ماقسات – تازا ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا

كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى باقىتجان ساعىنتاەۆ ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. وندا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى اڭگىمەلەندى. بريفينگكە ەكونوميكالىق ينتە­گراتسيا ىستەرى جونىندەگى مينيستر ج.ايتجانوۆا, اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ا.مامىتبەكوۆ, يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ا.راۋ, ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ت.جاقسىلىقوۆ قاتىسىپ, كۇن تارتىبىنە شىققان ماسەلە بويىنشا قويىلعان سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى. بۇگىن وسى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى ءسوز بولادى. بۇل شارا بۇكىل الەم جۇرتشىلىعىنىڭ نازارىن­دا تۇرعانىن جاقسى بىلەسىزدەر. مۇن­داي وداق قۇرۋ ۇسىنىسى وسىدان 20 جىل بۇرىن ءبىزدىڭ ەلباسى تاراپىنان, ماسكەۋدە جاسالعانى بەلگىلى. ول جىلدارى ايماقتاعى ەلدەردىڭ ون­داي ەكونوميكالىق وداق قۇرۋعا قى­زىعۋشىلىعى بولمادى. سەبەبى, تاۋەلسىزدىگىن جاڭا العان ەلدەردىڭ ءوز ءىش­تەرىندەگى ماسەلەلەرى دە جەتكىلىكتى ەدى. ەندى وتپەلى كەزەڭ ارتتا قالىپ بارا جاتقان قازىرگى ۋاقىتتا, وسى كۇنگە دەيىن كۇن تارتىبىنەن تۇسپەگەن ەۋرازيالىق ەكو­نوميكالىق وداق قۇرۋ ماسەلەسى قايتا كوتەرىلىپ, ونىڭ قۇرىلۋىنىڭ العاشقى كەزەڭى اياقتالۋعا تاياۋ. بۇيىرتسا, وسى ايدىڭ سوڭىنا دەيىن ءتيىستى قۇجاتتار تولىق ازىرلەنىپ بولسا, كەلەر مامىر ايىنىڭ سوڭىن الا قازاقستان, رەسەي, بەلارۋس ەلدەرىنىڭ مەملەكەت باسشىلارى وداقتى قۇرۋ جونىندەگى شارتقا قول قويادى. بۇگىن سىزدەردىڭ الدارىڭىزعا كە­لىپ وتىرعانىمىزدىڭ سەبەبى بار. ەلى­مىزدەگى كەيبىر بۇقارالىق اقپارات قۇ­رالدارى, ونىڭ قاتارىندا ەلەكترون­دى اقپارات جەلىلەرىندە وسى ماسەلە جونىندە كوپتەگەن تالقىلاۋلار ءجۇرiپ جاتىر. وعان قولداۋ جاساپ وتىرعاندار دا, قارسىلىق بiلدiرiپ جاتقان دا ءوزiمiزدiڭ ازاماتتار بار. ەەو تۋرالى شارتتىڭ اينالاسىنداعى كەيبىر ءتۇ­سiنiسپەۋشiلiكتەر اقپاراتتاردىڭ تولىققاندى بولماۋىنان دا تۋىنداۋى ىقتيمال. كوڭiلگە كۇدىك-كۇمان ۇيالاتاتىن وسىنداي پىكىرلەرگە باي­لا­نىس­تى ايتارىم, ەۋرازيالىق ەكو­نو­ميكالىق وداق – تەك قانا ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا. ەڭ باستىسى, بۇل – ەەو ەشقانداي دا ساياسي ۇيىم ەمەس. مۇندا تەك ەكونوميكالىق ارiپتەستiك جاساۋ كوزدەلگەن, دەدى ب.ساعىنتاەۆ. ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەمەردىڭ ايتۋى­نا قاراعاندا, كەلiسسوزدەر بارىسىندا قازاقستاندىق توپ وداقتىڭ سايا­­سي­لانۋىنا, ۇلتتىق قۇزىرەتكە, تاۋەل­­سiزدiك ماسەلەلەرiنە تيەسiلi تاقى­رىپ­تاردىڭ تالقىلانۋىنا جول بەرمەۋ جونiندە ناقتى ۇستانىمدارىن بەلگiلەپ الادى ەكەن. وندا كەز كەلگەن ەكونوميكالىق ەمەس تاقىرىپتارعا شەكتەۋ قويىلاتىنىن ايتتى. «سوندىقتان قازاقستان ازاماتتارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا قاتىستى مازا­سىزدانىپ, قوبالجىماۋلارىنا بولادى. ەەو قازاقستان تاۋەلسiزدiگiنە قاۋiپ توندiرمەيدi. كەرiسiنشە, ەلiمiزدiڭ ەكونوميكاسىنا ۇلكەن ەكونوميكالىق مۇمكiندiكتەر تۋعىزادى», دەدi ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى. ءباسپاسوز ءماسليحاتىنىڭ ەكىنشى ءبولى­مىندە جۋرناليستەر ۇكىمەت مۇشە­لەرىنە وزدەرىن تولعاندىرىپ جۇرگەن سۇراقتارىن قويدى. كەدەن وداعىنا قوسى­لۋعا نيەت ءبىلدىرىپ وتىرعان ارمە­نيا مەن قىرعىزستان تۋرالى دا سۇراق بولدى. «وتكەن جىلى قىرعىز­ستان مەن ارمەنيا بiرتۇتاس ەكونو­ميكالىق كەڭiستiككە ەنۋ جونiندە ۇسىنىس تاستاعانى بەلگىلى. بۇل ورىندا قىرعىزستان مەن ارمەنيانى جەكە قاراستىرۋ قاجەت. سەبەبi, قىرعىزستان تەك كەدەن وداعىنا ەنۋگە كەلiسiپ وتىر. وسى تاقىرىپتى تالقىلاۋ بارىسىندا قىرعىزستان كەدەن وداعىنا ەنۋ جونiندەگi جول كارتاسىن قابىلداۋدان باس تارتتى. سەبەبi, ولار قول قويار الدىندا كەدەن وداعىنىڭ قۇزىرەتiنە جاتپايتىن بiرقاتار جاڭا تالاپتار قويدى. مىسالى, ولار كەدەن وداعى «ۇشتiگi» قىرعىزستاندا ەكسپورتقا باعىتتالعان ءوندiرiس اشۋ, ميلليوننان استام ادام جۇمىس iستەيتiن دوردوي مەن قاراسۋ سىندى بازارلارىنا ەركiن ەكونوميكالىق ايماق مارتەبەسiن بەرۋ, سونىمەن قاتار, ەڭبەك ميگراتسياسىنىڭ ەركiن ءجۇرۋi سىندى تالاپتاردى العا شىعاردى. بۇل كەدەن وداعىنىڭ قۇزىرىندا ەمەس. دەسەم دە, بۇگىن جاڭا ءۇمىت تۋىپ تۇر. سەبەبى, قازiرگi ۋاقىتتا قىرعىزستاندا جاڭا ۇكiمەت جاساقتالدى. مۇمكiن بولاشاقتا جاڭا ۇكiمەت قۇرامىمەن بiز ورتاق شەشiمگە كەلەرمiز دەپ ويلايمىن. قىرعىزستان بويىنشا جاعداي وسىنداي», دەدى ب.ساعىنتاەۆ. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىن­با­سارىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, ارمە­نيا قىرعىزستانعا قاراعاندا ناق­تى جۇمىستارمەن اينالىسىپ, ونىڭ 90 پايىزعا جۋىعىن اياقتاپ قالعان. «ار­مە­نيانىڭ قىرعىزستاننان ايىرماشىلىعى سول, ول كەدەن وداعىنا دا, بiرتۇتاس ەكو­نو­ميكالىق كەڭiستiككە دە ەنۋگە مۇددەلiلىك تانىتىپ وتىر. ارمەنيا تاراپى وداققا كiرۋ بويىنشا جول كارتاسىن 90 پايىزعا اياقتادى. ارمەنيا ۇكiمەتiنiڭ ءمالiم ەتكەنiندەي, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتى قۇرۋ جونiندەگi شارتقا قول قويۋ مەرزiمiنە دەيiن بۇل جۇمىس اياقتالادى. بiراق باستاپقىدا ەەو قۇرۋعا تەك ءۇش ەل قول قويادى. ولار – قازاقستان, رەسەي جانە بەلارۋس. بۇعان ەنگiسi كەلەتiن ەلدەر تەك قوسىلاتىن بولادى», دەپ جاۋاپ بەردى. تىلشىلەر ۇلتتىق ۆاليۋتامىزعا قا­تىستى دا سۇراق قويدى. قازاقستان ينتە­گراتسيالىق ۇدەرىستەر اياسىندا ءوزىنىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاسىنان باس تارتپايدى ەكەن. بۇل تۋرالى, «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا بىرىڭعاي ۇلتتىق ۆاليۋتا تۋرالى اڭگىمەلەر قايدان تاراپ وتىرعانىن بىلمەيمىن. اتاپ ايتقاندا, ءبىز بۇل ماسەلەنى تالقىلاعان ەمەسپىز. قازاقستاننىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاسى – تەڭگە وسىعان دەيىن بولدى جانە الداعى ۋاقىتتا دا بولا بەرەدى», دەپ ناقتى جاۋ­اپ بەردى ب. ساعىنتاەۆ. نۇرباي ەلمۇراتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».