اراسىنداعى تۋىستىق, دوستىق بايلانىستاردىڭ ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاسىن تابا بەرەتىنىنىڭ دالەلى. بۇل كۇندەرى شەشەم تاتار­ستاندا تۇرسا دا ءجيى بايلانىسىپ, حابارلاسىپ تۇرامىز. سوندا شەشەم: «قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى, تاتۋلىعى مىقتى عوي. كورشىلەرىڭمەن, جورا-جول­داس­تارىڭمەن, دوستارىڭمەن ۇدايى تاتۋ بول. ەلىڭدى, قازاق حالقىن, ولار­دىڭ سالت-ءداستۇرىن, تاريحى مەن مادەنيەتىن, ونەرىن قۇر­مەتتە. قازاقستاننىڭ وركەندەي بەرۋىنە ۇلەسىڭدى قوسۋدان تارتىنبا, قولىڭنان كەلسە, كومەگىڭدى اياما», دەگەندى تەلەفونمەن بولسا دا ۇدايى ايتىپ وتىرادى. مۇنى شەشەمنىڭ اماناتى دەپ تۇسىنەمىن. بۇل ومىردە ادامداردىڭ تا­تۋ­لىعىنان, دوستىعىنان قىمبات نارسە جوقتىعىن بالالارىمنىڭ قۇلاعىنا قۇيىپ كەلەمىن. ءوزىم جە­تەكشىلىك ەتەتىن «تاتۋلىق» تاتار-باشقۇرت ەتنومادەني بىرلەستىگى وتكىزەتىن شارالاردا باس قوساتىن اتىراۋداعى ۇلكەندەرىمىز دە جاستارعا وسىنداي وسيەتىن ءار­دايىم ايتىپ كەلەدى. سەبەبى, قا­زاقستاننىڭ ءار وڭىرىندە بىرنەشە ۇلتتىڭ وكىلى تاتۋ-ءتاتتى تۇرمىسىن جالعاستىرۋدا. اتىراۋ وڭىرىندە دە 2300-دەن استام تاتار-باشقۇرت وكىلدەرى تۇرادى. ولارعا وزگە ۇلتتىڭ وكىلىسىڭ دەپ ەشكىم ايتپايدى. كەرىسىنشە, قازاق حالقىنىڭ قوناقجايلىلىعى, دوسقا ادالدىعى ەلىمىزدەگى بارشا ۇلتتاردى ءبىر-بىرىمەن سىرالعى دوستارداي بىتە قايناستىرۋدا. مۇنىڭ باسقا دا سەبەپتەرى بار. بىرىنشىدەن, ەلباسىمىز نۇر­سۇل­تان نازارباەۆ بارشا قازاق­ستان­دىقتاردىڭ اراسىندا بىرلىكتى بەرىك ورنىقتىرىپ كەلەدى. ەكىنشىدەن, مەملەكەت تاراپىنان وزگە ۇلتتاردىڭ ۇلتتىق قۇندىلىعىنان اجىراماۋى ءۇشىن بارىنشا قولايلى جاعداي جاسالۋدا. ماسەلەن, بىزدە ءۇش بۋىننىڭ باسىن قوساتىن, تاتار-باشقۇرت حالىقتارىنىڭ ۇلتتىق ونەرىنىڭ تەرەڭ تامىر جايۋىنا جول اشاتىن ءۇش شىعارماشىلىق انسامبل بار. كىشى توپتاعى بالالار «بالاقايدا» جينالىپ, ۇلتتىق ونەرمەن سۋسىنداي باس­تايدى. ال ورتا بۋىنداعى جاس­تار «تاتۋلىق» جاستار قاناتى» انسامبلىندە ۇلتتىق ونەردىڭ قۇندىلىقتارىن بويىنا سىڭىرەدى. ال اعالارىمىز بەن اپكەلەرىمىز «تاتۋلىق» انسامبلىندە ەرتەدەن كەلە جاتقان ونەرىمىزدىڭ تامىرى ۇزىلمەۋىن كەيىنگى ۇرپاققا كەڭىنەن ناسيحاتتايدى. قازاق حالقىنىڭ ونەرىن دە مەڭگەرەدى. شارالارىمىزدى مەملەكەتتىك تىلدە دە وتكىزەمىز. ءوزىم, سونىمەن بىرگە, ءجاسوسپىرىم قىزداردى بي ونەرىنە باۋليمىن. وعان ۇل­تىنا قاراماي, بي بيلەۋگە يكە­مى, قابىلەتى بار قىزداردى قابىل­دايمىن. ولارعا ءبىر-بىرىمەن تاتۋ, دوس بولۋدىڭ ماڭىزىن ءتۇسىندىرىپ جۇرەمىن. ءبىزدىڭ قازاقستاندى مەكەن ەتكەن بارشا حالىق ءۇشىن ىنتىماقتان, بىرلىك پەن تا­تۋ­لىقتان, تۇراقتىلىقتان قىمبات نارسە جوعىنا كوزىمىز جەتتى. قازاقتا «ىرىس الدى – ىنتىماق», «تاتۋ ۇيگە تاقسىرەت جولامايدى», دەپ بەكەر ايتىلمايدى عوي. قازاقستان – ءبىزدىڭ ورتاق ءۇيىمىز! بەرەكە مەن بىرلىككە, قۋانىش پەن سال­تاناتقا تولى ءۇي قاي كەزدە دە قىمبات بولاتىنى داۋسىز. ءبيشى قىزدارىمدى ونەر سايىسىنا قاتىس­تىرۋ ءۇشىن الىس جول ءجۇر­سەم, تۋعان ەلىم – قازاقستانعا تەزى­رەك جەتۋگە اسىعامىن. سوندايدا جۇرە­گىمدى تۋعان ەلگە دەگەن ساعى­نىش سەزىمى كەرنەيدى. ەل شەبىنە ەن­گەن ساتتە-اق مەن ءۇشىن قازاق جەرى­نەن وزگە قىمبات ءارى قۇتتى مەكەن بول­مايتىنىن انىق سەزىنە باستايمىن. وسىنداي تولعانىس سەزىممەن ەلىمىزدەگى بىرلىك پەن تاتۋلىق ارتا بەرسە ەكەن, ەلىمىزدەگى تىنىشتىق ماڭگىلىك بولسا ەكەن دەپ تىلەيمىن. قازاقستانداي ەكونوميكاسى قۋاتتى, حالىقتارى ءوزارا تاتۋ ەلدە تۇراتىنىمدى ۇدايى ماقتان تۇتامىن. گۇلسينا بايكەنوۆا, «تاتۋلىق» تاتار-باشقۇرت ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ جەتەكشىسى. اتىراۋ وبلىسى.