25 ناۋرىز, 2014

سەمسەردەن سوقا سوققان ساياساتكەر

381 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن
الەم قازاقستان باسشىسىنىڭ قارۋسىزدانۋعا قوسقان ۇلەسى تۋرالى سامميت-2012-3 پان گي مۋن, بۇۇ باس حاتشىسى: – 1991 جىلى قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىن جاۋىپ جانە قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋدان باس تارتۋى ءجو­نىن­دە شەشىم قابىلداپ, ءسوزسىز كوش­باسشىلىق قادام جاسادى. بۇل قادام ەرەكشە كورەگەندىكتى پاش ەتكەن, شىن ماعىناسىنداعى تاۋەلسىزدىك دەكلاراتسياسى بولدى. بۇگىندە بۇرىن­عى پوليگون قارۋسىزدانۋ سيمۆولىنا جانە بولاشاقتىڭ ۇمىتىنە اينالدى. ناق وسى جەردە ورتالىق ازيادا يادرولىق قارۋدان ازات ايماق قۇرۋ تۋرالى شارتقا قول قويىلدى. بۇگىن ءبىز ناق وسى جەردە نەگىزى قالانعان الەمدى يادرولىق قارۋدان تازارتۋ جانە قۇتقارۋ جونىندەگى ءۇمىتىمىزدىڭ ناقتى ءىس جۇزىنە اساتىنىنا سەنىمىمىز مول. مەن قازاقستان كوشباسشىلىعىنىڭ ۇلگىسىن جوعارى باعالايمىن. يادرولىق سىناق الاڭىن جابۋ جانە يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ ارقىلى سىزدەر بۇكىل الەمگە ۇلگى بولدىڭىزدار. بو­لا­شاقتا يادرولىق جارىلىس ءدۇمپۋى بولمايتىندىعىنا سەنىم ارتامىز.   مارك پەرەن دە بريشامبو, ەقىۇ باس حاتشىسى: –  قازاقستان پرەزيدەنتى ورتالىق ازياداعى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋدە ەرەكشە ءرول اتقاردى جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتۋ جۇيەسىنە ماڭىزدى ۇلەس قوستى. ونىڭ دانا ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان الەمدىك قوعامداستىقتىڭ جاڭا قۇرمەتتى مۇشەسىنە اينالدى. رەسپۋبليكانىڭ بۇگىنگى تابىستارى باسقالار ءۇشىن ۇلگى.   دجون بارروۋ, اقش كونگرەسسمەنى: – قازاقستان حالىقارالىق قاۋىپ­سىزدىكتى نىعايتۋدىڭ ەلەۋلى فاكتورى بولىپ تابىلاتىن يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋعا  اسا زور جانە بالاماسىز ۇلەس قوستى. قازاقستاننىڭ قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرى جانە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سوناۋ ءبىر تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى تاڭى اتقان كەزدە حالقىنا بەرگەن ۋادەسىنىڭ ءىس جۇزىنە اسىرىلۋ فاكتىسى قازاقستاندىق باسشىنىڭ سوزىندە تۇراتىن تۇلعا ەكەندىگىنە دالەل بولادى.   دجوردج رادانوۆيچ, اقش كونگرەسسمەنى: – مەن قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازار­باەۆتىڭ ەرلىگىنە جانە كوشباسشىلىعىنا شەكسىز ريزالىقپەن قول سوعامىن. بۇگىن ءبىز قازاقستان لي­دەرىنىڭ قۋاتى جاعىنان الەمدەگى ءتورتىنشى ورىندى الاتىن اجال قارۋىنان باس تارتۋ جونىندەگى شەشىمىنىڭ تەك ادامزاتتىڭ مۇددەسى ءۇشىن عانا قابىلدانعان شەشىم ەمەس, سونىمەن بىرگە, ول بۇكىل تاريح قوزعالىسىن وزگەرتكەن شەشىم بولعاندىعىن زور سەنىممەن ءمالىم­دەي الامىز. بۇگىن ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ قوزعالىسىنداعى جەتىستىكتەرىن عانا ەمەس, قۇراما شتاتتار مەن قازاقستان اراسىنداعى ءىرى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك قاتىناستارىن اتاپ كورسەتەمىز. قازاقستان يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ ۇدەرىسىنىڭ شەشۋشى قاتىسۋشىسى جانە جان-جاقتى مويىندالعان كوشباسشىسى, ول ءوزىنىڭ وسى قادامى ءۇشىن قانداي ماقتاۋعا دا لايىق. ءبىز پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن بۇل ەلدىڭ الداعى ۋاقىتتا دا ءوزىنىڭ كوشباسشىلىعىن نىعايتا بەرەتىندىگىنە سەنەمىز. قازاقستان يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ سالاسىنداعى ءوزىنىڭ حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرىن بۇلجىتپاي ۇستايدى جانە قۇراما شتاتتارمەن ىنتىماقتاستىق بايلانىسىن ودان ءارى كەڭەيتۋگە دايىن. قازاقستاننىڭ سەرپىندى دامۋىنىڭ ودان ءارى جالعاسۋى – بۇكىل ورتالىق ازياداعى تۇراقتىلىق پەن وركەندەۋدىڭ كەپىلى. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازار­باەۆ ءوزىنىڭ ەلىن سايا­سي جانە ەكونوميكالىق رەفورمالار جاساۋدا تالاسسىز كوشباسشىلىققا جەتكىزگەنى ءۇشىن قانداي دا بولماسىن قۇرمەت پەن ماراپاتقا لايىق. يادەرنىي-4 پيتەر ەديگەر, «زورلىق-زومبىلىقسىز الەم» قوزعالىسىنىڭ ۇيلەستىرۋشىسى: – قازاقستان – بۇكىل الەم ءۇشىن ۇلگى بولا الاتىن ەل. قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇعان دەيىنگى تاريحتا ەشكىم بارماعان قادام جاسادى. ول حالقىنا ۇلكەن قايعى-قاسىرەت اكەلگەن يادرولىق پوليگوندى جاپتى. بۇل بارلىق «يادرولىق كلۋب» مۇشەلەرى ءۇشىن وراسان زور ۇلگى عانا ەمەس, ناعىز ەرلىككە تولى  باتىل قادام بولىپ تابىلادى. ءوز تاراپىمنان: العاشقىلار قاتارىندا بولۋعا قورىقپاڭىزدار, يادرولىق امبيتسيالارىڭىزدان باس تارتىڭىزدار دەگىم كەلەدى. ويتكەنى, يادرولىق سىناقتاردان سول ەلدىڭ حالقى عانا ەمەس, تابيعاتى دا وراسان زور زارداپ شەگەدى. ادام بولىپ قالۋدىڭ نە ەكەنى تۋرالى ويلانعان ءجون.   ەندريۋ بەيكەر, راۆۆين, ەقىۇ-نىڭ انتيسەميتيزممەن كۇرەس جونىندەگى وكىلى: – ءبىز پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆقا تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا قوسقان وراسان زور ۇلەسى ءۇشىن شىن جۇرەگىمىزدەن شىققان ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرەمىز. سونىمەن قاتار, قازاقستاننىڭ بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدە ءتۇرلى ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ جانە ءدىني كونفەسسيالاردىڭ وكىلدەرى ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ەل ەكەنىن اتاپ ءوتۋىمىز كەرەك. قازاقستاندىق مودەلدى بۇكىل الەمدە پايدالانۋعا بولاتىن ۇلگى دەپ ەسەپتەيمىن.   دجەك سترو, ۇلىبريتانيانىڭ بۇرىنعى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى: قازاقستان جانە ن.نازارباەۆتىڭ جەكە ءوز باسى بەيبىتشىلىكتى نىعايتۋعا ولشەۋسىز ۇلەس قوستى. قازاقستاننىڭ ۇلگىسىمەن ءبىر­نەشە مەملەكەت يادرولىق قارۋدان ءوز ەرىك­تەرىمەن باس تارتتى. مەنىڭ ويىمشا, بۇكىل الەم قازاقستانعا «راحمەت» ايتۋعا ءتيىس. قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان جىلدار ىشىندە زور دامۋ بەلەستەرىنەن ءوتتى. بۇل رەتتە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ جاقسارۋى ءومىر دەڭگەيىنىڭ ارتۋى عانا ماڭىزدى بولىپ قانا قويعان جوق. سول سياقتى ەكونوميكالىق ينستيتۋتتاردىڭ دامۋى دا ەرەكشە ماڭىزعا يە بولدى.   ديپتي چوۋبي, كارنەگي قورىنىڭ يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ساراپشىسى: – بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى پان گي مۋن قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاراتپاۋ سالاسىنداعى ەڭبەگىن جەكە-دارا اتاپ ءوتتى. قازاقستاننىڭ ۇلگىسى بۇگىندە بارشامىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى. قازاقستان باسشىلىعىنىڭ ساياساتى بىزدەردى شىن مانىندە تاڭ قالدىرادى. قازاقستان – بۇل اقش-تىڭ تاراتپاۋ سالاسىنداعى سەنىمدى سەرىكتەسى.   ەنتوني فالەوماۆاەگا, اقش كونگرەسى وكىلدەر پالاتاسىنىڭ مۇشەسى: – قازاقستانعا, باتىسشىل باعىت ۇستاعان جاس جانە بولاشاعى ۇلكەن مەملەكەتكە, ونىڭ گۇلدەنگەن جانە دامىعان دەموكراتيالىق قوعام قۇرۋ جونىندەگى كۇش-جىگەرىنە قولداۋ كورسەتەتىن ۋاقىت جەتتى. ءبىز ءۇشىن الەمدە بەرىك تە سەنىمدى وداقتاستار تابۋ وتە ماڭىزدى. قازاقستان ناق وسىنداي وداقتاس بو­لىپ تابىلادى. ءبىز قازاقستاننىڭ حا­لىقا­رالىق ماسەلەدەگى جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى قادامدا­رى­نىڭ تاريحى جونىندە كەڭىنەن ناسيحاتتاۋىمىز كەرەك. ونىڭ بۇگىنگى تاڭداعى ەڭ وتكىر حالىقارالىق پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن  ەرەكشە ما­ڭىزى بار. (كونگرەسسمەننىڭ 2003 جىلعى 19 ماۋسىمدا جاساعان مالىمدەمەسىنەن) پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ, سەناتورلار ر.لۋگارا جانە س.ناننىڭ تاريحي ەڭبەكتەرىن ادامزاتتىڭ لايىقتى باعالاۋىنىڭ ءبىر كورىنىسى ولارعا بەيبىتشىلىكتىڭ نوبەل سىيلىعىن بەرۋ بولىپ تابىلار ەدى. مەن ولاردىڭ ەڭبەگى ءۇشىن بەرىلگەن وسىنداي باعانىڭ يادرولىق قاۋىپتى تومەندەتەتىندىگىنە جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتاتىندىعىنا سەنەمىن جانە بۇل ۇسىنىستىڭ جان-جاقتى قارالاتىنىنا ءۇمىت ارتامىن. (كونگرەسسمەننىڭ 2003 جىلعى 24 جەلتوق­ساندا جاساعان مالىمدەمەسىنەن).
سوڭعى جاڭالىقتار