ايماقتار • 18 ءساۋىر، 2022

كۇرشىمنىڭ تاسىن تۇرتسەڭ، پروبلەما: فوتورەپورتاج

1993 رەت كورسەتىلدى

ءيا، «كۇرشىمنىڭ تاسىن تۇرتسەڭ، پروبلەما» دەپ ازىلدەيدى اۋدان تۇرعىندارى. ءازىل بولعانىمەن، شىندىق، اششى دا بولسا... وعان ءوزىمىز دە كۋا بولدىق. تۇنەۋگۇنى سوناۋ شەكارا شەبىندە جاتقان مارقاكولدەن بەرى بىرنەشە اۋىلداردى ارالادىق. ويدىم-ويدىم جول، ساپاسىز قۇرىلىس، اقساعان اۋىلشارۋاشىلىعى، تاعىسىن تاعى.  

وسكەمەننەن شىققان ءبىز ومەش اسۋىن باسىپ ءوتىپ، «قىزىل تۋ» وتكەلىندەگى پارومعا تۇمسىعىمىزدى تىرەدىك. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن سالىنىپ جاتقان كوپىر قۇرىلىسى اياقتالعان سوڭ مىناۋ پارومداردىڭ قاجەتى دە بولماي قالادى-اۋ.        

hj

پارومدا جاقىن ماڭداعى اۋىلداردىڭ تۇرعىندارى ەرتىستىڭ كەپتىرىلگەن بالىعىن  ساتادى. تىرشىلىك قامى.

kkkk

پاروممەن ارعى جاعاعا قالقىپ ءوتۋ – 1000-1500 تەڭگەدەن باستالادى. كولىگىڭنىڭ كولەمىنە قاراي. وبت

پارومنان شىققان كۇيى مارقاكولگە ءبىر-اق تارتتىق. مارقاكول اۋىلى بۇرىنعى اۋدان ورتالىعى. ءوڭىر تۇرعىندارى جىلدان-جىلعا ازايىپ، شەكارا شەبى بوس قالىپ جاتىر.

ميپمپا 

اناۋ قۇمدى بەتكەيدىڭ ەتەگى قىتايدىڭ قالاسى. قىتاي جاقتا كۇنىنە ءبىر شام جانسا، ءبىزدىڭ جاقتا ءبىر شام ءسونىپ وتىر. اۋىلدىقتار الاڭداۋلى.

كەكۋكەن

«وسى اۋىلدىڭ تۋماسىمىن. ايەلدەر كەڭەسىندە جۇمىس ىستەگەندىكتەن، سولاردىڭ ماسەلەسى الاڭداتادى. ماسەلەن، وزىمىزدە پەرزەنتحانا بار. جاڭادان زاماناۋي قۇرىلعىلار دا اكەلىندى. بىراق، اكۋشەر ماماندار تاپشى. حيرۋرگ تا جوق. حيرۋرگ كەلمەدى ەمەس، كەلدى. بىراق مۇندا اتكوپىر بولىپ جاتقان وپەراتسيا كوپ ەمەس. سوندىقتان دا، قارايىپ قالامىز، وقىعان ءبىلىمىمىزدى ۇمىتىپ قالامىز دەپ كەتىپ قالادى. وسى ماسەلە شەشىلسە ەكەن»، دەيدى ايەلدەر كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى قارلىعاش مۇقانوۆا.

سونىمەن قاتار ءبىز تىلدەسكەن تۇرعىنداردىڭ بارلىعى دەرلىك مارقاكول جەكە اۋدان بولىپ قۇرىلمايىنشا، كوسەگەسى كوگەرمەيدى دەگەن پىكىردە.  

فىتسكي 

ايەلدەر كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى قارلىعاش مۇقانوۆا كوتەرگەن ماسەلەنى العا تارتىپ، مارقاكول اۋىلىنىڭ اۋرۋحاناسىنا كىرگەنبىز. بوسانامىن دەگەن ايەلدەر ءۇشىن زاماناۋي قۇرىلعىلار ساقاداي ساي ەكەن. بىراق، مامان تاپشى. ونى باس دارىگەر گۇلنارا زيابەكقىزى دا راستاپ وتىر. سۋ جاڭا اپپاراتتار شاڭ باسىپ، قاشانعا دەيىن تۇراتىنى بەلگىسىز.كەنەاكر 

جولاي بىلعارى تابىتى اۋىلىنا بۇرىلدىق. ساناۋلى-اق ءۇي قالىپتى. ماڭايى كۇل-قوقىس.ۆااااپ 

ايتەۋىر، اۋىلدىڭ باس جاعىنا قۇدىق قويىلىپتى. تۇرعىندار اۋىز سۋدى سودان الىپ وتىر.ەركۆەگع 

بوران اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى اۋىز سۋدان تارشىلىق كورىپ وتىرعان كورىنەدى.

«660 ملن تەڭگەگە سۋ تارتتى، ءبىز قۋاندىق. قۇدىق 13 مەترگە دەيىن عانا قازىلدى. وزدەرى 55 مەتر دەپ قاعازعا جازىپ الىپتى. سونىمەن بەتىن جاپتى. قۇبىرلار ساپاسىز. سۋ جوق. اكىم 55 مەترگە دەيىن قازعىزىپ بەرەمىن دەگەن. ەندىگى ءبىر ماسەلە – قاراقيا كانالى 50 مىڭ گەكتار جەردى سۋلاندىرار ەدى. سول «شىعىس سۋ شارۋاشىلىعىنىڭ» يەلىگىندە ەكەن. بىراق، شابىندىق ءتورت جىلدان بەرى قۇرعاپ جاتىر. ايتپەسە، بوراننىڭ شابىندىعى كەڭ»، دەيدى اۋىل تۇرعىنى بايمۇرات بەردىكەي ۇلى.

ال كۇرشىم اۋداندىق تۇرعىن ءۇي كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ باستىعى ماقسات اكىراموۆ اۋىز سۋدى ءار ءۇي يەسى اۋلاسىنا وزدەرى كىرگىزىپ الۋى كەرەك دەيدى. سونىمەن قاتار 13 مەتردەن شىققان سۋ تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعىنا ەش زيانى جوق ەكەنىن ايتتى. ول ءۇشىن سەس ماماندارىنىڭ قورىتىندىسى بار ەكەن.

اپر 

اۋىلدىڭ ەرتەڭگى بولاشاعى وسى بالالار. اۋىلدىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى جاقسارماسا، جاستار اۋىلدا قالا ما؟

ەگەنگ 

كۇرە جولدىڭ بويىنداعى سارولەڭ اۋىلدىق وكرۋگى تۇرعىندارىنىڭ پروبلەماسى – جاۋعاشتى كانالىنا سۋدىڭ شىقپاۋى.

 اپر 

«ەرتەدە كانالدىڭ بەتىمەن بەت بولىپ سۋ اعار ەدى. بۇگىندە قۇرعاپ جاتىر» دەسەدى جۇرت. سۋدىڭ جوقتىعىنان بەس-التى اۋىلدىڭ باۋ-باقشاسى، ەگىستىگى قۇرعاپ قالعان ەكەن. ەگىستىك دەمەكشى، شارۋالار كەيىنگى جىلدارى ەگىن ەگۋدى قويعان كورىنەدى.

پاپااپ 

اۋىل تۇرعىنى، زەينەتتەگى گيدروتەحنيك ءادىلحان تۇرسىنحانوۆ كانالعا سۋ كوتەرۋدىڭ سىزباسىن سىزىپ قويعان. ەندى قۇزىرلى ورگاندار قيمىلداسا، سۋ ماسەلەسى شەشىلەتىن سەكىلدى.

اررار 

العاباس اۋىلى. اتاۋى العاباس بولعانىمەن، شارۋاسى العا باسپاي تۇر.

ايپ 

اۋىل ىشىندەگى بىرقاتار كوشەلەر تۇندە تاس قاراڭعى ەكەنىن ايتادى تۇرعىندار.  اۋىز سۋ ماسەلەسى جانە بار.

سميپت 

العاباس ماڭىندا جايىلىم جوق، ەگىستىك جەردىڭ سورى شىققان. «جاۋ جاعادان العاندا، ءبورى ەتەكتەن» دەمەكشى، اۋسىل دە مازا بەرمەي تۇرعان كورىنەدى. 

اپوپرل 

ايتا كەتەرلىگى، كۇرشىم مەن العاباس اۋىلى اراسىنداعى اسفالت جولدىڭ 3 شاقىرىمىندا شايتان اياعىن سىندىرادى.   توسەلگەن اسفالت ءبىر جىل بولماي، ەزىلىپ جاتىر. كۇرشىم – مارقاكول ەكى ورتاداعى جول دا ويدىم-ويدىم.

ارپاەو 

الەۋمەتتىك وسال توپتارعا جانە كوپ بالالى انالارعا ارنالعان ەكى پاتەرلى ون ءۇي سالىنعان. الايدا، ساپاسى سىن كوتەرمەيدى. ماڭايى اباتتاندىرىلماعان.

پەاكوۆ 

كۇرشىمدىكتەر ءۇشىن قۋانىشتى جاڭالىق – كوپىر قۇرىلىسى ەدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن ەرتىسكە كوپىر سالىنىپ جاتىر.

شىعىس قازاقستان وبلىسى، كۇرشىم اۋدانى

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار