«پاراسات» – سانسىز ساۋالعا جاۋاپ الاتىن الاڭ

پرەزيدەنتكە بەرگەن ەسەبىندە وبلىس اكىمى ەكونوميكانىڭ نەگىزگى كور­سەتكىشى – جالپى وڭىرلىك ءونىم كولە­مىنىڭ ءوسىمى بىلتىر 2020 جىلمەن سالىس­تىرعاندا 4,7 پايىزعا ارتقانىن ايتىپ ءوتتى. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا 906,5 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلىپ, ءوسىم 101,7 پايىز بولعان. بۇل ناتيجە وبلىستىڭ رەس­پۋبليكاداعى ۇلەسى بويىنشا ەكىن­شى ورىنعا شىققانىن كورسەتەدى. «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باع­دارلاماسى اياسىندا 315 جوبا قارجى­لان­دىرىلعان. وڭىردەگى قۇرىلىس جۇ­مىس­تارىنىڭ كولەمى الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 4,1 پايىزعا ارتقان. تۇركىستان قا­لا­سىن تۇركى الەمىنىڭ مادەني-رۋ­حا­ني ورتالىعى رەتىندە قا­لىپ­تاس­­تىرۋ جۇمىستارىنىڭ ءبىرىن­شى كە­زە­ڭى اياقتالىپ, الەۋمەتتىك ينفرا­قۇرىلىمنىڭ نەگىزى قالانعان. وب­لىس­تىڭ 2021-2025 جىلدارعا ار­نالعان جاڭا كەشەندى جوسپارى بە­كى­­­تىلگەن. قاسىم-جومارت توقاەۆ تۇر­­كىستان وبلىسىندا اتقارىلىپ جات­­قان جۇ­مىس­تارعا وڭ باعا بەرە وتى­­رىپ, قولعا الىنعان جوبالاردى جال­عاستىرۋدى جانە حالىقپەن تىعىز جۇ­­مىس ىستەۋ ماسەلەسىن كۇشەيتۋدى تاپ­سىردى.

حالىقپەن تىعىز جۇمىس ىستەۋ ما­ق­ساتىندا قولعا الىنعان, پرەزي­دەنت­كە باياندالعان «پاراسات» پىكىر­تا­لاس كلۋبى جوباسى سايرام اۋدا­نى­نىڭ اكىمى ۇلاسبەك سادىبەكوۆتىڭ باستاماسى ەكەنىن بۇعان دەيىن جازعان بولا­تىنبىز. قوعامداعى وزەكتى ماسە­لە­لەردى تال­قىلاۋدى ماقسات تۇتقان پى­كىرتالاس كلۋ­بىنىڭ VI كە­زەك­تى وتى­رىسى جاقىندا­ سايرام اۋدا­نى قارا­بۇ­لاق­ اۋى­لىندا ءوتىپ, جاس­تار تاربيەسى تاقى­رىبىنا ارنالدى. جيىنعا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ساكەن قال­قامانوۆ, وبلىستىق, اۋداندىق ءماسليحات دەپۋتاتتارى, قو­عام بەلسەن­دى­لەرى, زيالى قاۋىم وكىلدەرى, جاس­تار جانە وبلىستاعى بارلىق اۋدان, قالا اكىمدەرىنىڭ يدەو­لو­گيا جونىن­دە­گى ورىنباسارلارى, ىشكى ساياسات بو­لىم­دەرىنىڭ باسشىلارى قاتىستى. پىكىر­تالاس كلۋبىندا جاستار ءوز ويلارىمەن ءبولىسىپ, وزەكتى ماسەلەلەردى ورتاعا سالدى. اسىرەسە, جۇمىسسىزدىق جايى كوپ ايتىلدى. وڭىردە جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشىپ, جاستاردى تارتۋ اسا ماڭىزدى. وتى­رىسقا ءوندىرىس ورىندارىنىڭ باس­شىلارى دا قاتىسقان بولاتىن. ولار جۇمىس ورىندارىنا بىلىكتى, ءبىلىمدى مامانداردى قابىلداۋعا مۇددەلىلىك تانىتىپ, جاس­تاردان ءوز ىسىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى, ىزدەنىستى تالاپ ەتەتىنىن ايتتى. سون­داي-اق جيىندا جاستار اراسىندا ءسۋي­تسيد­تىڭ جيىلەپ تۇرعانى دا ايتىلدى. وب­لىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ساكەن قالقامانوۆ بۇگىندە ءتيىستى ورىندار وسى ماسەلەمەن جۇيەلى تۇردە اينالىسۋدا ەكەنىن جەتكىزدى. اتقارىلعان جۇمىستار ناتيجەسىندە ءوز-وزىنە قول جۇم­ساۋ دەڭگەيى وتكەن جىلدارمەن سا­لىستىرعاندا ايتارلىقتاي تو­مەن­دە­گەن. ال اۋدان اكىمى ۇلاسبەك سادى­بەكوۆ جاستار ماسەلەسىن شەشۋ ماقساتىنداعى بىرقاتار ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى. مىسالى, اۋدان ورتالىعى اقسۋكەنتتە جاستار ورتالىعىن اشۋ قاجەت. وسىعان وراي ەكى قاباتتى عي­ماراتتى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قوسىمشا قارجى قاراستىرىلۋدا. ول ورتالىقتا ءباسپاسوز ءماسليحاتى, دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىستارىنا ارنالعان ءماجىلىس زالى جانە جاستار رەسۋرستىق ورتالىعى قىزمەتكەرلەرىنە ارنايى جۇمىس بولمەسىن اشۋ جوسپارلانۋدا. سونداي-اق اۋدان اكىمى جاستارمەن ەركىن فورماتتاعى كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرۋ, ەرىكتىلەردىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى. «بىزدە جاستارمەن جۇرگىزىلەتىن جۇمىسقا جىل سايىن 5 ملن تەڭگە قاراستىرىلادى ەكەن. ەندى بۇل قارجى كولەمىن 31 ملن تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتامىز. قوعامدا جاس­تاردىڭ ءرولىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ءتۇرلى باعىتتاعى جيىندارعا, كەزدەسۋلەرگە بەلسەندى جاستار وكىلدەرىن قا­راستىرۋ, سپيكەرلەردى دايىنداپ كوش­باسشىلاردى انىقتاۋ دا ما­ڭىزدى. «پاراسات» پىكىرتالاس كلۋ­بى­نىڭ قۇرامىنا ارناۋلى وقۋ ور­نىندا جانە سالالاردا ەڭبەك ەتەتىن, سون­داي-اق الەۋمەتتىك جەلىلەردە بەلسەن­دىلىگى جوعارى جاستاردى تارتىپ ءتيىمدى جۇمىستار جۇرگىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. اۋىلدىق وكرۋگتەردە «اكە­لەر مەكتەبى» جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىمەن بىرلەسىپ جۇمىس اتقا­رۋ­ى كەرەك. جاستار اراسىنداعى قۇ­قىق­­بۇزۋشىلىق, ەرتە جۇكتىلىك سە­كىل­دى ماسەلەلەردى قاتاڭ باقىلاۋعا الۋ, يمامدار مەن تەولوگتەردىڭ جاس­تاردىڭ ءدىني كوزقاراسىن نازاردا ۇستاپ, تەرىس ءدىني اعىمدارعا ءتۇسىپ كەتۋىنە جول بەرمەۋى دە ماڭىزدى. جاس­تار­دىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى پاي­دالانۋ ماقساتىندا اتقارىلار جۇمىستار دا از ەمەس», دەدى ۇلاسبەك سادىبەكوۆ.

جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي, سايرام اۋدانىنداعى باستاما وڭىردە كە­ڭىنەن قولداۋ تابۋدا. مىسا­لى, جۋىر­دا تۇلكىباس اۋدانىندا «پا­را­سات» پىكىرتالاس كلۋبى قۇرىلىپ, ور­تالىق مادەنيەت ۇيىندە العاشقى وتى­رىسى ءوتتى. ءبىرىنشى وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىندە اعىن سۋ مەن جايىلىم جەرگە قاتىستى وزەكتى ماسەلەلەر قارالدى. قوعام بەلسەندىلەرى مەن ارداگەرلەر جانە قوعامدىق ۇيىم وكىلدەرى تاراپىنان جەر, اۋىز سۋ, ەلدى مەكەندەرگە اعىن سۋ كەلەتىن ارىق-اتىزداردىڭ تازالىعى, جار­نا­مالاردىڭ قازاق تىلىندە ساۋاتتى جازىلۋى سىندى ماسەلەلەر دە كو­تە­رىلدى. ال ارىس قالاسىندا وتكەن «پاراسات» پىكىرتالاس كلۋبىنىڭ ال­عاش­­قى وتىرىسىندا الدىمەن «اجە­لەر القاسىنىڭ» بەلدى مۇشەلەرى جاستار مەن بالا تاربيەسى جايىندا ارنايى بايانداما جاساپ, كوپشىلىكتى اشىق پىكىر الماسۋعا شاقىردى. «قالامىزداعى وزەكتى ماسەلەلەردى وسىن­­داي باسقوسۋلاردا اشىق تال­قى­لاپ, حالىق اراسىندا كەڭىنەن ءتۇسىندىرۋ جۇ­مىستارىن جۇرگىزىپ, شەشۋ جولدارىن قاراستىرعانىمىز ءجون», دەيدى قالا اكىمى گۇلجان قۇرمانبەكوۆا.

ال قازىعۇرت اۋدانىندا قۇرىلعان «پاراسات» پىكىرتالاس كلۋبىنىڭ ال­عاشقى وتىرىسىن اۋدان اكىمى ارمان ابدۋللاەۆ جۇرگىزىپ وتىردى. «پا­را­سات دەگەن سالماقتى ءسوز. ءبى­رىن­­شى ءوزىمىز پاراساتتى بولۋىمىز كە­رەك. پىكىرتالاس ماقساتى – ورتاعا سا­لىن­عان ماسەلەلەردى زەرتتەي وتىرىپ, اقيقاتتى ايتۋ, تالاس ماسەلەنىڭ شە­شى­مىن ىزدەپ تابۋ. پىكىر الماسۋ – دۇ­رىس­تىققا كوز جەتكىزۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى ءتاسىلى. ايتقان ءسوزىمىز, كوتەرگەن ما­سە­لەمىز – جەكە باسىمىز ەمەس, كوپ­شى­لىكتىڭ قامىنا باعىتتالۋعا ءتيىس», دەدى اۋدان اكىمى. پىكىرتالاس كلۋ­بىنىڭ ءاربىر وتىرىسىندا اۋدان تۇر­عىندارىن ساپالى اۋىز سۋ, تابيعي گاز, ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتۋ, جەر ماسەلەسى, قوعامدىق-ساياسي احۋالدى تۇراقتاندىرۋ, ەتنوسارالىق قارىم-قاتىناستاردى نىعايتۋ, الەۋمەتتىك از قامتاماسىز ەتىلگەن وتباسىلاردى قولداۋ شارالارى تۋرالى, الىمجەتتىك, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس باعىتىنداعى وزەكتى ماسەلەلەر ورتاعا سالىنباق. ال سايرام اۋدانىندا كلۋبتىڭ كەلەسى وتىرىسىندا قارجى پيراميداسى, جەدەل قارجى بەرۋ مەكە­مەلەرىنىڭ زاڭسىز ارەكەتتەرى تالقى­لا­نادى.

ايتا كەتەلىك, پىكىرتالاس كلۋبى­نىڭ وتىرىستارىندا جەرگىلىكتى جەر­دەگى وزەكتى ماسەلەنى ورتاعا سالۋشى تۇرعىندار مەملەكەت باسشىسى ەلدەگى ازاماتتاردىڭ ارىز-وتىنىش­تەرىن ەسكەرەتىن, «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» قاعيداسىن دامى­تىپ, الەۋمەتتىك مەملەكەت قۇرۋدى, باعا تۇراقسىزدىعى مەن قىمبات­شى­لىقتى اۋىزدىقتاۋدى, وليگار­حيا­لىق ادىلەتسىز جۇيەنى جويۋدى سترا­تە­گيالىق مىندەتتەر رەتىندە الۋى – ەلدى تۇراقتىلىق پەن بەيبىتشىلىككە, ەكو­نو­ميكالىق دامۋ مەن گۇلدەنۋگە الىپ باراتىنىنا سەنىم بىلدىرۋدە.

تۇركىستان وبلىسى