ۇزاق ءومىر ءسۇرۋدىڭ سىرى نەدە؟

استانا قالاسىنداعى قارتتار مەن مۇگەدەكتەرگە ارنالعان مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك مەكەمەدە التى جىلدان بەرى پسيحوتەراپەۆت قىزمەتىن اتقارىپ كەلەمىن. مەملەكەتتىڭ تىكەلەي قامقورلىعىنداعى 300-دەن استام ادامعا جاس ەرەكشەلىكتەرى مەن دەنساۋلىق ەرەكشەلىكتەرىنە قاراي پسيحوتەراپەۆتىك تە كومەك كورسەتىلەدى. مۇنداعى ادامدار ارنايى بەس توپقا بولىنگەن. ءبىرىنشى توپتاعىلار – جاستارى 80-85-تەن 100-گە دەيىنگى ارالىقتاعى قاريالار. وسىلاردىڭ ىشىندە مەن ءبىرىنشى توپتاعى, ياعني 80-85 جاس پەن ودان جوعارى جاستاعى قاريالار تۋرالى اڭگىمەلەسەم دەي­مىن. ولاردىڭ 77-ءسى ايەل, 14-ءى ەر ادامدار. بۇل كىسىلەردى ەمدەۋمەن قاتار, تاجىريبەلىك باقىلاۋعا دا الىپ ءجۇرمىن. باقىلاۋعا الىپ جۇرگەن كىسىلەرىمنىڭ تۋعان ۋاقىتى, تۇرمىس جاعدايلارى الاساپىران كەزەڭدەرگە ساي كەلەدى. 1931-33 جىلدارداعى اشارشىلىق, 1937-38 جىلدارداعى ستاليندىك رەپرەس­سيا, 1941-45 جىلدارداعى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس, ودان قالسا سوعىس جىلدارىنان كەيىنگى قيىنشىلىقتار, ال ودان دا بەرى تىڭ جانە تىڭايعان جەرلەردى يگەرۋ ماسەلەلەرى دەگەن سياقتى. بۇلاردىڭ بارىنە دە جوعارىداعى قاريالار جاناما كۋاگەر بولدى نەمەسە تىكەلەي باستارىنان وتكەردى دەسەك قاتەلەسپەيمىز. سويتە تۇرا, ولاردىڭ ۇزاق جاساۋىنا قانداي جاعدايلار سەبەپ بولدى دەيتىن ساۋ­ال كولدەنەڭدەيدى. وقىرماندار ادام بالاسىندا ەڭ باستى رۋحاني (پسيحيكالىق) جانە سوماتيكالىق دەنساۋلىق ءتۇرى بولاتىنىن ءبىلۋى ءتيىس. بۇلار ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىستى. ادام بالاسىنىڭ ۇزاق جاساۋى دا وسى ەكى دەنساۋلىق ءتۇرىنىڭ ءبىر-بىرىنە سايكەس كەلۋىنە بايلانىستى بولسا كەرەك. ايتسە دە ءبىز ءوز پايىمىمىزدى بەكىتە ءتۇسۋ ءۇشىن تەست سۇراقتارىن دايىندادىق. بۇل كۇندەلىكتى جاعدايلار مەن وتكەن شاققا, سونداي-اق, كەلەشەكتە بولاتىن تۇراقتى جاعدايلارعا ارنالعان 31 سۇراقتى قامتيدى. ءبىز جاۋاپتاردىڭ ناتيجەسىن تالداي وتىرىپ, وسى كىسىلەردىڭ ءومىر سۇرۋىندە قانداي وزگەشەلىكتەر بولدى نەمەسە ولارعا ورتاق قانداي نارسەلەر بار ەكەنىن انىقتادىق. وعان قوسا, بۇل وزگەشەلىكتەر مەن ورتاق ءنار­سەلەر­دىڭ رۋحاني دەنساۋلىق پەن سوماتيكالىق دەنساۋلىققا اسەرىن دە ساراپتاۋعا ۇمتىلىس جاسادىق. ەندى وقىرماندارعا سولاردىڭ بارلىعىنا ورتاق جاعدايلاردى بايانداعىم كەلەدى. بۇل ادامداردىڭ ءبىرازى ەكىن­شى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىس­­قاندار بولسا, ەندى ءبىرازى تىڭ جانە تىڭايعان جەرلەردى يگەرۋگە قاتىسقاندار. ولار ەڭبەكتى جوعارى دارىپتەيدى. مەيلى قارا جۇمىس بولسىن, مەيلى باسقا دا جۇمىس تۇرلەرى بولسىن, ادام بالاسى ەڭبەك ەتۋى ءتيىس. جۇمىستان ەشۋاقىتتا قول ۇزبەۋ كەرەك. ەكىنشى ورىندا 18-20 جاسىندا, ءارى كەتسە 22 جاستا تۇ­راق­­تى وتباسىن قۇرۋ ايتىلدى. وتباسىندا ۇرىس-جانجال بولماۋ كەرەك. كوبىسى وتە قيىن جاعدايلاردا دا اتا-انالارىنىڭ جانجالداسپاعانىن اتاپ كورسەتكەن. ەڭ باستىسى, وتكەن عاسىردا قوعامدا اتەيستىك كوزقاراس بولدى دەسەك تە, بۇل ادامدار ءدىن ۇستانعان, ءداستۇردى قادىرلەگەن, وتىرىك ايتۋدان, جالعان تىرلىكپەن اينالىسۋدان, ۇرىس-جانجالدان الىس بولعان. ارينە, مۇنىڭ ءبارى ناسيحات ءۇشىن جازىلىپ وتىرعان دۇنيە ەمەس. جوعارىدا ايتىلعان 91 ادامنىڭ تەست جاۋاپتارىنىڭ كورسەتكىشى ولاردىڭ 100 جاسقا دەيىن ءومىر سۇرۋلەرىنىڭ بىردەن-ءبىر رۋحاني سەبەپتەرى دەسە بولعانداي. كۇندەلىكتى تىرشىلىكتە ادامدار مۇنداي جاعدايلاردى ويلانا بەرمەسە كەرەك. ايتپەسە قوعامدا تەپسە تەمىر ۇزەتىن جىگىتتەر قولدان كەلەتىن جۇمىسپەن اينالىسۋدىڭ ورنىنا, سەلتەڭدەپ بوس جۇرمەس ەدى. بوس ءجۇرۋ, جۇمىس ىستەمەۋ رۋحاني دەنساۋلىقتى كۇيزەلتەدى. وعان قوسا, 30-دان اسسا دا وتباسىن قۇرمايتىندار كوبەيىپ بارادى. مۇنى رۋحاني دەنساۋلىق كۇيزەلىسىنىڭ نەگىزگى سەبەبى دەسە بولادى. وسى ەكى كۇيزەلىس ادامداردىڭ ومىرگە كوزقاراسىن بۇزادى. وزىنە ءوزىنىڭ سەنىمسىزدىگىن تۋعىزادى. رۋحا­ني كۇيزەلىستى باسۋ ءۇشىن ادام­­­­دار­­دىڭ ءتۇرلى ازعىندىق قادامدارعا با­رىپ جاتاتىنى دا تۇسىنىكتى جايت. ءابىل پىرزاداەۆ, جوعارى سىنىپتى پسيحوتەراپەۆت. استانا.