باياندى بولعان باستاما

گااگا قالاسىندا وتكەن الەمدىك سامميت تاۋەلسىز قازاقستان مەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ عالامدىق ساياساتتاعى ورنىن تاعى دا ايقىنداپ بەردى. بۇل الەمدىك باسقوسۋدىڭ «سەمەي-نەۆادا» انتيادرولىق قوزعالىسىنىڭ 25 جىلدىعىمەن قاتار ءوتۋى دە اتومسىز عالام جولىنداعى قازاقستاندىق باستامانىڭ ماڭىزىن ارتتىرا ءتۇستى. بەسقاراعاي اۋدانى اتوم سىناعى الاڭىنا وتە جاقىن ورنالاسقانىن بارشا قازاقستاندىقتار جاقسى بىلەدى. يادرولىق سىناقتىڭ زاردابىنان كوپتەگەن زامانداستارىمىز دۇنيەدەن ەرتە ءوتىپ, قانشاما ادامدار مۇگەدەكتىك قيىنشىلىعىن كوردى. 1989 جىلى «سەمەي-نەۆادا» قوزعالىسى قۇرىلىپ, الەم بويىنشا يادرولىق سىناقتاردىڭ قۇرباندارىن بىرىكتىردى. ەل پرەزيدەنتىنىڭ №409 جارلىعى بويىنشا يادرولىق پوليگون جابىلدى. اتوم سىناعىنىڭ توقتاتىلۋىنا حالىقتىق انتيادرولىق قوزعالىسپەن بىرگە ەلباسىنىڭ باتىل شەشىمى تىكەلەي اسەر ەتكەنى بۇگىندە تاريح پاراقتارىنا اينالىپ وتىر. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ بىردەن باتىل قادامعا بارىپ, سەمەي پوليگونىنان باس تارتتى. ول الەمدە وسىنداي قۋاتتى قارۋدان سانالى تۇردە باس تارتقان ءبىرىنشى باسشى بولدى. ويتكەنى, بۇرىن-سوڭدى الەمدە مۇنداي قادام جاسالماعان ەدى. ايتۋلى تاريحي شەشىم قازاق ەلىنىڭ بەيبىتشىل حالىق ەكەنىن بۇكىل الەمگە تانىتتى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءبىر سوزىندە: «1991 جىلى 29 تامىزدا №409 جارلىققا قول قوي­دىم, سول كۇنى حالىقارالىق يادرولىق سىناققا قارسى كۇن رەتىندە بەكىتىلگەنى – سيمۆوليكالىق نىشان», دەگەن بولاتىن. مىنە, سول كۇننەن باستاپ ەلباسى ساياساتى مەن بەرىك ۇستا­­­­­نى­مىنىڭ ارقاسىندا بەيبىتشىلىك سۇيە­تىن ەل رەتىندە دامۋ جولىنا تۇستىك. بۇگىنگى تاڭدا ءتيىستى زاڭناماعا سايكەس بەسقاراعاي اۋدانى بويىنشا سەمەي يادرولىق پوليگونىنان زارداپ شەككەندەرگە مەديتسينالىق جانە الەۋمەتتىك كومەكتەر كورسەتىلۋدە. وسى ورايدا سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونى سالدارىنان زارداپ شەككەن ازاماتتارعا بىرجولعى مەملەكەتتىك اقشالاي وتەماقى تولەۋ جونىندەگى ۇكىمەت قاۋلىسىمەن مىڭنان اسا تۇرعىنعا الەۋمەتتىك كومەك كورسەتىلدى. سونداي-اق, ءوڭىر باسشىسىنىڭ باس­تاماسىمەن قولعا الىنعان «تۋعان جەرگە –تاعزىم» اكتسياسى اياسىندا وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتى, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, بەسقاراعايلىق وماربەك بايۋاقوۆتىڭ دەمەۋشىلىگىمەن تەلەمارافون وتكىزىلدى. وندا 2 ميلليون تەڭگەدەن استام قارجى جينالىپ, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى, تۇرمىسى تومەن تۇرعىندارعا تاراتىلدى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قازاق­­ستان عالامدى اتوم قاسىرەتىنەن ازات ەتۋشى ەلگە اينالدى. مەملەكەت باسشىسى وسى باعىتتا كوپتەگەن ەلدەردى اتومسىز عاسىرعا قادام باسۋعا شاقىرىپ جاتقانىنا كۋا بولىپ ءجۇرمىز. بۇل رەتتە بەسقاراعايلىقتار ەلباسىنى الەمدىك يادرولىق قاۋىپ­سىزدىك ساياساتىنىڭ كوشباسشىسى رەتىندە قۇرمەت تۇتادى. ءبىز پوليگون زارداپتارىن باسىمىزدان وتكەرگەن حالىق رەتىندە الەمنىڭ يادرولىق قارۋدان ازات بولۋىن قولدايمىز! اسىلبەك قوجاحمەت ۇلى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت قايراتكەرى, بەسقاراعاي اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى. شىعىس قازاقستان وبلىسى.