ادەتتە ادام بالاسىنىڭ ءومىرى جاساعان جاسىمەن ەمەس, ەلىنە سىڭىرگەن ەڭبەگىمەن عانا ولشەنەدى. ال ونداي ەرەن ويلى, ەڭبەكقور جاننىڭ ءبىرى ءھام بىرەگەيى جانداربەك مالىبەك ۇلى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق بولماس. ول تۋىسقان قازاق-وزبەك حالىقتارىنا سۇبەلى ۇلەسىن قوسقان, ەكى ەلدى تەل ەمىپ, تەل سۋسىنداعان اسىل ازامات.
1942 جىلى 24 ناۋرىزدا قىزىلوردا وبلىسىنىڭ جاڭاقورعان اۋدانىنا قاراستى «ەكپىندى» دەگەن ەلدى مەكەندە دۇنيەگە كەلگەن تاۋ تۇلعا ونىنشى سىنىپتى تامامداعان سوڭ, تاشكەنتتەگى پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتتىڭ ارحيتەكتۋرا فاكۋلتەتىنە وقۋعا تۇسەدى. 1965 جىلى وقۋىن ويداعىداي اياقتاعان سوڭ وسى شاھاردا قالىپ, 2001 جىلعا دەيىن قۇرىلىس سالاسىندا ەسەلى ەڭبەك ەتتى. سويتە ءجۇرىپ ەڭبەكقورلىعىنىڭ, زەيىنى مەن زەردەسىنىڭ ارقاسىندا كوزگە ءتۇستى, كوپتىڭ قوشەمەتىنە بولەندى. تاشكەنتتەگى ۇكىمەت قوناقۇيى, اندىجانداعى اۋەجاي, سامارقانداعى وبلىستىق اكىمشىلىك عيماراتى, فەرعاناداعى وبلىستىق پوشتا, سونداي-اق انگرەن, فەرعانا, سامارقان قالالارىندا, وزگە دە ەلدى مەكەندەردە ءزاۋلىم-ءزاۋلىم ءۇي, ءتۇرلى عيماراتتار تۇرعىزدى. ول از دەسەڭىز, سامارقاندا وزبەكتىڭ اسا تالانتتى اقىنى حاميت ءالىمجاننىڭ اكادەميالىق دراما تەاترىن تۇرعىزۋ كەزىندە اسقان تالانتىمەن ايرىقشالاندى.
توككەن تەر مەن ەتكەن ەڭبەك نازاردان تىس قالعان جوق. ىلكىمدى ىستەرى, جەمىستى جۇمىسى ءۇشىن وزبەكستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى يسلام كارىموۆتىڭ جارلىعىمەن «وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنا ەڭبەگى سىڭگەن ارحيتەكتور» دەگەن اسا جوعارى اتاقتى يەلەندى. الايدا اسقار تاۋ ازامات مۇنىمەن شەكتەلىپ قالعان جوق. اتاجۇرتقا دەگەن اڭسارى, سونى سۇيىسپەنشىلىگى جۇرەك تۇبىندە, كوڭىل تورىندە تۇردى. تاشكەنتتىڭ قۇرىلىس سالاسىندا ەسەلى ەڭبەك ەتىپ جۇرگەنىنە قاراماي, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ەلتاڭباسىن ازىرلەۋ ءۇشىن ارنايى جاريالانعان كونكۋرسقا قاتىستى. بۇل جولى دا جۇلدىزى جارقىراپ شىعا كەلدى. باس-اياعى 293 ۇلگىنىڭ اراسىنان جانداربەك مالىبەك ۇلىنىڭ ءتول تۋىندىسى ۇزدىك شىعىپ, جەڭىسكە جەتتى. بۇل ەڭبەگى ءۇشىن ول قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن «قۇرمەت» وردەنىمەن ماراپاتتالدى.
بۇل ماراپات – اسقان ەڭبەكقور, تالعام-تارازىسى مول, ءوز ءىسىنىڭ بىلىكتى مامانى ج.مالىبەك ۇلىنىڭ بويىنداعى شالقار شابىتتىڭ, شىنايى شەبەرلىكتىڭ ايقىن بەينەسى ەدى. سوعان قاراماستان, وسى جەڭىستى وزبەكستاندىق بارشا زيالى جۇرتشىلىق ءوز تابىسى رەتىندە باعالاعانى بار. سەبەبى كونكۋرسقا قاتىسۋدان ءۇش كۇن بۇرىن ج.مالىبەك ۇلى قازاقستاننىڭ وزبەكستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ناجىمەدەن ەسقاليەۆتى, بەلگىلى قوعام قايراتكەرى قاراجان ءابىلازيموۆتى, وزبەكستان رەسپۋبليكاسى قازاق ۇلتتىق مادەنيەت ورتالىعىنىڭ توراعاسى ارتىقباي ۇكىباەۆتى, ونىڭ ورىنباسارى ابدۋاقاپ ءدۇلدۇلوۆتى جانە مەنى جۇبايلارىمىزبەن ۇيىنە دامگە شاقىردى. سوندا ول: «ارداقتى دوستار, اعالار! مىنا, ەلتاڭبانى ءوز قولىممەن ورنەكتەدىم. سىزدەردى ارنايى دامگە شاقىرۋىمنىڭ بىردەن-ءبىر سەبەبى – ەكى-ءۇش كۇن ىشىندە كونكۋرسقا قاتىسۋ ءۇشىن الماتىعا جول جۇرمەكپىن. جول جۇرمەس بۇرىن سىزدەردىڭ اق تىلەكتەرىڭىزدى ەستىپ, اق باتالارىڭىزدى الۋعا نيەتتەندىم», دەدى اعىنان جارىلا.
ودان ءارى, ءوز قولىمەن ورنەكتەگەن ەلتاڭبانى كورسەتىپ, ءاربىر ويۋ-ورنەكتىڭ سىر-سيپاتى جايلى مول ماعلۇمات بەردى. سوندا ءبىز, اسا قاراپايىم, كەڭ پەيىلدى, از سويلەپ, كوپ تىڭداي بىلەتىن ج.مالىبەك ۇلىنىڭ وي-ءورىسىنىڭ تەرەڭدىگىنە, تۋىسقان وزبەك ەلىندە جۇرسە دە, قازاق حالقىنىڭ تاريحىن, ادەت-عۇرپىن, سالت-ءداستۇرىن جەتىك بىلگەندىگىنە تاڭىرقاپ, تاڭعالا تۇسكەن بولاتىنبىز. ارادا ءۇش كۇن وتكەندە جوعارىدا اتى اتالعان ازاماتتار ج.مالىبەك ۇلىنا ارنايى بارىپ, كوك قاسقا كولىكتىڭ ماڭدايىنا قوندىرىلعان ەلتاڭبانىڭ ماكەتىن كورىپ, وعان ءسات-ساپار تىلەگەنىمىز كۇنى بۇگىنگە دەيىن ەسىمىزدە.
ەندى مىنە, ايرىقشا ازامات ناۋرىز مەرەكەسى قارساڭىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قولىنان ءى دارەجەلى «بارىس» وردەنىن الىپ, ءبىزدى تاعى ءبىر قۋانتتى. تۋىسقان وزبەك ەلىندە 40 جىلعا جۋىق جاساپ, ولاردىڭ ءتالىم-تاربيەسىن الىپ, اتپال ازامات بولىپ قالىپتاسقانىن ءوز كوزىمىزبەن كورىپ, ءدان ريزا بولعاندىقتان ونىڭ قول جەتكەن تابىستارىنا ءبىز دە سۇيسىنەمىز, قۋانامىز. بۇعان قوسا, ەكى ەنەنى تەل ەمىپ, تەڭ سۋسىنداعان ج.مالىبەك ۇلى سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىعىپ وتىر. ونى مەرەيلى مەرەكەسىمەن قۇتتىقتاي وتىرىپ, دەنىنە ساۋلىق تىلەيمىز. سۇيگەن جارى اقشايىمەن بىرگە جاساپ, بالا-شاعانىڭ راحاتىن كورسىن. مارتەبەسى بيىكتەي بەرسىن.
قالدىبەك سەيدانوۆ,
پروفەسسور
تاشكەنت
