تەحنيكالىق عىلىمنىڭ دامۋىنا نە كەدەرگى؟

كوپ كەمشىلىك – وقۋ باعدارلاماسىندا

ەڭ اۋەلى ماسەلەنىڭ مانىسىنە تەرەڭدەپ كورەيىك. نەگە ءبىز بارلىق تۇيتكىلدىڭ ءتۇيى­نىن تەحنيكا عىلىمىنا اكەلىپ تىرەدىك؟ ءيا, بىزگە تەحنار كەرەك. ەلدى دامىتاتىن, ەكونوميكانى كوتەرەتىن ءدال وسى ما­مان­دىقتار ەكەنىن تەلەفون, كومپيۋتەر, ماشينا, ۇشاق, تىكۇشاق, زىمىران شىعارعان ەلدەر دالەلدەپ بەردى. ەندى سول مەكتەپتەن قانات قاققان تالاپتىنى تەحنار ەتەتىن كىم؟ وقۋ ورنى, ودان دا ماڭىزدىسى – وقىتۋشىلار, پروفەسسورلار. ادىستەمەلىك قۇرال, وقۋلىق, ساپالى, قوعامنىڭ تالابىن قاناعاتتاندىرار مامان دايارلايتىن جوسپار, جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ سۇرانىسىنا ساي ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى بولماسا, ءبارى بەكەر. سونىڭ بارلىعىنا جاۋاپ بەرەتىن – تەحنيكا عىلىمى. ال سۇرانىس بولسا دا, تەحنيكا عىلىمىنىڭ دامىماي جاتقانىنا نە سەبەپ؟

ساتباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جانىنداعى اۆتوماتيكا جانە اقپاراتتىق تەحنولو­گيالار ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور رايسا وسكەنباەۆا ماسەلەنىڭ ءمانىسى جو­عا­رى وقۋ ورىندارىنداعى ءبىلىم بەرۋ باع­دار­لا­ما­لا­رىن­دا ەكەنىن ايتادى.

«الەم ەكونوميكاسى وزگەردى. سوعان ساي مامان كەرەك. قانداي مامان؟ يندۋسترياعا باعىتتالعان تەحنار-ماماندار قاجەت. ال ولار قوعامنىڭ, جاڭا زاماننىڭ وزگە­رى­سىنە دايىن, نارىقتىڭ سۇرانىسىن, ءون­دىرىستىڭ تالابىن قاناعاتتاندىرۋعا قا­بى­لەتتى بولۋى ءۇشىن كادر دايارلايتىن ءبىل­ىم باعدارلامالارىنىڭ مازمۇنىن, باعىتىن وزگەرتۋگە ءتيىسپىز. ونسىز مۇمكىن ەمەس. قازىرگى زاماندا ءبىر ماماندىقپەن عانا جۇمىس ىستەيتىن ادام از, ويتكەنى سۇرانىس سونداي, كوبى بىرنەشە داعدىنى يگەرگەن امبەباپ ماماندى قالايدى. ءبىز وسىعان وراي وقۋ باعدارلاماسىنا وزگەرىس ەنگىزدىك. وسى سەمەستردەن باستاپ «تاۋ-كەن ءىسى» ماماندىعىندا وقيتىن ستۋدەنتتەر اقپاراتتىق تەحنولوگيالارعا قاتىستى پاندەردى وتەدى. ەكى باعدارلامانى سايكەس­تەندىرىپ جاسادىق. مۇنداي باعدار­لا­مامەن ءبىتىرىپ شىققان مامان ەكى سالانى قاتار مەڭگەرىپ, تاۋ-كەن ىسىندە سوڭعى اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋعا قابىلەتتى بولىپ شىعادى. «تاۋ-كەن ءىسى» ماماندىعىن بىتىرگەن ستۋدەنت اقپاراتتىق تەحنولوگيالار بويىنشا 3 جىل بويى العان كرەديتى, ياعني ءبىلىمى ءۇشىن ديپلومىنا قوسىمشا ەكىنشى باعدارلامانى بىتىرگەنى تۋرالى سەرتيفيكات يەلەنەدى. قوس ماماندىققا قۇرىلعان وقۋ باعدارلاماسى تەك «تاۋ-كەن ءىسى» ماماندىعىنىڭ ستۋدەنتتەرىنە عانا ەمەس, باسقا دا تەحنيكالىق مامان­دىقتاردىڭ ىزدەنۋشىلەرىنە دە وقىتىلىپ جاتىر», دەيدى ر.وسكەنباەۆا.

پرەزيدەنت ق.توقاەۆ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ارنا­سىنداعى باسە­كە­­لەستىكتى ارتتىرۋ ماقساتىندا شە­تەل­دىك بەلدى ۋنيۆەرسي­تەتتەردىڭ فيليالىن تەحنيكا­لىق باعىت بويىنشا اشۋدى تاپسىردى. اتالعان ينستيتۋت ديرەك­تورىنىڭ اي­تۋىنشا, وسى جۇمىستى نەگىزىنەن ىشكى مازمۇن جاعىنان بارلىق جوو-عا ازىردەن ەنگىزە بەرۋ­گە بولادى.

«پاندەميانىڭ پايدالى جاقتارى دا بولدى عوي. سونىڭ ناتيجەسىندە قاشىقتان وقىتۋ, ونلاين وقىتۋ فورماتتارىنا ەرەكشە دەن قويدىق. اتاقتى Coursera پلاتفورماسى الەمدىك ءىرى, حالىقارالىق رەيتينگتە كوش باستاپ تۇرعان شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ساباقتارىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىنى پايدالانىپ ءبىز دە ستۋدەنتتەرىمىزدى سونداعى تەحنيكالىق ماماندىقتارعا ارنالعان ماڭىزدى كۋرستاردان وتكىزۋدى قولعا الدىق. ارينە, بۇل دا بىزگە وڭايعا سوققان جوق, Coursera-مەن جۇرگىزىلگەن كەلىسسوزدەردىڭ نەگىزىندە قول جەتكىزدىك. وندا­عى كۋرستاردان جەكەلەگەن ستۋدەنتتەر عانا وتپەيدى, وقۋ ورنىنىڭ بارلىق ماماندىعىنا ءبىزدىڭ وقۋ باعدارلاماسىنا سايكەستەندىرىپ ەكى ءپان ەنگىزىلدى. ولار وسى سەمەستردەن باستاپ شەتەلدىك جوو-نىڭ ءبىلىمىن قوسا الىپ جاتىر. مۇنىڭ ءبارى ىزدەنۋشىنىڭ عىلىمعا قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋعا سەپ بولادى. شىنى كەرەك, قازىر ىزدەنەم دەگەن ادامعا رەسۋرس جەتكىلىكتى, بۇرىنعىمەن سالىستىرعاندا جاستارعا عىلىم جولىنا ءتۇسۋ دە ءبىرشاما جەڭىلدەگەندەي. ماسەلەن, مەن ەكى دەڭگەيدەن ءوتتىم, ويتكەنى ول كەزدە اۋەلى كانديدات بولۋىڭىز كەرەك, سودان كەيىن بارىپ دوكتورلىققا شىعاسىز. ال قازىر پوستدوكتورانتۋرا دا قاراستىرىلعان», دەيدى پروفەسسور ر.وسكەنباەۆا.

ءبىلىم ماڭىزدى, پراكتيكا ەكى ەسە ماڭىزدى

وسىنى و باستا تۇسىنگەن ەلدەر دۋال­دىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ەنگىزگەن. بۇل دە­گە­نىڭىز – ستۋدەنتتى العان ءبىلىمىن ومىردە, تاجىريبەدە قولدانا بىلۋگە ۇيرەتۋ. ياعني وقۋ باعدارلاماسىندا وندىرىستىك پراك­تي­­كادان وتۋگە, زەرتحانالىق دارىستەرگە كوبىرەك كو­ڭىل بولىنەدى. بۇل جۇيەدەن قازاقستان دا قالىس قال­­مادى, ون جىلداي بۇرىن ەنگىزىلدى. بىراق نەگە ناتي­جەسىز؟ مۇنىڭ سەبەبىن فيزيكا-ماتەماتيكا عى­لىم­­­دارىنىڭ دوكتورى ابدىماۋلەن بەردىشەۆ پراكتيكادان وتەتىن ءوندىرىس ورىندارىنداعى, وقۋ ورىن­دا­رى­نىڭ زەرتحانالارىنداعى زاماناۋي جابدىق­تار­دىڭ جەتىسپەۋشىلىگىمەن بايلانىستىرادى.

«شىندىعىندا تەحنيكالىق مامانداردى دايارلاۋعا قو­ماق^­تى قارجى كەرەك. گۋمانيتارلىق سالانىڭ ستۋدەنت­تەرىن وقىتۋعا كوپ شىعىن شىعارماۋعا بولادى. تەحنار دايىنداۋعا كەرەمەت وقۋلىق پەن جۇيە­لى جوسپار جەتكىلىكسىز. وعان ۇلكەن زەرتحانالار, تەح­نيكالىق قۇرالدار, زاماناۋي جابدىقتار قاجەت. بۇل جاعىنان ءبىز ارتتا قالىپ كەلەمىز. قازىر قۇرال-جابدىعى تولىق جاڭارعان زەرتحانالار جوقتىڭ قاسى. جابدىعى بار زەرتحانالاردىڭ وزىندە ەسكى, قول­­دانىستان انە-مىنە شىعۋعا تاياۋ تەحنيكالار تۇر. سوندىقتان دا تەحنيكانى تولىق مەڭگەرگەن, كەيىن سول قۇرالدارمەن جاسالعان تاجىريبەلەردى عىلىمي نەگىز­دەي­تىن ماماندار قالىپتاسپايدى. مۇنىڭ ەكىنشى ءبىر زيانى بار. ايتالىق, شەتەلدەردەن وقىپ كەلگەن تەحنيك جاستار ەلدە جۇمىس تاپپاي جاتادى. وعان دا سول جابدىقتالعان ءوندىرىس ورىندارىنىڭ جوقتىعى سەبەپ», دەيدى ءا.بەردىشەۆ.

جاقىندا «ۇزدىك عىلىمي قىزمەتكەر – 2021» باي­قا­ۋىنىڭ جەڭىمپازى اتانعان عالىم ءا.بەردىشەۆ ءوزى دە ۋنيۆەرسيتەتتە مامان دايارلايدى. جىلىنا قان­شا مامان دايارلانىپ شىقسا دا كادر تاپشىلىعىن كورۋى­مىزدى دە ساراپشى سول وندىرىستىك ورىنداردىڭ ازدىعىمەن, كەي وڭىرلەردە ءتىپتى جوقتىعىمەن تۇسىن­دىرەدى. ال تەحنيكالىق سالانىڭ مامانى تەحنيكامەن جۇمىس ىستەمەسە, ءونىم دە بولمايدى. ءونىم بولماعان جەردە زەرتتەۋ دە جوق, عىلىم دا دامىمايدى. سەبەبى گۋمانيتارلىق سالانىڭ عالىمدارى كۇندەلىكتى ءومىر مەن اينالاداعى ادامداردى دا باقىلاپ, زەرتتەۋ جۇرگىزە بەرۋى مۇمكىن. بىراق تەحنيكالىق سالادا تەحنيكامەن جۇمىسسىز, ياعني زەرتحاناسىز زەرتتەۋ جاساۋ مۇمكىن ەمەس. وندا بۇل جالعان عىلىمعا اينالادى.

«تۇلەكتەرىمنىڭ 10 پايىزى, ءارى كەتسە 15 پايىزى عانا جوعارى ءبىلىمىن ماگيستراتۋرا مەن دوكتورانتۋرادا جالعاستىرادى. اسىرەسە دوكتورانتۋرانى بىتىرگەندەردىڭ كوبى تەحنيكالىق سالادا دوكتورلىعىن قورعاي المايدى. ويتكەنى ولاردىڭ عىلىممەن اينالىسۋى ءۇشىن تاعى سول زەرتحانا كەرەك. ال تۇلەكتەردىڭ قالعان پايىزى جوعارى بىلىمىمەن ءوز ماماندىعى بويىنشا جۇمىس ىستەيىن دەسە, جالاقى ماردىمسىز, ودان وندىرىستەگى قۇرالدارى مەن تەحنيكالارى توزعان. ساناۋلى ءوندىرىس ورىندارى بار, بىراق وندا وتاندىق ينجەنەرلەردى جۇمىسقا العىسى كەلمەيدى. شەتەلدەن جۇمىس كۇشىن تارتۋعا قۇمار. مۇنى كورگەن ءوزىمىزدىڭ قارادومالاقتار شەتكە كەتەدى. جوعارىدا اۋىزعا العان «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تۇلەكتەرى دە قازاقستاندا شارتتى ەڭبەك ءوتىلىن وتەپ بولعاننان كەيىن شەتەلگە كەتىپ قالادى», دەيدى ءا.بەردىشەۆ.

«اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى ەلىمىزدەگى جوو-لاردىڭ رەيتينگىن جاسايدى. بيىلعى رەيتينگتە ەڭ جوعارعى جالاقى الاتىن ماماندار قاتارىندا «ستان­دارتتاۋ جانە سەرتيفيكاتتاۋ جانە مەترولوگيا», «اقپاراتتىق تەحنو­لو­گيالار», «تاۋ-كەن ءىسى جانە پايدالى قازبالاردى ءوندىرۋ», «ەلەكتر تەح­­نيكاسى جانە اۆتوماتتاندىرۋ», «قا­لا قۇرىلىسى, قۇرىلىس جۇمىستارى جانە ازاماتتىق قۇرىلىس», «مۇناي ءىسى» ماماندىقتارىنىڭ تۇلەكتەرى تۇر. سون­دىقتان جالپى تەحنيكالىق سالا­نىڭ ما­ماندارىن باسقالارىمەن سالىس­تىر­عاندا ەڭبەكاقىسى ماردىمسىز دەي المايمىز. ەگەر ولار وزدەرىنىڭ ءتۇرلى جوبالارىن گرانت بولەتىن كونكۋرستارعا نەمەسە سول وزدەرى ەڭبەك ەتەتىن ءوندىرىس ورىندارىندا ىسكە اسىرۋعا ق ۇلىقتى بولسا, قوسىمشا زەرتتەۋمەن دە اينالىسىپ, سول ارقىلى تابىسىن دا ارتتىرۋعا بولار-اۋ. بىراق ولاردىڭ زەرتتەۋمەن, عىلىممەن سول وندىرىستە ءجۇرىپ اينالىسۋىنا بارلىق تاراپ (جۇمىسشى, جۇمىس بەرۋشى, وقۋ ورىندارى دا) مۇددەلى مە؟ «اتامەكەن» ۇكپ ادامي كاپيتالدى دامىتۋ دەپارتامەنتىنىڭ ساراپشىسى اينۇر ىبىجانوۆا بىزگە بەرگەن مالىمەتىندە: «اۆتوماتتاندىرۋ جانە باسقارۋ» ماماندىعىن بىتىرگەن 1 154 تۇلەكتىڭ تەك 145-ءى ماگيستراتۋراعا تۇسكەن. ال «الەكتروەنەرگەتيكا» ماماندىعىن تامامداعان 1 102 ماماننىڭ 121-ءى ماگيسترانت اتانعان», دەيدى. دوكتورانتۋراعا قانشا ادامنىڭ تۇسكەنى, ونىڭ ىشىندە نەشە دوكتورانتتىڭ دوكتورلىق اتاعىن قورعاي العانى تۋرالى زەرتتەۋ جۇرگىزىلمەيدى ەكەن.

 108 كوللەدج تۇلەگىنىڭ تەك بەسەۋى عانا جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسكەن

ەلىمىزدە كوللەدجدەردىڭ رەيتينگى جاسالمايتىنى, كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىمنىڭ باعدارلامالارىنا زەرت­تەۋ جۇرگىزىلمەيتىنى وكىنىشتى. كوللەدجگە تۇسۋدەن ۇمىتتىلەر دە قاي ماماندىقتىڭ قانداي كوللەدجدە جاقسى وقىتىلاتىنىن ءبىلۋى كەرەك قوي. ويتكەنى ەندى مەملەكەتتىك گرانت كوللەدجدەرگە ەمەس, ستۋدەنتتەرگە بەرىلەدى. ايتقىمىز كەلگەنى باسقا, كۇندەلىكتى تۇر­مى­سى­مىزعا قاجەتتى تەح­ني­كالىق قىزمەتتەردى ورىندايتىن ما­مانداردىڭ باسىم بولىگىن كوللەدجدەر دايىندايدى. ال سول كوللەدجدەن كەيىن باكالاۆرياتقا, ودان ءارى ماگيستراتۋرا, دوكتورانتۋراعا جالعاپ, ءبىلى­مىن عىلىمعا ۇشتاپ جاتقان تەحنيكتەر از. مۇنى قازاق­ستان­دىق كوللەدجدەردىڭ وقىتۋشىلارى اراسىندا كولىك سا­لاسى بويىنشا ۇزدىك بولعان رۇستەم ەرمەك ۇلى دا راس­تاپ وتىر.

ء«بىز توكار, ەلەكتريك, مەحانيك, سلەسار, دانە­كەر­لەۋ­شى سەكىلدى ناعىز ەڭبەكتىڭ ادامدارىن, قاراپايىم جۇمىسشى مامانداردى دايىندايمىز. ولاردىڭ كوبى وقۋ بىتىرگەن سوڭ جۇمىس ىستەيدى. ىزدەنىسىن ءارى قاراي جالعايتىندار وتە سيرەك كەزدەسەدى. مىسالى, بىلتىر بىتىرگەن 108 ستۋدەنتتىڭ تەك بەسەۋى عانا جوو-عا ءتۇستى. قالعانى كادىمگى وندىرىسكە كەتتى. بىراق بۇل كوللەدجدە عىلىممەن اينالىسۋعا كەلمەيدى, زەرتتەۋگە ستۋدەنتتەردى قىزىقتىرمايدى دەگەن ءسوز ەمەس. «جاس مامان» جوباسى اياسىندا كوللەدجىمىز زاماناۋي تەحنيكالارمەن, قاجەتتى قۇرالدارمەن جابدىقتالدى. ونىمەن جۇمىس ىستەپ, جوبا جاساعان ستۋدەنتىم اندرەي ۋحان WorldSkills رەسپۋبليكالىق بايقاۋىندا كۇمىس مەدال الدى. نەگىزى وسىنداي بايقاۋلار, ءتۇرلى گرانت­تار ارقىلى ستۋدەنتتەردىڭ زەرتتەۋگە دەگەن قى­زى­عۋ­شى­لى­عىن ارتتىرۋعا بولادى. دەگەنمەن ءوزىنىڭ عىلىمي نەمەسە يننوۆاتسيالىق جوباسىن جۇزەگە اسىرىپ, ون­دى­رىس­كە ەنگىزۋگە ىنتالاندىرۋ ءۇشىن ۇستازدارى ۇلگى بولا الۋى كەرەك», دەيدى ر.ەرمەك ۇلى.

ءسوزىنىڭ جانى بار. وزىندەي وقىتۋ­شى­لار اراسىنان وزىق شىققان ول «اۆتو­ترانس­پورت سالاسىندا قاۋىپ­سىز­­دىكتى ارتتىرۋ جولدارى» تاقى­رى­بىندا ماگيسترلىك ديسسەرتاتسياسىن قورعاعان. گەرمانيادا تۇرىپ, ءبىر جىل ءىس-تاجىريبەدەن ءوتىپ كەلگەن ر.ەرمەك ۇلى زەرتتەۋىن ەندى دوكتورانتۋرادا تەرەڭدەتە جۇرگىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. ال پەداگوگيكا سالاسىنداعى 15 جىلدىق تاجىريبەسىندە دوكتورانتۋراعا ءتۇسىپ, عىلىمي اتاعىن قورعاعان ستۋدەنتى ازىرگە جوق. «مەن ماگيستراتۋرادان كەيىن بىردەن دوكتورانتۋرانى جالعاستىرعىم كەلدى. الايدا پاۆلوداردا مەنىڭ ما­مان­دىعىم بويىنشا دوكتورانتۋراعا ورىن وسى ەكى جىلدىڭ كولەمىندە عانا اشىلىپ, گرانتقا مۇمكىندىك بەرىلدى. بۇعان دەيىن قازاقستان بويىنشا دوكتورانتۋرادا «ترانسپورت جانە لوگيستيكا» ماماندىعىنا وتە از گرانت بولدى. جانە وعان تۇسكەن ارىپتەستەرىم وزگە قالالارعا بارىپ, قاتىناپ, قونىس اۋدارىپ وقىدى», دەيدى ر.ەرمەك ۇلى.

 عىلىممەن مەكتەپتە دە اينالىسۋعا بولادى

3D پرينتەرمەن ساۋساعىنان ايى­رىلعان وقۋشىعا پروتەز جاساعان مۇ­عالىمدى گازەتىمىزدىڭ تۇراقتى وقىر­مان­دارى ۇمىتا قويماعان بولار. سول ماقالامىزدا الماتى وبلىسى جامبىل اۋدانىنىنىڭ اسەت بەي­سە­ۋوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ فيزيكا مۇعالى­مى­نىڭ جاساندى قول جاساعانىن جازعانبىز. وسى ەڭبەگى ءۇشىن «تاۋەلسىزدىك ۇرپاقتارى» بايقاۋىندا «عىلىم» اتالىمى بويىنشا جەڭىمپاز اتانىپ, 3 ملن تەڭگە كولەمىندە گرانت ۇتىپ العان باقىتالى داۋلەشيار عىلىممەن مەكتەپتە دە اينالىسۋعا بولاتىنىن, وعان قۇرالداردىڭ جوقتىعى دا كەدەرگى كەلتىرە المايتىنىن ايتادى.

«كەز كەلگەن مۇعالىم جاسىنا قا­را­ماستان جاڭاشىل­دىق­قا ۇمتىلىپ تۇرۋعا ءتيىس. ويتكەنى ول – ۇيرەتۋشى. ۇيرەتۋگە ءاردايىم دايىن بولعان ءجون. ءبىر وقۋشىنىڭ ءوزى كەيىن ۇلكەن وزگەرىس اكەلۋى مۇمكىن. ونىڭ ۇستىنە سول ءبىر بالانى جوعارى ناتيجەگە جەتكىزسە, باسقا بالالار دا قىزىعا باستايدى. عىلىمعا, زەرتتەۋگە, يننوۆاتسيالىق جۇ­مىستارمەن اينالىسۋعا مەكتەپ وقۋ­شى­لارىن وسىلاي قىزىقتىرۋعا بولادى. مەكتەبىمىزدە فيزيكا ساباقتارىن تۇرلەندىرىپ, قىزىقتىرىپ وتكىزۋگە قۇ­رالدار جەتىسپەدى. ءسويتىپ, ونى سول وقۋشىلارىممەن بىرگە جاساۋدى ويعا, كەيىن قولعا الدىم. ءبىر قۇرالدى وزگە سى­نىپتارعا دا, كەلەسى ساباقتاردا دا قول­دانۋعا بولادى. ونى كورگەن وقۋ­شىلار جوباعا قوسىلا باستادى. ولاردى ءارى قاراي ىنتالاندىرۋ ءۇشىن ءبىلىمىمدى جەتىلدىرىپ, روبوتتەحنيكانى وقىدىم. وسىلايشا, وقۋشىلارمەن قيمىلدى بايقاسا جاناتىن, بايقالماسا وزدىگىنەن ءوشىپ قالاتىن شام, قولىڭدى جاقىنداتساڭ اشىلىپ, الىستاتساڭ جابىلىپ قالاتىن قوقىس جاشىگىن, ءوز ۋاقىتىندا شىرىلدايتىن قوڭىراۋ, ەدەندى قوقىستان تازالاپ, ارتىنان جۋىپ شىعاتىن ماشينا جاسادىق», دەيدى ب.داۋلەشيار.

مۇعالىم مۇنىڭ ءبارىن روبوت تەحنيكاسىن وقىتاتىن ارنايى فاكۋل­تاتيۆتە جاساپ ۇيرەتەدى. نەگىزى ساباق اپتا­سىنا ءبىر رەت بو­لادى. بىراق بۇل جەتكىلىكسىز, سون­دىق­­تان اپتاسىنا ەكى-ءۇش رەتتەن دە وتكىزەدى. سەبەبى بالالاردىڭ ىنتاسى جوعارى. قازىر كەيىپكەرىمىز ءوزى قىز­مەت ەتە­تىن مەكتەپتەگى ەڭبەك ءپانى مۇعالىمىمەن بىر­گە «ين­جە­نەرلەر الەمى» دەگەن بولەك كابينەت اشىپ جاتىر.

«جالپى, مەكتەپتە وقۋشىلاردى عىلىمعا يكەمدەۋ ءۇشىن دە تاربيە كە­رەك. بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر اراسىندا عىلىمدى, عالىمداردى, ولاردىڭ الەمدى قۇتقارعان ەڭبەكتەرىن, ادامزات جۇمىسىن جەڭىلدەتكەن ونىم­دەرىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ قاجەت. كو­روناۆيرۋس كەزىندە ۆاكتسينانى دا, ەم­دەۋدىڭ ادىستەرى مەن دارىلىك پرەپارات­تاردى دا جاساعان – عالىمدار. وسىنى جاس ۇرپاقتىڭ سا­ناسىنا سىڭىرگەن ابزال. بۇرىن باس­قاشا بولعان شىعار, بىراق عىلىم مەن تەح­نو­لوگيا دامىعان قازىرگى زاماندا دوكتورانتۋرا جاي قاعاز بولىپ قالعانداي. عىلىممەن اينالىسۋ ءۇشىن سونداي قاعازدى, عىلىمي اتاقتى, زەرتحانانىڭ بول­عا­نىن كۇتىپ وتىرۋدىڭ قاجەتى جوق. عىلىممەن كەز كەلگەن جەر­دە دە اينالىسۋعا بولادى», دەيدى ب.داۋلەشيار.

ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى جا­قىندا وتكەن ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ فورۋمىندا ءاربىر ينستيتۋتقا كەم دەگەندە ءبىر مەكتەپتى قامقورلىققا الىپ, عىلىم مەن تەحنولوگياعا ىنتاسى بار بالالاردى ىرىكتەپ, جاس ۇرپاقتى عىلىمعا تارتۋ جۇمىستارىمەن جۇيەلى اينالىسۋدى تاپسىرعان ەدى. جانە وسى تاپسىرمانىڭ ورىندالۋىن ءوزى قاداعالايتىنىن قاداپ ايتتى. مۇن­داي ماڭىزدى باستامانىڭ ورىندا­لۋىن ءبارىمىز بىرگە قوعام بولىپ با­قىلاۋىمىز كەرەك-اق. بايقاساڭىز, ماقالادا عىلىمنان ورتا بىلىمگە دە­يىن تارقاتتىق. سەبەبى بار ماسەلە – تۇبىنەن, تۇبىرىنەن, ىرگەتاسىنان. بىراق بۇل كەلەسى ساتىداعى جۇمىس ماڭىزسىز دەگەندى بىلدىرمەيدى. كەرىسىنشە ءبىرى-ءبىرىنسىز ناتيجە بەرمەيتىنىن بىلدىرەدى.